Regulacje prawne
Zasady dokonywania międzynarodowego transportu odpadów w relacjach międzypaństwowych są obecnie uregulowane przede wszystkim w prawie wspólnotowym. Takie rozwiązanie jest słuszne, chociażby z uwagi na istniejącą wcześniej potrzebę jednolitych rozwiązań we wszystkich krajach Unii Europejskiej. W tym celu skorzystano z dobrodziejstwa prawnego rozporządzeń europejskich, które z uwagi na swój charakter obowiązują bezpośrednio we wszystkich krajach UE, bez potrzeby ich implementacji.

Kontrola i nadzór międzynarodowego przemieszczania się odpadów, przyjęte w państwach Unii Europejskiej, do niedawna były oparte o przepisy rozporządzenia 259/93. W 2007 roku weszła w życie nowa regulacja. W dniu 15 lipca 2007 r. zaczęło obowiązywać rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Jednakże stosowanie tylko tych przepisów nie wystarcza. Obok nich niezbędne jest także wprowadzenie w państwach członkowskich aktów wewnętrznych, które uzupełniają regulacje europejskie. W Polsce takim aktem jest ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (DzU.2007.124.859). Ustawa ta udziela kompetencji i nakłada na Głównego Inspektora Ochrony Środowiska odpowiedzialność za wykonywanie przepisów rozporządzenia nr 1013/2006. GIOŚ jest w szczególności organem właściwym w sprawach:

• przywozu odpadów na teren kraju;
• wywozu odpadów poza teren kraju;
• tranzytu odpadów przez teren kraju.

Obok regulacji wewnętrznych oraz europejskich istnieją także akty prawa międzynarodowego, które dotyczą problematyki przemieszczania się odpadów w kontekście globalnym. Jednym z najważniejszych takich aktów jest tzw. konwencja bazylejska, czyli konwencja z 22 marca 1989 r. o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych. Akty wspólnotowe odwołują się do jej postanowień w szerokim zakresie. Ważne są także decyzje podejmowane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Wobec rozległości uregulowań prawnych związanych z międzynarodowym transportem odpadów niniejsze opracowanie będzie dotyczyć głównie problematyki związanej z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów oraz ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (DzU.2007.124.859).

Rozporządzenie nr 1013/2006
Zgodnie z treścią rozporządzenia, podmiotami uczestniczącymi w przemieszczaniu odpadów są „zgłaszający" - wysyłający odpady, oraz „odbiorca" - podmiot przyjmujący odpady. Obydwa pojęcia są szczegółowo zdefiniowane w treści rozporządzenia. Dodatkowo rozporządzenie wskazuje, że państwa członkowskie wyznaczą właściwy organ lub organy odpowiedzialne za wykonywanie rozporządzenia. Takim organem jest w Polsce Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Zgodnie z treścią rozporządzenia, spośród tych organów, w zależności od stanu faktycznego, wyróżnia się:

• właściwy organ wysyłki - tj. właściwy organ dla obszaru, z którego przemieszczanie odpadów rozpoczęło się lub ma się rozpocząć;
• właściwy organ miejsca przeznaczenia - tj. właściwy organ dla miejsca, do którego przemieszczanie jest planowane lub w którym się ono odbywa, albo dla miejsca, w którym dokonuje się załadunku odpadów przed ich odzyskiem lub unieszkodliwieniem na obszarze niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa;
• właściwy organ tranzytu - tj. właściwy organ każdego państwa, z wyjątkiem państwa właściwego organu wysyłki lub przeznaczenia, przez które następuje lub planowane jest dokonanie przemieszczenia odpadów.

Z posiadaniem statusów zgłaszającego bądź odbiorcy wiążą się określone obowiązki i odpowiedzialność w trakcie dokonywania międzynarodowego transportu odpadów. Rozporządzenie różnicuje te obowiązki także w zależności od kilku innych kryteriów. Są to: rodzaj odpadów, ilość odpadów, cel przemieszczenia oraz zakres przemieszczenia. To zróżnicowanie prowadzi do wyodrębnienia kilku procedur, stosowanych w zależności od wzajemnego powiązania tych kryteriów.

Mając powyższe na uwadze, można wyodrębnić następujące procedury:

• wolne przemieszczanie odpadów - nie ma szczegółowych obowiązków przewidywanych rozporządzeniem i można dokonywać wolnego przemieszczania się odpadów w sytuacji, gdy są one przeznaczone do odzysku z zielonej listy, w ilości nie większej niż 20 kg;
• procedura informowania;
• procedura notyfikacji;
• zakaz przemieszczania.

Procedura informowania
Została ona przede wszystkim uregulowana w art. 18 rozporządzenia. Główną zasadą obowiązująca przy tej procedurze jest istnienie obowiązku po stronie podmiotu organizującego przemieszczanie odpadów, aby w czasie tego przemieszczania do transportu dołączony był odpowiedni dokument, którego treść została ustalona w załączniku VII. Dokument powinien być podpisany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje, oraz przez prowadzącego instalację odzysku lub laboratorium i przez odbiorcę po otrzymaniu odpadów. Głównym elementem dokumentu jest informacja o umowie zawartej pomiędzy osobą, która organizuje przemieszczanie, a odbiorcą odpadów przeznaczonych do odzysku. Niezbędne jest, aby umowa taka obowiązywała w momencie rozpoczęcia przemieszczania odpadów i obejmowała zobowiązanie, że w razie gdy przemieszczanie odpadów lub ich odzysk nie zostaną zrealizowane zgodnie z planem albo też w przypadku, gdy przemieszczanie będzie nielegalne, osoba, która organizuje przemieszczanie, lub odbiorca odbierze odpady z powrotem lub zapewni ich odzysk w inny sposób, a także w razie potrzeby zapewni ich składowanie w tym czasie (art. 18 ust. 2 rozporządzenia).

Procedura notyfikacji
Jest ona podstawową procedurą wprowadzoną przez rozporządzenie. Procedura ta obejmuje kilka etapów.
1. Działania wstępne (przygotowawcze) - zawarcie umowy z odbiorcą, ustanowienie gwarancji finansowej
Zagadnienie to jest uregulowane w art. 5 i 6 rozporządzenia. Z przepisów tych wynikają dwa podstawowe warunki mające charakter bezwzględny. Podkreślenia wymaga to, że w trakcie dokonywania zgłoszenia warunki te muszą już być spełnione. Te warunki to zawarcie umowy z odbiorcą odpadów (art. 5) i ustanowienie gwarancji finansowej (art. 6).

Przepisy rozporządzenia wskazują okres, na który ma zostać zawarta umowa w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania zgłaszanych odpadów (od momentu zgłoszenia przez cały okres trwania przemieszczenia do wydania zaświadczenia), jak również inne niezbędne elementy (art. 5 ust 3 i 4). Jedynym wyjątkiem zwalniającym z obowiązku zawarcia umowy jest sytuacja, w której odpady wysyłane są między dwoma zakładami kontrolowanymi przez tę samą osobę prawną. W takim przypadku umowa może zostać zastąpiona oświadczeniem danego podmiotu o zobowiązaniu się do odzysku lub unieszkodliwienia zgłaszanych odpadów (art. 5 ust 5).

Drugim ze wstępnych warunków jest ustanowienie gwarancji finansowej. Rozporządzenie nie precyzuje formy gwarancji. Czyni to polska ustawa. Zgodnie z jej treścią, zabezpieczenie to może mieć formę umowy gwarancji bankowej, umowy gwarancji ubezpieczeniowej albo depozytu odpowiedniej sumy pieniężnej na wydzielonym rachunku bankowym. Ustanowienie gwarancji następuje w celu zabezpieczenia ewentualnych kosztów finansowych, jakie mogą powstać, gdy przemieszczenie, odzysk lub unieszkodliwienie odpadów nie będą mogły zostać zrealizowane zgodnie z planem bądź gdy przemieszczanie, odzysk lub unieszkodliwianie uznane zostaną za nielegalne. Gwarancja ta podlega zwolnieniu po otrzymaniu przez właściwy organ zaświadczenia o dokonaniu odzysku albo unieszkodliwienia bądź też przejściowego odzysku lub unieszkodliwienia.
2. Dokonanie zgłoszenia
Co do zasady zgłoszenie ma postać zgłoszenia ogólnego oraz zgłoszenia konkretnej operacji przemieszczenia. Obowiązek ten obciąża zgłaszającego przed rozpoczęciem przemieszczania odpadów. Zgłoszenie ma być dokonane na piśmie, przy użyciu specjalnego dokumentu zgłoszeniowego. Do zgłoszenia należy dołączyć potwierdzenia zawarcia umowy i ustanowienia gwarancji finansowej. Jeżeli zgłoszenie zostanie dokonane nieprawidłowo, właściwy organ wysyłki wezwie zgłaszającego do dostarczenia brakujących informacji i dokumentacji. Zgłaszający może także dokonać zgłoszenia ogólnego obejmującego więcej niż jedno przemieszczanie. Możliwe to jest wtedy, gdy:

• odpady mają zasadniczo podobne właściwości fizyczne i chemiczne oraz
• przesyłane są do tego samego odbiorcy i do tej samej instalacji; oraz
• trasa przemieszczania podana w zgłoszeniu jest taka sama.

3. Analiza i przekazanie zgłoszenia, ewentualne działania uzupełniające
Otrzymanie prawidłowego zgłoszenia powoduje, że właściwy organ wysyłki zobowiązany jest do przekazania zgłoszenia właściwemu organowi miejsca przeznaczenia wraz z kopiami dla każdego właściwego organu tranzytu. Dodatkowo organ wysyłki winien powiadomić zgłaszającego, że dokonał przekazania. Rozporządzenie przewiduje szczegółowe terminy na dokonanie takich czynności. Jeżeli organ wysyłki, do którego wpłynęło zgłoszenie, nie zgadza się na przemieszczenie, powinien podjąć decyzję o braku zgody na przemieszczenie w terminie trzech dni roboczych i niezwłocznie zawiadomić zgłaszającego, podając jednocześnie przyczyny takiej odmowy.

Dodatkowo organy otrzymujące dokumenty zgłoszeniowe mogą wezwać do przedstawienia dodatkowych informacji.
4. Rozstrzygnięcie merytoryczne
Przyjmuje się, że wyrażeniem zgody przez organ wysyłki jest samo przyjęcie zgłoszenia i przesłanie go do innych organów (tj. miejsca przeznaczenia lub tranzytu). Po otrzymaniu notyfikacji przez organy przeznaczenia, wysyłki oraz tranzytu mogą one w terminie 30 dni od daty wysłania potwierdzenia przyjęcia przez organ miejsca przeznaczenia wydać w odniesieniu do zgłoszonego przemieszczenia jedną z następujących, należycie uzasadnionych pisemnych decyzji:

• o wyrażeniu bezwarunkowej zgody

Jeżeli w terminie 30 dni nie wyrażono sprzeciwu, możliwe jest przyjęcie, że właściwy organ tranzytu wydał zgodę milczącą. Potwierdzeniem zgody organów stanowi opatrzenie dokumentów zgłoszenia lub jego kopii odpowiednimi pieczęciami, podpisami i datą. Taka zgoda ma charakter czasowy i co do zasady traci ważność po upływie roku kalendarzowego od jej wydania lub w terminie późniejszym wskazanym w dokumencie zgłoszenia;

• o wyrażeniu zgody z określonymi warunkami

Właściwe organy wysyłki, miejsca przeznaczenia i tranzytu mogą określić warunki, na jakich wyrażają zgodę na zgłaszane przemieszczanie. Warunki takie mogą się opierać na jednej lub wielu podstawach określonych w art. 11 lub 12, a więc przyczynach zgłoszenia sprzeciwu. Termin na zgłoszenie takich warunków wynosi 30 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez organ miejsca przeznaczenia. Warunki mogą także dotyczyć sposobu wykonywania transportu, ustanowienia odpowiedniej gwarancji finansowej, jak również prowadzenia przez zakład odbierający odpady rejestru otrzymanych i wysłanych odpadów, ewentualnie rejestru ilości odpadów i związanych z nimi operacji odzysku lub unieszkodliwienia wymienionych w zgłoszeniu;

• o wyrażeniu sprzeciwu

Podstawy zgłaszania sprzeciwu zostały uregulowane w art. 11 w odniesieniu do odpadów przewidzianych do unieszkodliwiania oraz w art. 12 w odniesieniu do odpadów przewidzianych do odzysku. Możliwości złożenia sprzeciwu są też różnicowane w zależności od tego, czy sprzeciw zgłasza organ kraju wysyłki lub przeznaczenia, czy też organ kraju tranzytu. Zgłoszenie sprzeciwu może być oparte już na jednej ze wskazanych rozporządzeniem podstaw,

Należy także wskazać, że rozporządzenie przewiduje dodatkowe wymagania związane z przemieszczaniem odpadów przeznaczonych do procesów przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania. Wymagania te zostały zawarte w art. 15 rozporządzenia.
5. Dokonanie przemieszczenia
Po uzyskaniu milczących lub pisemnych zgód wszystkich właściwych organów można przystąpić do planowanego przemieszczania odpadów. W tym celu wszystkie uczestniczące w nim podmioty powinny wypełnić dokument przesyłania lub - w przypadku zgłoszenia ogólnego - dokumenty przesyłania, w odpowiednich punktach, a następnie podpisać i zachować kopie. W sytuacji gdy w odniesieniu do właściwego organu tranzytu możliwe jest przyjęcie, że wyraził on zgodę milczącą, zgłaszający wpisuje faktyczną datę przemieszczenia oraz wypełnia w możliwym zakresie pozostałe punkty dokumentu przesyłania.

Zgłaszający ma obowiązek przesłać podpisane kopie wypełnionego dokumentu przesyłania właściwym organom oraz odbiorcy przynajmniej na trzy dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczenia (obowiązek uprzedniego zawiadomienia o faktycznym rozpoczęciu przemieszczenia). Każdemu transportowi powinien towarzyszyć dokument przesyłania oraz dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody oraz warunki określone przez właściwe organy. Dokument przesyłania zachowuje prowadzący instalację odbierającą odpady.

Odzysk lub unieszkodliwienie odpadów związane z planowanym przemieszczaniem muszą być zrealizowane w terminie roku kalendarzowego od otrzymania odpadów przez prowadzącego instalację, chyba że zainteresowane właściwe organy wyznaczyły krótszy termin. Prowadzący instalację jest zobowiązany do przekazania zgłaszającemu i zainteresowanym organom pisemnego potwierdzenia otrzymania odpadów w terminie trzech dni od ich odbioru. Potwierdzenie to jest wpisywane lub dołączane do dokumentu przesyłania.

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów
Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów określa postępowanie i organy właściwe do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia 1013/2006. Ustawa ta za organ właściwy i upoważnionym do podejmowania decyzji w sprawach międzynarodowego przemieszczania odpadów uznaje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. GIOŚ w drodze decyzji administracyjnej wydaje zezwolenie na przywóz odpadów na teren kraju, wywóz odpadów poza teren kraju oraz tranzyt odpadów przez teren kraju.

Przed wydaniem zezwolenia na przywóz odpadów z zagranicy na terytorium RP Główny Inspektor Ochrony Środowiska powinien wystąpić do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności związanej z gospodarowaniem odpadami, albo jeżeli odbiorca odpadów nie będzie prowadził ich odzysku lub unieszkodliwiania, właściwego ze względu na jego miejsce siedziby albo zamieszkania, o przedstawienie informacji dotyczącej przestrzegania przez prowadzącego działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów przepisów o ochronie środowiska. Główny Inspektor powinien także wystąpić - do organu właściwego do wydania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku (tj. starosty lub marszałka województwa) - o przekazanie informacji dotyczących zgodności działalności prowadzonej przez odbiorcę odpadów z przepisami prawa regulującymi prowadzenie takiej działalności, w tym w szczególności z przepisami o ochronie środowiska. Co więcej, Główny Inspektor może w treści zezwolenia ustalić warunki przywozu odpadów oraz określić sposób stwierdzenia wykonania tych warunków.

Z punktu widzenia regulacji rozporządzenia to właśnie GIOŚ jest organem właściwym do wyrażenia sprzeciwu, co powinno nastąpić także w drodze decyzji administracyjnej.

Niezgodność przemieszczenia odpadów z warunkami zgłoszenia na gruncie polskiej ustawy
W razie stwierdzenia, że realizacja międzynarodowego przemieszczania odpadów nie jest możliwa zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu, dokumencie zgłoszenia przesyłania lub umowie zawartej pomiędzy zgłaszającym a odbiorcą odpadów albo na podstawie otrzymanego w trybie art. 22 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 powiadomienia, GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i w drodze postanowienia wzywa zgłaszającego do zastosowania procedur określonych w art. 22 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 14 dni. Po upływie wskazanego terminu GIOS w drodze decyzji nakazuje:

• zgłaszającemu odebranie odpadów zwróconych z zagranicy oraz określa sposób ich zagospodarowania na terenie kraju,
• odbiorcy odpadów sprowadzonych nielegalnie - odesłanie odpadów do kraju wysyłki albo określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju.

W razie stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu, otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa:

• zgłaszającego lub, jeśli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia, jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady;
• odbiorcę odpadów, jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów, w drodze postanowienia do zastosowania określonego w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, podając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni.

W takiej sytuacji obok postępowania administracyjnego prowadzonego przez GIOŚ zazwyczaj prowadzone jest postępowanie karne.

Natomiast w przypadku gdy w przemieszczaniu, na które wydano zgodę, zaszły istotne zmiany w zakresie jego charakterystyki lub warunków, w tym planowanej ilości odpadów, trasy, środków transportu, daty przemieszczania lub przewoźnika, zgłaszający zobowiązany jest niezwłocznie, a w miarę możliwości przed rozpoczęciem przemieszczania, zawiadomić o tym zainteresowane właściwe organy i odbiorcę. W takich przypadkach wymagane jest bowiem dokonanie nowego zgłoszenia, za wyjątkiem sytuacji gdy zainteresowane właściwe organy uznają, że proponowane zmiany nie wymagają nowego zgłoszenia.

Co więcej, jeżeli wprowadzenie zmian pociąga za sobą obowiązek uwzględnienia innych właściwych organów niż te, które były objęte pierwotnym zgłoszeniem (np. nowe organy tranzytu), wymagane jest dokonanie nowego zgłoszenia.

Konsekwencje prawnokarne
Z aktualnego brzmienia przepisów karnych w odniesieniu do ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów wynika, że kto nie wykonuje decyzji nakazującej odesłanie odpadów przewiezionych do kraju wysyłki lub określającej sposób zagospodarowania tych odpadów na terytorium kraju, podlega karze aresztu lub grzywny. Osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna uczestnicząca w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, która wbrew obowiązkowi nie przedkłada uprawnionym organom lub osobom dokumentów lub informacji wymaganych przy międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, podlega karze grzywny.

Co istotne, orzekanie w sprawach, o których mowa powyżej, następuje na zasadach i w trybie określonych w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenie. Istotne jest, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ma uprawnienia do nałożenia na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia w drodze decyzji, kary pieniężnej w wysokości od 50 tys. do 300 tys. zł. WIOŚ nakłada na wysyłającego odpady bez dokonania zgłoszenia, jeżeli takie zgłoszenie jest wymagane, zgodnie z art. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 tys. do 300 tys. zł. Ponadto Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na wysyłającego odpady, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 tys. do 300 tys. zł, jeżeli ten choćby nieumyślnie dokonał wysyłki odpadów:

• bez zgody zainteresowanych właściwych organów;
• gdy zgoda zainteresowanych właściwych organów została uzyskana w wyniku fałszerstwa, wprowadzenia w błąd lub oszustwa;
• w sposób, który nie jest zgodny ze sposobem określonym w dokumencie zgłoszenia transgranicznego przesyłania odpadu, o którym mowa w załączniku IA do rozporządzenia 10/13/2006, lub dokumencie przesyłania dotyczącym transgranicznego przesyłania odpadów, o którym mowa w załączniku IB do rozporządzenia 10/13/2006.

Co istotne i podkreślane przez pracowników administracji, brak jest wytycznych dla Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska odnośnie wysokości nałożonej grzywny w konkretnym przypadku, z tego powodu w praktyce bardzo dużą swobodę ma urzędnik nakładający ewentualną karę pieniężną.

Kodeks karny
Należy pamiętać, że przepisy karne dotyczące nielegalnego przemieszczenia się odpadów znajdują również odzwierciedlenie w rozdziale XII kodeksu karnego. Przepis dotyczący nielegalnego transportu odpadów to artykuł 183 kodeksu karnego, który stanowi, że ten, kto wbrew przepisom składuje, przetwarza, dokonuje odzysku, unieszkodliwia albo transportuje odpady lub substancje, w takich warunkach i w taki sposób, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu wielu osób lub spowodować zniszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Tej samej karze podlega, kto wbrew przepisom przywozi z zagranicy substancje zagrażające środowisku. Warto podkreślić, że ten, kto bez wymaganego zgłoszenia lub zezwolenia lub wbrew jego warunkom przywozi z zagranicy lub wywozi za granicę odpady niebezpieczne, podlega karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do ośmiu lat. Wydaje się, że sankcja karna za dokonanie przestępstw opisanych powyżej jest surowa, choć praktykę orzekania w tym zakresie kształtuje orzecznictwo właściwych sądów.

mec. Maciej Szermach
adwokat LL.M. (RA PL), partner Kancelarii BSO Prawo & Podatki Bramorski Szermach Okorowska we Wrocławiu

Mateusz Mrzygłód
aplikant radcowski, Kancelaria BSO Prawo & Podatki Bramorski Szermach Okorowska we Wrocławiu

Artykuł został opublikowany w lipcowo-sierpniowym numerze Biuletynu Euro Info 2009. Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.