PARP
EEN
Wsparcie biznesu
w zasięgu ręki

Rewolucja w systemie wspierania inwestycji. Nowe zasady udzielania zwolnień podatkowych dla inwestorów

30 czerwca weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji1. Tym samym oczekiwana od dłuższego czasu systemowa zmiana w zakresie zasad udzielania zwolnień podatkowych dla inwestorów stała się faktem. W praktyce nowy mechanizm wsparcia zacznie funkcjonować dopiero wtedy, kiedy w życie wejdą również rozporządzenia wykonawcze do ustawy, w tym przede wszystkim rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom wykonującym działalność gospodarczą na obszarach, które określi szczegółowo warunki udzielania i wysokość wsparcia. Należy się jednak spodziewać, że wnioski o wsparcie na nowych zasadach będzie można składać już w 2018 r.



Założenia nowych regulacji, na etapie gdy projektowane przepisy były przedmiotem rządowych prac legislacyjnych, zostały zaprezentowane w Biuletynie 1(178) 20182. Poniżej podsumowujemy kluczowe z punktu widzenia przedsiębiorców informacje o wchodzącym właśnie w życie nowym systemie wspierania inwestycji, który docelowo zastąpi dotychczasowy schemat udzielania zwolnień podatkowych w ramach specjalnych stref ekonomicznych (SSE)3.

Forma wsparcia

Wsparcie na realizację nowej inwestycji będzie udzielane w formie zwolnienia przedsiębiorcy od podatku dochodowego (CIT lub PIT), jednak w przeciwieństwie do dotychczasowego systemu udzielania zwolnień podatkowych wyłącznie na obszarach objętych statusem SSE, wsparcie będzie dostępne na terenie całej Polski.

Z punktu widzenia przepisów o pomocy publicznej zwolnienia podatkowe w ramach nowego systemu będą stanowić regionalną pomoc inwestycyjną, tj. pomoc ukierunkowaną na przyspieszenie rozwoju najsłabiej rozwiniętych regionów poprzez wspieranie nowych inwestycji i tworzenie nowych miejsc pracy związanych z nowymi inwestycjami, której udzielanie jest dopuszczalne na zasadach określonych w regulacjach Unii Europejskiej, czyli w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu4 (dalej jako: „rozporządzenie 651/2014”) oraz wytycznych w sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 2014‒20205.

Projekty kwalifikujące się do wsparcia – definicja „nowej inwestycji” i ograniczenia sektorowe

Wsparcie będzie dostępne wyłącznie w przypadku realizacji przedsięwzięcia stanowiącego „nową inwestycję” w rozumieniu przepisów o pomocy regionalnej, tj. inwestycję w rzeczowe aktywa trwałe lub wartości niematerialne i prawne związane z:

  • założeniem nowego przedsiębiorstwa,
  • zwiększeniem zdolności produkcyjnej istniejącego przedsiębiorstwa,
  • dywersyfikacją produkcji poprzez wprowadzenie produktów uprzednio nieprodukowanych w przedsiębiorstwie lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącego przedsiębiorstwa.

Do wsparcia nie będą kwalifikowały się zatem w szczególności inwestycje odtworzeniowe, tj. na przykład remont budynku produkcyjnego lub wymiana linii produkcyjnej na nową, nieskutkującą zwiększeniem zdolności produkcyjnych lub dywersyfikacją produkcji.

Analogicznie jak w przypadku SSE, pewne sektory działalności gospodarczej nie będą objęte systemem wsparcia. Szczegółowy katalog wyłączeń określi rozporządzenie w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom wykonującym działalność gospodarczą na obszarach (dalej: „rozporządzenie”). Zgodnie z projektem rozporządzenia6 wsparcie nie będzie dostępne w przypadku inwestycji dotyczących działalności m.in. w zakresie: wytwarzania wyrobów tytoniowych, napojów alkoholowych oraz spirytusu, handlu hurtowego i detalicznego, naprawy pojazdów samochodowych, usług budowlanych, usług hotelowych i gastronomicznych, usług finansowych i ubezpieczeniowych, usług profesjonalnych, naukowych i technicznych (z wyjątkiem usług audytu finansowego, rachunkowo-księgowych oraz usług w zakresie badań i analiz technicznych oraz w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych).

Ponadto wsparcie nie będzie udzielane w przypadkach, gdy pomoc regionalna jest niedopuszczalna na mocy rozporządzenia 651/2014, tj. na przykład w sektorze hutnictwa żelaza i stali, sektorze węglowym czy w sektorze transportu.

Zgodnie z ustawą wsparcie nie będzie udzielane także w sytuacji lokalizacji inwestycji na obszarach występowania niezagospodarowanych złóż kopalin, z wyjątkiem inwestycji dotyczących tych złóż.

Kryteria ilościowe

Wsparcie będzie dostępne jedynie dla nowych inwestycji spełniających określone w rozporządzeniu kryteria ilościowe, tj. minimalne koszty kwalifikowane inwestycji zróżnicowane w zależności od:

  • poziomu bezrobocia w miejscu lokalizacji inwestycji;
  • wielkości przedsiębiorcy – dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorców (MMŚP) są one obniżone odpowiednio o 98%, 95% i 80% w stosunku do wymagań stawianych dużym przedsiębiorcom;
  • sektora działalności – w sektorze nowoczesnych usług dla biznesu7 oraz sektorze badawczo-rozwojowym są one obniżone również dla dużych przedsiębiorców o 95% w stosunku do standardowego poziomu przewidzianego dla dużych przedsiębiorców.

Kosztami kwalifikowanymi inwestycji są koszty kwalifikujące się do objęcia regionalną pomocą publiczną, tj.:

  • koszty inwestycji, takie jak w szczególności koszty nabycia gruntów, koszty nabycia, rozbudowy lub modernizacji środków trwałych, koszty nabycia wartości niematerialnych i prawnych – w przypadku pomocy regionalnej z tytułu kosztów nowej inwestycji, lub
  • dwuletnie koszty pracy nowo zatrudnionych pracowników – w przypadku pomocy regionalnej z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy w związku z inwestycją.

 

Kryteria ilościowe według projektu rozporządzenia przedstawia tabela 1.

Tabela 1

Kryteria ilościowe

Stopa bezrobocia w powiecie, na terenie którego realizowana będzie inwestycja

Minimalne koszty kwalifikowane inwestycji

w zależności od wielkości przedsiębiorcy oraz sektora działalności (mln zł)

Duży

Średni

(‒ 80%)

Mały

(‒ 95%)

Mikro

( ‒ 98%)

Duży usługi nowoczesne, B+R
(-95%)

Równa albo niższa od 60% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju

100

20

5

2

5

Wyższa od 60% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lecz nie wyższa niż przeciętna stopa bezrobocia w kraju

80

16

4

1,6

4

Wyższa od przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lecz nie wyższa niż 130% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju

60

12

3

1,2

3

Wyższa od 130% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lecz nie wyższa niż 160%

40

8

2

0,8

2

Wyższa od 160% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lecz nie wyższa niż 200%

20

4

1

0,4

1

Wyższa od 200% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, lecz nie wyższa niż 250%

15

3

0,75

0,3

0,75

Wyższa od 250% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju

10

2

0,5

0,2

0,5

Źródło: opracowanie własne.

 

Kryteria jakościowe

Aby uzyskać wsparcie, oprócz kryterium ilościowego, nowa inwestycja będzie musiała spełniać także kryteria jakościowe mające na celu zapewnienie, że będzie ono przyczyniać się do realizacji celów średniookresowej strategii rozwoju kraju, tj. Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju8. Dla projektów z sektora nowoczesnych usług dla biznesu oraz dla projektów przemysłowych zostaną wprowadzone odrębne zestawy kryteriów, przy czym w obu przypadkach jednym z kryteriów będzie posiadanie statusu mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy. Przedsiębiorcy z sektora MMŚP będą zatem automatycznie otrzymywać dodatkowy punkt przy ocenie wniosku o przyznanie wsparcia. Według projektu rozporządzenia katalog kryteriów jakościowych obejmuje m.in.:

  • tworzenie wyspecjalizowanych miejsc pracy i oferowanie stabilnego zatrudnienia;
  • inwestowanie w branże zgodne z aktualną polityką rozwojową kraju – Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju (branże: lotnicza, biotechnologiczna, farmaceutyczna, elektroniczna, maszynowa, chemiczna, meblarska, spożywcza, produkcji środków transportu, w tym części i akcesoriów do nich, produkcji urządzeń medycznych lub IT);
  • inwestowanie w projekty usługowe wspierające branże zgodne z aktualną polityką rozwojową kraju, w których Polska może uzyskać przewagę konkurencyjną;
  • określony poziom sprzedaży eksportowej (udział sprzedaży na eksport na poziomie co najmniej przeciętnej intensywności sprzedaży eksportowej przedsiębiorstw niefinansowych);
  • współpracę z jednostkami badawczo-rozwojowymi lub naukowymi;
  • prowadzenie działalności w zakresie badań i rozwoju;
  • przyczynianie się do rozwoju klastrów sektorowych;
  • tworzenie centrum nowoczesnych usług dla biznesu o zasięgu wykraczającym poza Polskę;
  • podejmowanie inwestycji na obszarach o wysokim poziomie bezrobocia;
  • lokalizacja inwestycji w miastach średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze (listę tych miast zawiera załącznik do rozporządzenia) lub gminach graniczących z tymi miastami albo na obszarze powiatów lub miast na prawach powiatu, w których stopa bezrobocia wynosi co najmniej 160% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju;
  • wspieranie pracowników w zdobywaniu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych;
  • współpracę ze szkołami branżowymi;
  • podejmowanie dodatkowych działań z zakresu opieki nad pracownikiem, np. oferowanie udziału w dodatkowych programach opieki zdrowotnej.

Za spełnienie każdego z kryteriów jakościowych przyznawany będzie 1 punkt. Minimalny poziom punktacji niezbędny do uzyskania wsparcia będzie zróżnicowany w zależności od regionu Polski, w którym realizowana będzie inwestycja – im region słabiej rozwinięty, a tym samym wyższa maksymalna intensywność pomocy regionalnej (maksymalna wartość pomocy, jakiej można udzielić w danym regionie, wyrażona procentowo w stosunku do kosztów kwalifikujących się do objęcia tą pomocą, tj. kosztów inwestycji albo dwuletnich kosztów pracy nowo zatrudnionych pracowników)9, tym niższa liczba wymaganych punktów. Według projektu rozporządzenia minimalne wymagania w zakresie kryteriów jakościowych przedstawiają się następująco (tabela 2):

Tabela 2

Kryteria jakościowe – minimalny poziom punktacji

Maksymalna intensywność pomocy regionalnej w miejscu realizacji inwestycji

Minimalna wymagana punktacja jako % maksymalnej możliwej do uzyskania liczby punktów określonej w rozporządzeniu

50%

40%

35%

50%

25%, 20%, 10%

60%

Źródło: opracowanie własne.

 

Wprowadzenie kryteriów jakościowych istotnie odróżnia nowy system wsparcia od mechanizmu udzielania zwolnień podatkowych w ramach SSE, w przypadku którego jedynym kryterium uzyskania zwolnienia podatkowego było poniesienie minimalnych kosztów inwestycji w wysokości równowartości 100 tys. euro. Nowy system rozszerza zasięg terytorialny mechanizmu wsparcia na całą Polskę, ograniczając jednak przedmiotowo krąg projektów inwestycyjnych kwalifikujących się do wsparcia.

Wysokość wsparcia

Wysokość możliwego do uzyskania wsparcia została ustalona na poziomie maksymalnych intensywności pomocy publicznej wynikających z mapy pomocy regionalnej dla Polski10. Zgodnie z regułami udzielania pomocy regionalnej dla MMŚP intensywności pomocy są wyższe niż dla dużych przedsiębiorstw, tj. podwyższone o 10 p.p. brutto w przypadku średnich przedsiębiorców oraz o 20 p.p. brutto w przypadku małych przedsiębiorców w stosunku do intensywności podstawowych przewidzianych dla dużych firm (z wyłączeniem dużych projektów inwestycyjnych11).

Maksymalną wysokość możliwego do uzyskania wsparcia (z wyłączeniem dużych projektów) przedstawia tabela 3.

Tabela 3

Maksymalna wysokość wsparcia

 

 

Region

Maksymalna intensywność pomocy (% kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą regionalną) w zależności od regionu i wielkości przedsiębiorcy

Duży (intensywność podstawowa)

Średni (+ 10 p.p.)

Mały (+20 p.p.)

Województwa: lubelskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie, podlaskie

50%

60%

70%

Województwa: kujawsko-pomorskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, opolskie, pomorskie, świętokrzyskie, zachodniopomorskie;

Podregiony: ciechanowsko-płocki, ostrołęcko-siedlecki, radomski i warszawski wschodni

35%

45%

55%

Województwa: dolnośląskie, wielkopolskie, śląskie

25%

35%

45%

Podregion warszawski zachodni

20%

30%

40%

M.st. Warszawa

10%

20%

30%

Źródło: opracowanie własne.

 

Zwolnieniu podatkowemu będzie podlegał wyłącznie dochód uzyskany z działalności gospodarczej prowadzonej w ramach inwestycji objętej wsparciem. Jeżeli zatem przedsiębiorca prowadzi jednocześnie działalność niepodlegającą wsparciu (np. posiada zakład produkcyjny w innej lokalizacji), działalność objęta wsparciem musi być wydzielona organizacyjnie, a wielkość zwolnienia będzie określana na podstawie danych (przychody i koszty) wydzielonej jednostki organizacyjnej.

Okres korzystania ze zwolnienia podatkowego

Powyższe maksymalne intensywności pomocy regionalnej określają kwotowy limit zwolnienia podatkowego. Wysokość faktycznie możliwego do uzyskania zwolnienia będzie ograniczona jednak również okresem, na jaki zostanie udzielone wsparcie, tj. okresem, w którym przedsiębiorca będzie mógł wykorzystywać przysługujący mu limit pomocy publicznej. Zwolnienie od podatku będzie przysługiwać, począwszy od miesiąca, w którym przedsiębiorca poniesie wydatki inwestycyjne (w okresie od dnia uzyskania decyzji o wsparciu), aż do upływu okresu obowiązywania decyzji o wsparciu lub wyczerpania limitu pomocy publicznej.

Zgodnie z projektem rozporządzenia okres wsparcia (okres ważności decyzji o wsparciu) będzie wynosił od 10 do 15 lat w zależności od poziomu maksymalnej intensywności pomocy regionalnej dla obszaru, na którym będzie realizowana inwestycja. Z 15-letniego okresu zwolnienia podatkowego będą mogły korzystać również inwestycje zlokalizowane na terenach objętych statusem SSE, niezależnie od obowiązującej intensywności pomocy.

Tabela 4

Okres wsparcia

Lokalizacja inwestycji

Okres obowiązywania decyzji o wsparciu

Region o maksymalnej intensywności pomocy do 25%

10 lat

Region o maksymalnej intensywności pomocy od 25 do 35%

12 lat

Region o maksymalnej intensywności pomocy od 35 do 50%

15 lat

Teren położony w granicach SSE

15 lat

Źródło: opracowanie własne.

 

Procedura udzielania wsparcia

Wsparcie będzie udzielane w drodze decyzji administracyjnej (decyzji o wsparciu), określającej okres jej obowiązywania (10, 12 lub 15 lat), przedmiot działalności gospodarczej prowadzonej w ramach nowej inwestycji oraz warunki, do spełnienia których będzie zobowiązany przedsiębiorca, dotyczące:

  • zatrudnienia w związku z nową inwestycją przez określony czas określonej liczby pracowników;
  • poniesienia w określonym terminie kosztów kwalifikowanych inwestycji;
  • terminu zakończenia realizacji inwestycji, po upływie którego koszty inwestycji poniesione przez przedsiębiorcę nie mogą być uznane jako koszty kwalifikowane;
  • maksymalnej wysokości kosztów kwalifikowanych, jakie mogą być uwzględnione przy określeniu wysokości pomocy publicznej;
  • kryteriów ilościowych i jakościowych;
  • terenu, na którym nowa inwestycja zostanie zrealizowana.

Organem właściwym w sprawach wspierania inwestycji, w tym wydawania decyzji o wsparciu, jest minister właściwy do spraw gospodarki, obecnie Minister Przedsiębiorczości i Technologii. Jednocześnie określone zadania w tym zakresie zostały powierzone spółkom, które zarządzają obecnie specjalnymi strefami ekonomicznymi. Każdej z nich zostanie przypisany (w drodze rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii) obszar obejmujący określoną liczbę powiatów, na terenie którego dana spółka („zarządzający obszarem”) będzie realizować działania ukierunkowane na inicjowanie nowych inwestycji i ich rozwój, w tym prowadzenie działań promujących działalność gospodarczą i nowe inwestycje, świadczenie na rzecz przedsiębiorców ubiegających się o wsparcie oraz korzystających ze wsparcia nieodpłatnych usług informacyjnych oraz innych, odpłatnych usług, a także pomoc przedsiębiorcom w kontaktach z administracją publiczną.

Ustawa przewiduje możliwość powierzenia przez ministra zarządzającemu obszarem, w drodze rozporządzenia, kompetencji do wydawania decyzji o wsparciu oraz do przeprowadzania kontroli realizacji warunków zawartych w decyzji. Można spodziewać się zatem, że takie powierzenie nastąpi i w praktyce, analogicznie jak w przypadku systemu zwolnień podatkowych w ramach SSE, cały proces udzielania wsparcia – przyjmowanie wniosków, ich ewaluacja i wydawanie decyzji o wsparciu – będzie obsługiwany przez spółki zarządzające obszarami12. W kompetencji ministra właściwego do spraw gospodarki pozostanie natomiast podejmowanie decyzji o uchyleniu, zmianie oraz stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o wsparciu. Do postępowań w sprawie wydania, uchylenia, wygaśnięcia lub stwierdzenia nieważności decyzji o wsparciu zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego13.

Należy podkreślić, że zgodnie z ogólnymi zasadami dotyczącymi warunków dopuszczalności pomocy regionalnej wynikającymi z rozporządzenia 651/2014 pomoc powinna wywoływać tzw. efekt zachęty, co oznacza, że bezwzględnym warunkiem uzyskania wsparcia jest złożenie wniosku o wsparcie przed rozpoczęciem prac nad projektem.

Obowiązki przedsiębiorcy związane z korzystaniem ze wsparcia

Korzystanie z przywileju zwolnienia podatkowego będzie wymagać spełnienia przez przedsiębiorcę szeregu warunków, w tym przede wszystkim:

  • warunków zawartych w decyzji o wsparciu dotyczących: utworzenia nowych miejsc pracy, poniesienia kosztów kwalifikowanych inwestycji we wskazanym w decyzji terminie, spełnienia kryteriów ilościowych i jakościowych;
  • utrzymania własności składników majątku, z którymi były związane wydatki inwestycyjne – przez okres 5 lat, a w przypadku MMŚP – przez okres 3 lat (przy czym nie wyklucza się wymiany przestarzałych instalacji lub sprzętu w związku z szybkim rozwojem technologicznym);
  • utrzymania inwestycji w regionie, w którym udzielono pomocy, przez okres nie krótszy niż 5 lat od momentu, gdy cała inwestycja zostanie zakończona, a w przypadku MMŚP przez okres nie krótszy niż 3 lata.

 

Agata Kudelska

autorka jest radcą prawnym z wieloletnim doświadczeniem w doradztwie przy projektach inwestycyjnych realizowanych z udziałem pomocy publicznej, w tym w specjalnych strefach ekonomicznych

 


[1] Dz.U. z 2018 r. poz. 1162, ustawa wchodzi w życie z dniem 20 czerwca 2018 r. z wyjątkiem określonych przepisów wprowadzających zmiany do ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych, które wejdą w życie w dniu 16 czerwca 2019 r.

[2] Zmiany w systemie zachęt inwestycyjnych, Biuletyn Euro Info 1(178) 2018, s. 8.

[3] Zasady funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych reguluje ustawa z 20 października 1994 r.
o specjalnych strefach ekonomicznych (tekst jedn., Dz.U. z 2017 r. poz. 1010).

[4] Dz.Urz. UE L 187 z 26.06.2014.

[5] Dz.Urz. UE C 209 z 27.07.2013.

[6] Artykuł opracowano na podstawie projektu rozporządzenia w sprawie pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom wykonującym działalność gospodarczą na obszarach opublikowanego w serwisie Rządowego Centrum Legislacji według stanu na dzień 19 czerwca 2018 r., https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12311957.

[7] Outsourcing procesów biznesowych, outsourcing usług informatycznych, usługi centrów usług wspólnych oraz centrów kompetencyjnych.

[8] Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.) przyjęta uchwałą Rady Ministrów w dniu 14 lutego 2017 r., https://www.miir.gov.pl/strony/strategia-na-rzecz-odpowiedzialnego-rozwoju/.

[9] Maksymalne intensywności pomocy regionalnej dla Polski określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2014‒2020 (Dz.U. z 2014 r. poz. 878).

[10] Na wcześniejszym etapie prac legislacyjnych projekt rozporządzenia przewidywał bardziej skomplikowany system, w którym poziom wsparcia zróżnicowany był także w zależności od poziomu bezrobocia w powiecie, w którym realizowana jest inwestycja.

[11] Duży projekt inwestycyjny to projekt o kosztach kwalifikujących się do objęcia pomocą przekraczających 50 mln euro. Dla dużych projektów nie stosuje się podwyższenia intensywności dla MMŚP, ponadto kwota maksymalnej pomocy dla takiego projektu jest redukowana według wzoru określonego w rozporządzeniu.

[12] Dane kontaktowe do spółek zarządzających SSE/obszarami dostępne są na stronie internetowej Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu, https://www.paih.gov.pl/strefa_inwestora/sse.

[13] Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.