Rynek pracy, edukacja i kompetencje – aktualne trendy i wyniki badań

Prezentujemy raport na temat aktualnych trendów na rynku pracy w Polsce i Unii Europejskiej. Został on podzielony na dwie części – w pierwszej przedstawione są kluczowe dane i wskaźniki rynku pracy. Druga część raportu to przegląd najnowszych wyników badań, analiz oraz trendów rozwojowych w wyróżnionych obszarach rynku pracy.

Celem raportu jest prowadzenie monitoringu polskiego i europejskiego rynku pracy i potrzeb kompetencyjnych na nim występujących. Służy on jako uzupełnienie branżowych badań realizowanych w ramach Bilansu Kapitału Ludzkiego oraz Branżowych Bilansów Kapitału Ludzkiego, a także badań i analiz przeprowadzonych przez Sektorowe Rady ds. kompetencji.

Główne wnioski z raportu:

• Stopniowa poprawa sytuacji na rynku pracy z perspektywy pracowników (rekordowo niskie wskaźniki bezrobocia zarówno w Polsce, jak i UE);
• Duże zróżnicowanie stopy bezrobocia w UE oraz w Polsce (w tym w powiatach - od 1,5% w powiecie poznańskim do 23,8% w powiecie szydłowieckim);
• Pierwsze symptomy wskazujące na pogarszającą się koniunkturę na rynku pracy (związane z podażą i popytem na pracę);
• Optymistyczne prognozy przyszłego wzrostu popytu na pracę, przy pogarszających się prognozach demograficznych spowodują dalsze pogłębianie się nierównowagi na rynku pracy, tzw. „rynek pracownika”;
• Pierwsze oznaki spowolnienia nie przekładają się jeszcze na zatrzymanie spadku bezrobocia, ale przedsiębiorstwa zgłaszają coraz większe problemy rekrutacyjne - co w największym stopniu dotyka dużych przedsiębiorstw i sektora produkcyjnego, ale także innych branż;
• Duży udział wakatów w grupach zawodowych robotników przemysłowych i rzemieślników, specjalistów oraz operatorów i monterów maszyn i urządzeń;
• Rosnąca liczba ofert pracy dla pracowników fizycznych (szczególnie w branży budowlanej, inżynierów oraz specjalistów ds. sprzedaży);
• Wydłużające się prognozowane okresy aktywności zawodowej pracowników na rynku pracy (praktycznie we wszystkich krajach UE);
• Silne zróżnicowanie rynku pracy, w tym wynagrodzeń, ze względu na płeć (wśród ogółu pracujących znajduje się więcej mężczyzn niż kobiet: 62,2% w stosunku do 45,2%);
• Dominacja województwa mazowieckiego w generowaniu miejsc pracy (25% ofert pracy pochodzi z tego regionu).

Jednym z kluczowych problemów polskiego rynku pracy jest brak wykwalifikowanych pracowników, pomimo widocznego wzrostu wynagrodzeń. W perspektywie krótkookresowej, pracodawcy odpowiadają na ten problem poprzez zatrudnianie migrantów.

W zakresie trendów rozwojowych, charakterystycznych dla dzisiejszego runku pracy, bez wątpienia zaliczamy wszelkie postępujące działania w zakresie procesów automatyzacji, robotyzacji i cyfryzacji pracy. Są to niewątpliwie trendy rozwojowe, które w najbliższej przyszłości najsilniej wpływać będą na podaż i popyt na pracę w ujęciu kwalifikacyjno-kompetencyjnym.

Na zakończenie warto podkreślić, że wzrost inwestycji w Polsce jest i nadal będzie jednocyfrowy, co wpłynęło i będzie jeszcze silniej oddziaływało na sytuację na rynku pracy. Polskie firmy odczuwają niepewność, co do polityki gospodarczej rządu, spowodowaną m.in. podatkiem bankowym, czy ograniczeniem handlu w niedzielę. Sytuację na rynku pracy gwałtownie pogorszyło obniżenie wieku emerytalnego.

Podsumowując, rynek pracownika to nowa sytuacja w polskiej gospodarce, która wymaga umiejętnego dostosowania się po stronie przedsiębiorstw, jak również wspierających i przewidywalnych polityk publicznych. Tylko wtedy możliwe będzie dalsze dynamiczne zwiększanie produktywności pracy i wynagrodzeń w Polsce.

Raport: Rynek pracy, edukacja i kompetencje – aktualne trendy i wyniki badań