Przedsiębiorczość kobiet w Europie – potencjał, dane i kierunki wsparcia

Dane Eurostatu z 2023 roku wskazują, że kobiety stanowią obecnie jedną trzecią przedsiębiorców w UE, co sygnalizuje istotny potencjał dla dalszego wzrostu gospodarczego. Rozwój przedsiębiorczości kobiet staje się ważnym elementem strategii ekonomicznych, na co zwraca uwagę raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Dalsze wspieranie równych szans w dostępie do finansowania czy sieci kontaktów pozwala na pełne wykorzystanie talentów, co przekłada się na wzmocnienie całej gospodarki z korzyścią dla wszystkich uczestników rynku.

Dane pochodzące z raportu „Female Entrepeneurs: Europe’s Untapped Competitive Edge” przygotowanego przez Frontier Economics wskazują, że gdyby liczba firm tworzonych przez kobiety zrównała się z tą zakładaną przez mężczyzn, gospodarka europejska mogłaby do 2040 roku zyskać 250 miliardów euro. To kwota przewyższająca roczny budżet UE o co najmniej 70 mld euro[1].

Podobne wnioski płyną z wyników badania Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), które wskazuje, że gdyby wszyscy – bez względu na płeć – mieli równe szanse na realizację swoich pomysłów w biznesie, w UE mogłoby powstać dodatkowo 5,5 miliona firm prowadzonych przez przedsiębiorczynie[2].

Unijni ekonomiści zwracają uwagę na konieczność pobudzenia inwestycji i identyfikację nowych czynników rozwoju, aby wzmocnić pozycję Europy względem innych światowych potęg. Szansa na progres może tkwić w mobilizacji przedsiębiorczych kobiet.

Ewolucja ról liderów w nowoczesnej gospodarce

Część krajów rozpoczyna działania w celu uaktywnienia zawodowego kobiet. Raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości „Monitoring trendów w innowacyjności 2025” przedstawia rosnącą w skali globalnej tendencję do wprowadzania programów systemowego wsparcia dla przedsiębiorczyń. W październiku 2026 roku Irlandia opublikowała dokument pt. „National Strategy for Women and Girls”, którego celem wyrównywanie szans kobiet i dziewcząt poprzez eliminowanie wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie czy wiek. Strategia zakłada m.in. zwiększanie wpływu kobiet na decyzje w zakresie ekonomii i finansów kraju[3]. Dwie spośród najpotężniejszych światowych gospodarek – Indie oraz Japonia – również poczyniły kroki w stronę zapewnienia osobom płci żeńskiej odpowiednich warunków do rozwoju.

Indie wystartowały z zestawem inicjatyw prowadzonych przez rządowy Department of Science & Technology (DST), przeznaczonym wyłącznie dla kobiet. Program WISE KIRAN ma za zadanie wprowadzać parytet płci w obszarze nauki i technologii. Japonia także zwraca coraz większą uwagę na istniejącą lukę między możliwościami dostępnymi dla kobiet i mężczyzn zarówno w biznesie, jak i społecznościach badawczych. W ramach współpracy Fundacji Elsevier i Instytutu RIKEN opublikowano raport, który rzuca światło na ścieżki kariery, osiągnięcia oraz wyzwania stojące przed japońskimi liderkami[4].

Polska wypada korzystnie na tle tych krajów Europy, które dopiero zaczynają podejmować działania zmierzające do wyrównania szans płci w biznesie. Według danych pochodzących z ww. opracowania Frontier Economics, nasz kraj prowadzi w europejskim rankingu udziału kobiet we własności firm z wynikiem 25,4 proc. przedsiębiorstw. Dla porównania, wyniki większości krajów Wspólnoty oscylują w granicach 8-16 proc. Jednocześnie wysokość luki produktywności, czyli różnicy między faktyczną wydajnością firmy a jej potencjalnym poziomem, w Polsce wynosi tylko 6,8 proc., najmniej spośród analizowanych krajów[5].

Działania na rzecz równości mają solidne podstawy prawne. Karta Praw Podstawowych UE, w szczególności art. 21, zakazuje dyskryminacji ze względu na płeć, a art. 23 nakazuje zapewnienie równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, dopuszczając przy tym działania pozytywne wobec grup niedoreprezentowanych. W praktyce oznacza to możliwość przyznania kobietom uprzywilejowanej pozycji w celu wyrównania proporcji w zatrudnieniu i aktywności zawodowej, poprzez tzw. dyskryminację pozytywną – czasowe lub stałe środki prawne wyrównujące szanse osób dyskryminowanych ze względu na płeć.

Programy zaprojektowane z myślą o przedsiębiorczyniach

Sukces Polski można z pewnością w dużej mierze przypisać wielu inicjatywom rozwojowym skierowanym do kobiet. Jedną z nich jest nabór realizowany w ramach Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej w  PARP – „Wzornictwo w MŚP”, którego celem jest pomoc firmom we wdrażaniu profesjonalnego designu w procesie projektowania produktów oraz usług. Umożliwia on firmom, w których kobiety odgrywają szczególną rolę zarządczą, dostęp do specjalistycznych narzędzi oraz doświadczonych projektantów, co wpływa pozytywnie na rozwój kobiecych biznesów. W ramach grantu pojedyncza firma może otrzymać do 3 mln zł. Nabór potrwa do 20 maja 2026 roku.

Program skierowany jest do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce Wschodniej.

Do udziału w naborze zaproszone są firmy, które:

1. Prowadzone są przez kobiety mające ambicje jej dalszego rozwoju, lub
2. W strukturze właścicielskiej posiadają kobiety będące wspólniczkami z prawem reprezentacji w spółce (przynajmniej od 6 miesięcy) i aktywnie uczestniczą w jej działaniach, lub
3. W strukturze właścicielskiej posiadają kobiety będące wspólniczkami lub akcjonariuszkami i członkiniami zarządu (przynajmniej od 6 miesięcy) i mają realny wpływ na decyzje w firmie.

To druga edycja naboru, gdzie odbiorcami są firmy, w których kobiety pełnią role zarządcze. Pozwala to zwiększyć ich udział w projektach nastawionych na design. Pierwsze nabory pokazały, że kobiety występują tylko ok. 20% realizowanych projektów. Dotacje można wykorzystać na opracowanie i wdrożenie strategii wzorniczej, doradztwo, szkolenia, zakup środków trwałych, oprogramowania i wartości niematerialnych, przy czym koszty budowlane mogą stanowić do 10 proc. wartości maszyn. Maksymalne dofinansowanie wynosi 85 proc. kosztów projektu.

Dodatkowo w ramach programu Norweski Mechanizm Finansowy planowane są kolejne inicjatywy wspierające przedsiębiorczość kobiet:

• Green Economy Capacity Building – Call for Female Entrepreneurs – wsparcie zielonych innowacji, czyli granty dla firm kobiecych w zakresie wdrażania bardziej przyjaznych dla środowiska procesów produkcyjnych oraz inwestowania w technologie cyfrowe wspierające rozwój ekologicznych produktów lub procesów. Planowane ogłoszenie III/IV kwartał 2026 r.
• Green Economy Capacity Building – Business Support Platform – kilkumiesięczny program akceleracyjny, w którym udział wezmą kobiece startupy. Otrzymają one wsparcie publiczne w postaci różnych usług określonych w programie, takich jak specjalistyczne szkolenia i warsztaty, usługi mentoringowe i doradcze, możliwość doskonalenia umiejętności komunikacyjnych i negocjacyjnych poprzez udział w wydarzeniach networkingowych i match-makingowych, demo days oraz misji zagranicznej. Planowany termin ogłoszenia: 2027 r.

Efekty wsparcia

Inspiracją dla zainteresowanych obecnym naborem bez wątpienia będą historie sukcesów firm rozwijających się w ramach ostatniej edycji programu. Oto kilka z nich:

Firma TOBO Sp. z o.o., której projekt został wybrany do dofinansowania, planuje wdrożenie innowacyjnej linii mebli edukacyjnych o właściwościach ergonomicznych, korekcyjnych i sensorycznych.

Pizzola Sp. z o.o. udowadnia, że pizza może być zdrowa i smaczna. Firma zaproponowała linię mrożonych pizz z witaminami, w których warzywne spody i niskokaloryczne dodatki tworzą ofertę skrojoną na szczególne potrzeby dzieci oraz osób z cukrzycą.

Real Time Care Technology otrzymała środki na innowacyjne akcesoria do opieki nad końmi. W ramach projektu powstaną pasy precyzyjnie śledzące parametry życiowe oraz derka umożliwiająca nie tylko monitorowanie stanu zdrowia zwierzęcia, lecz także jego otoczenia np. temperatury czy wilgotności.

Więcej informacji na temat aktualnego naboru: Wzornictwo w MŚP - PARP - Centrum Rozwoju MŚP

[1] Unlocking €250 billion economic growth through female entrepreneurship

[2] The Missing Entrepreneurs 2023 | OECD

[3] Monitoring trendów w innowacyjności – Raport 19

[4] Monitoring trendów w innowacyjności – Raport 19

[5] Unlocking €250 billion economic growth through female entrepreneurship