SBA zawiera wytyczne, których realizacja ma pomóc w zapewnieniu optymalnych warunków funkcjonowania i rozwoju MSP. Zostały one zebrane w formie dziesięciu fundamentalnych zasad, które mają być realizowane na dwóch poziomach: europejskim i państw członkowskich. Zasadom tym towarzyszy zestaw konkretnych instrumentów, które pozwolą na ich wdrożenie. Ponadto w SBA zawarto propozycje aktów prawnych dotyczące wyłączeń grupowych przy udzielaniu pomocy publicznej, podatku VAT oraz europejskiej spółki prywatnej (European Private Company). Należy podkreślić, że SBA nie ma charakteru wiążącego dla państw członkowskich, wskazuje jednak drogę, którą powinny się kierować w kształtowaniu swej polityki gospodarczej.

 

Głównymi założeniami SBA są: łatwiejszy dostęp do wsparcia finansowego, zwłaszcza na badania i rozwój, obniżenie stawek VAT na usługi świadczone lokalnie, łatwiejszy dostęp do rynku zamówień publicznych, lepsza administracja publiczna w stosunku do małych i średnich firm, eliminacja opóźnień w płatnościach.

 

Zasada 1

 

Stworzenie środowiska, w którym firmy mogą się rozwijać, a przedsiębiorczość jest nagradzana

 

UE oraz państwa członkowskie powinny bardziej dbać o przyszłych przedsiębiorców, w szczególności poprzez wspieranie zainteresowań i zdolności biznesowych wśród młodzieży, kobiet i imigrantów oraz przez ułatwienie przekazywania istniejących przedsiębiorstw, np. w przypadku przejścia dotychczasowego właściciela na emeryturę, co powinno być wspierane na równi z tworzeniem nowych firm.

 

Zasada 2

 

Uczciwi przedsiębiorcy, którzy doświadczyli bankructwa, powinni dostać drugą szansę

 

Co roku ok. 700 000 MSP jest dotkniętych bankructwem, co wiąże się z utratą ok. 2,8 mln miejsc pracy. Ponowne rozpoczęcie działalności gospodarczej jest utrudnione, zarówno ze względu na niechęć potencjalnych klientów do nawiązania kontaktów z firmą, która w przeszłości zbankrutowała, jak i ze względu na długotrwałe i skomplikowane procedury upadłościowe, które w poszczególnych krajach UE trwają od 4 miesięcy do nawet 9 lat.

Komisja zachęca państwa członkowskie do promowania w społeczeństwie pozytywnego stosunku do dawania przedsiębiorcom drugiej szansy (np. poprzez kampanie informacyjne), a także do wprowadzania zmian prawnych, tak aby w przypadku bankructwa uczciwych przedsiębiorców procedura likwidacji firmy nie trwała dłużej niż rok. Ponadto państwa członkowskie powinny zapewnić firmom rozpoczynającym po raz kolejny działalność takie samo traktowanie jak w przypadku firm rozpoczynających działalność po raz pierwszy.

 

Zasada 3

 

Stosowanie zasady „Najpierw myśl na małą skalę" poprzez uwzględnianie specyfiki MSP przy projektowaniu aktów prawnych oraz upraszczanie istniejących regulacji

 

Zdaniem MSP największą trudnością przy prowadzeniu działalności gospodarczej jest konieczność stosowania się do przepisów administracyjnych. Rzeczywiście, MSP ponoszą nieproporcjonalnie wysokie obciążenia administracyjne i regulacyjne w porównaniu z dużymi przedsiębiorstwami.

 

W związku z powyższym Komisja Europejska i państwa członkowskie powinny rygorystycznie oceniać wpływ planowanej legislacji na MSP, prowadzić szerokie konsultacje społeczne, także z organizacjami reprezentującymi MSP, wprowadzać specjalne rozwiązania prawne adresowane do MSP, takie jak: uchylenia, okresy przejściowe oraz zwolnienia, w szczególności w odniesieniu do obowiązków udzielania informacji i raportowania. Komisja wystąpi z propozycją redukcji obciążeń administracyjnych w odniesieniu do biznesu, niezbędnych do osiągnięcia wskaźnika redukcji w wysokości 25% do 2012 roku. Do końca 2008 r. Komisja Europejska ma zakończyć przegląd prawa wspólnotowego, a rezultaty przedstawi w początkach 2009 r. Komisja zachęca państwa członkowskie do przygotowania analogicznego wskaźnika redukcji obciążeń administracyjnych, a także do zapewnienia szybkiego przyjęcia propozycji legislacyjnych UE w tym zakresie oraz do przyjęcia unijnej propozycji zwiększenia progu dla obowiązku rejestracji na potrzeby VAT do kwoty 100 000 euro.

 

Zasada 4

 

Administracja publiczna bardziej wrażliwa na potrzeby MSP, e-administracja i jedno okienko

 

Nowoczesna i wrażliwa na potrzeby klientów administracja może stanowić jeden z najważniejszych czynników przyczyniających się do sukcesu małych i średnich firm. Taka administracja pozwoli MSP zaoszczędzić czas i zredukować koszty, a dodatkowo uwolnić środki, które firmy będą mogły przeznaczyć na działalność innowacyjną oraz tworzenie miejsc pracy. W szczególności przyczyni się do tego wprowadzenie i szerokie stosowanie e-administracji oraz instytucji jednego okienka. Ponadto w związku z nową dyrektywą usługową powstaną w krajach członkowskich tzw. pojedyncze punkty kontaktowe, w których w ramach jednego okienka usługodawca będzie mógł dopełnić wszelkich formalności niezbędnych do podjęcia działalności usługowej.

 

Aby wcielić te zasady w życie, Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do podjęcia następujących działań: zmniejszenia opłat rejestracyjnych za zakładanie działalności gospodarczej oraz skrócenie czasu niezbędnego do rejestracji poniżej tygodnia, zmniejszenia liczby i uproszczenia systemu koncesji i zezwoleń, powstrzymania się od żądania od MSP informacji, które zostały już przedstawione organom administracji, zapewnienia, że mikroprzedsiębiorstwa nie będą brać udziału w badaniach statystycznych częściej niż raz na trzy lata, ustanowienia punktów kontaktowych, gdzie można zgłaszać przepisy negatywnie oddziałujące na działalność gospodarczą, a także zapewnienia pełnej i terminowej implementacji dyrektywy usługowej, wliczając w to ustanowienie pojedynczych punktów kontaktowych.

 

Zasada 5

 

 Przystosowanie instrumentów polityki publicznej do potrzeb MSP

 

Chodzi tu o ułatwienie dostępu MSP do rynku zamówień publicznych poprzez stosowanie przez instytucje zamawiające Kodeksu Dobrych Praktyk, a także pomocy publicznej dla wspierania podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą oraz MSP. Komisja Europejska przedstawi dobrowolny Kodeks Dobrych Praktyk adresowany do instytucji zamawiających, który dostarczy im wskazówek, jak zmniejszać biurokrację, zwiększać przejrzystość i zapewnić większy udział MSP w rynku zamówień publicznych. Kolejnym krokiem będzie zwiększanie dostępu do informacji na temat zamówień publicznych wśród MSP, głównie poprzez wprowadzenie odpowiednich narzędzi informatycznych. Komisja planuje także opublikowanie przewodnika na temat pomocy publicznej dla MSP. Państwa członkowskie zostały zaproszone przez Komisję do podjęcia działań mających ułatwić MSP dostęp do informacji na temat zamówień publicznych, a także działań mających zwiększyć szanse MSP na otrzymanie zamówienia, m.in. poprzez zachęcanie instytucji zamawiających do dzielenia zamówień na transze oraz ułatwianie stosowania podwykonawstwa. Państwa członkowskie powinny także przeorientować swoją politykę pomocy publicznej, tak aby lepiej odpowiadała potrzebom MSP.

 

Zasada 6

 

Ułatwiony dostęp do finansowania

 

W szczególności zasada ta obejmuje ułatwienie MSP dostępu do kapitału podwyższonego ryzyka, mikrokredytów oraz finansowania typu mezzanine finance oraz funduszy strukturalnych. Należy także stworzyć odpowiednie środowisko prawne i biznesowe dla terminowych płatności w obrocie gospodarczym.

 

Zasada 7

 

Ułatwienie MSP pełnego wykorzystania możliwości oferowanych przez europejski wspólny rynek

 

W zasadzie tej chodzi przede wszystkim o poprawę administrowania wspólnym rynkiem, poprawę dostępu do informacji na temat tego rynku, a z drugiej strony o zapewnienie MSP lepszej reprezentacji przy ustanawianiu norm przez instytucje normalizacyjne oraz ułatwienie MSP rejestracji patentów i znaków handlowych. W szczególności zostaną podjęte działania zmierzające do ujednolicenia zasad prawa ochrony konsumenta, a Komisja obniży opłaty rejestracyjne pobierane przy rejestracji europejskich znaków handlowych.

 

Powołana 1 stycznia 2008 r. przez Komisję Europejską sieć Enterprise Europe Network ma pomóc w przezwyciężeniu trudności MSP w dostępie do informacji o przepisach prawnych w poszczególnych krajach oraz ułatwiać nawiązywanie międzynarodowych kontaktów biznesowych

 

Zasada 8

 

Zwiększanie zdolności innowacyjnych MSP

 

Zasada ta obejmuje przede wszystkim zachęcanie MSP do większych inwestycji w badania naukowe, zwiększanie ich udziału w programach badawczo-rozwojowych, międzynarodowych programach badawczych i klastrach oraz przekonanie ich do aktywnego zarządzania własnością intelektualną.

 

Komisja Europejska planuje ułatwienie MSP udziału w VII Programie Ramowym na rzecz Badań i Rozwoju Technologicznego oraz w pracach Europejskiego Instytutu Technologii, wspieranie MSP w transferze technologii, a także zmiany w przepisach dotyczących pomocy publicznej, w szczególności poprzez wyłączenia grupowe.

 

Z kolei państwa członkowskie mają się przyczynić do realizacji tej zasady m.in. poprzez krajowe programy badawcze, ułatwianie współpracy między przemysłem a instytucjami naukowymi oraz zapewnienie MSP ułatwionego dostępu do funduszy strukturalnych przeznaczonych na wsparcie przedsiębiorczości, innowacyjności i wiedzy.

 

Zasada 9

 

Zmienić ochronę środowiska, z wyzwania w szanse

 

MSP powinny mieć ułatwiony dostęp do informacji oraz wsparcia finansowego w zakresie „zielonych" rynków oraz efektywności energetycznej, także poprzez pomoc we wdrażaniu systemów zarządzania ochroną środowiska w firmach.

 

Zasada ta ma być wprowadzona w życie m.in. przez ułatwianie MSP udziału w programach krajowych i unijnych, stworzenie sieci ekspertów ochrony środowiska w ramach sieci Enterprise Europe Network oraz zachęty podatkowe na szczeblu krajowym.

 

Zasada 10

 

Ułatwiony dostęp do zagranicznych rynków

 

Zasada ta będzie wdrażana przez działania z zakresu polityki handlowej (np. negocjacje w ramach WTO, znoszenie barier w handlu zagranicznym) oraz poprzez programy szkoleniowe mające na celu podniesienie umiejętności MSP w zakresie handlu międzynarodowego.

 

Propozycje zmian prawnych

SBA zawiera także kilka propozycji konkretnych zmian prawnych, z których jedna (rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych) weszła już życie.

 

Zmiana dyrektywy 2006/12/EC w sprawie VAT

Komisja proponuje, aby wprowadzić obniżone stawki VAT na pewne usługi, m.in. świadczone lokalnie (w tym o wysokim nakładzie pracy ręcznej) oraz cateringowe i restauracyjne.

Projekt tej zmiany jest obecnie przedmiotem pracy legislacyjnych.

Więcej informacji: http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/vat/how_vat_works/rates/index_en.htm.

 

Rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych

7 lipca br. Komisja przyjęła nowe ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych, które konsoliduje i ujednolica zasady zawarte dotychczas w pięciu różnych rozporządzeniach oraz rozszerza kategorie pomocy państwa objęte wyłączeniem. Rozporządzenie wprowadza także zasadę automatycznego zatwierdzania wielu środków pomocy, co pozwala państwom członkowskim na udzielanie takiej pomocy bez konieczności uprzedniego zgłaszania tego faktu Komisji Europejskiej.

Więcej informacji: http://ec.europa.eu/comm/competition/index_en.html.

 

Europejska spółka prywatna (ESP)

Proponowany nowy typ spółki pozwoli MSP działać we wszystkich państwach członkowskich w tej samej formie prawnej. W praktyce oznacza to, że MSP będą mogły rejestrować swoją działalność w tej samej formie bez względu na to, czy działalność prowadzona jest w ich własnym państwie, czy w innym.

Więcej informacji:

http://ec.europa.eu/internal_market/company/epc/index_en.htm.

 

Konsultacje społeczne - opóźnienia w płatnościach

Obecnie prowadzone są konsultacje społeczne w sprawie zmiany dyrektywy 2000/35/WE w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych.

Kwestionariusz on-line w języku polskim znajduje się pod adresem:

http://ec.europa.eu/yourvoice/ipm/forms/dispatch.

 

Konsultacje społeczne - faktury VAT

Konsultacje trwają do 19 września br. Więcej informacji: http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/consultations/tax/article_5133_en.htm.

 

Przydatne linki:

• Small Business Act for Europe

http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/sba_en.htm

• Think Small First: A Small Business Act for Europe

http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/08/1003&type=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en

 

Justyna Kulawik

Enterprise Europe Network

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

e-mail: justyna_kulawik@parp.gov.pl

Artykuł pochodzi z wrześniowego Biuletynu Euro Info 2008.