Polska wśród krajów najbardziej narażonych na przewlekły hałas w Europie. Rodzima firma opracowała „technologię ciszy”

Według najnowszych danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA) długotrwała ekspozycja na hałas komunikacyjny powoduje około 66 tys. przedwczesnych zgonów rocznie w UE. Głównym źródłem zagrożenia, dotykającym 92 mln Europejczyków, jest ruch drogowy. Rozwiązaniem problemu mogą okazać się innowacyjne panele akustyczne, stworzone przez polskie przedsiębiorstwo MATI sp. z.o.o. we współpracy z Politechniką Częstochowską. Projekt realizowany jest w ramach programu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) „Ścieżka SMART”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG).

25 kwietnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem. Problem ten nasila się wraz z rozwojem cywilizacyjnym, negatywnie wpływając na środowisko, zdrowie oraz jakość życia ludzi. Szacuje się, że ponad 20 proc. mieszkańców Unii Europejskiej żyje na obszarach, gdzie poziom hałasu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W niektórych miastach odsetek ten sięga nawet 50 proc.[1]

Długotrwałe narażenie na hałas wiąże się z około 66 tys. przedwczesnych zgonów rocznie w Europie oraz dziesiątkami tysięcy nowych zachorowań na choroby układu krążenia oraz cukrzycę typu 2. Szczególnie niepokojące są jego konsekwencje wśród dzieci, obejmujące setki tysięcy przypadków zaburzeń rozwojowych, takich jak trudności z czytaniem, problemy behawioralne czy obniżoną koncentrację, oraz otyłość.

Kontrola hałasu komunikacyjnego kluczowym wyzwaniem

Polska zajmuje piąte miejsce w UE pod względem natężenia hałasu. W unijnym planie działania „W kierunku zerowego zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby”[2] założono ograniczenie liczby osób chronicznie odczuwających uciążliwości związane z hałasem o 30 proc. do 2030 roku. W rzeczywistości w latach 2017-2022 liczba osób nim dotkniętych w UE spadła jedynie o 3 proc. EEA podkreśla, że aby zbliżyć się do realizacji tego celu, państwa powinny priorytetowo traktować działania zapobiegawcze ograniczające zgiełk u źródła i obejmujące jak największą liczbę osób. Przykładem takich działań jest regulowanie emisji dźwięku przez pojazdy drogowe. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ hałas komunikacyjny należy do najbardziej szkodliwych form tego zjawiska.

W odpowiedzi na potrzebę walki z przewlekłym zgiełkiem polska firma MATI sp. z.o.o opracowała nowatorski projekt paneli akustycznych o zwiększonej wytrzymałości, przeznaczony do ochrony przed hałasem w infrastrukturze drogowej i kolejowej. Kluczowym elementem jego konstrukcji jest zastosowanie technologii wzdłużnego mikroprofilowania, która pozwala na uzyskanie wyższej sztywności i lepszej dźwiękochłonności przy użyciu cieńszej blachy. Nowa technologia skutecznie zapobiega również niekontrolowanym deformacjom, które w starszych rozwiązaniach wynikały z nadmiernego nasłonecznienia oraz niekorzystnych warunków atmosferycznych.

– Impulsem do realizacji tego projektu były rozmowy prowadzone przez nas z przedstawicielami rynku infrastruktury drogowej, między innymi spółkami Budimex czy Strabag, jak i Generalną Dyrekcją Krajowych Dróg i Autostrad. Wynikało z nich, że rynek boryka się z wadliwością dostępnych obecnie paneli oraz ogromnymi trudnościami z ich dostępnością i terminowością dostaw – mówi Paweł Sawicki, Prokurent w MATI sp. z.o.o. – Naszym najważniejszym celem jest jednak ochrona osób, które na co dzień są narażone na wysoki poziom hałasu komunikacyjnego, istotnie obniżającego jakość ich życia. Odpowiadając na potrzeby zarówno rynku, jak i społeczeństwa, naszą misją jest tworzenie technologii ciszy – dodaje Paweł Sawicki.

Ścieżka SMART katalizatorem wielotorowego rozwoju

Firma otrzymała wsparcie w ramach działania realizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). W programie „Ścieżka SMART” przyznano jej dofinansowanie z funduszy europejskich w wysokości 2 746 941,60 zł. Dotacja została wykorzystana na wdrożenie wyników prac badawczo-rozwojowych, które były prowadzone we współpracy z Politechniką Częstochowską. W efekcie dopracowany i gotowy produkt wzbudza zainteresowanie w skali europejskiej. Obecnie firma prowadzi rozmowy na temat wprowadzenia autorskich paneli akustycznych na rynki litewski, belgijski, holenderski, bułgarski oraz rumuński.

– Czy nasz cel byłby możliwy do osiągnięcia bez Ścieżki SMART? Myślę, że tak. Natomiast nie byłoby to tak szybkie. Nie byłoby to także tak efektywne. Warto podkreślić, że udział w Ścieżce SMART znacząco zmienia podejście firm takich jak MATI do realizacji projektów innowacyjnych. Wiele przedsiębiorstw, zwłaszcza mniejszych, ma ciekawe pomysły, ale brakuje im solidnego zaplecza w postaci danych, wiedzy rynkowej czy akademickiej. Program umożliwił nam przejście przez cały proces koncepcyjny pod okiem specjalistów, co pozwoliło wdrożyć innowacje w sposób uporządkowany i dobrze przemyślany – podsumowuje Paweł Sawicki.

Więcej o działaniu Ścieżka SMART można przeczytać na stronie parp.gov.pl.

[1] Europe's 'loud killer': Which countries suffer most from noise pollution? | Euronews

[2] Zero Pollution Action Plan - Environment - European Commission