Podstawowe zasady gospodarowania odpadami

Każdy, kto podejmuje działania powodujące lub mogące powodować powstawanie odpadów, powinien takie działania planować, projektować i prowadzić tak, aby:

• zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczać ich ilość odpadów i negatywne oddziaływanie na środowisko przy wytwarzaniu produktów, podczas i po zakończeniu ich użytkowania;
• zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiska odzysk, jeżeli nie udało się zapobiec powstawaniu odpadów;
• zapewniać zgodne z zasadami ochrony środowiska unieszkodliwianie odpadów, których powstaniu nie udało się zapobiec lub których nie udało się poddać odzyskowi.

 

Ustawa o odpadach zakazuje postępowania z odpadami w sposób sprzeczny z przepisami ustawy oraz przepisami o ochronie środowiska.

 
Zasada numer jeden

Odpady powinny być zbierane w sposób selektywny, tzn. nie mieszamy ich ze sobą. Musimy zapewnić właściwą liczbę pojemników/kontenerów lub odpady, np. w postaci gruzu ceglanego czy betonowego, magazynować na odrębnych pryzmach, zachowując czystość i porządek na terenie przedsiębiorstwa.

Zasada numer dwa

Zakazuje się mieszania odpadów niebezpiecznych różnych rodzajów oraz mieszania odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, np. nie można zmieszać odpadów eternitu (zawierających azbest) z odpadami gruzu ceglanego.

Zasada numer trzy

Zabrania się odzysku i unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami spełniającymi określone wymagania, tzn. nie możemy przekazać do odzysku lub do unieszkodliwiania odpadów podmiotowi, który nie ma odpowiednich instalacji i urządzeń (nie otrzymał decyzji administracyjnej na odzysk i/lub unieszkodliwianie odpadów). Istnieją pewne odstępstwa od tej zasady określone odrębnymi rozporządzeniami ministra środowiska.

Zasada numer cztery

Miejsca magazynowania odpadów powinny być zgodne z dokumentami przedłożonymi w organie ochrony środowiska (starosta/marszałek województwa). Musimy pamiętać, że magazynowanie odpadów może być prowadzone jedynie w miejscach, do których mamy tytuł prawny. Nie możemy czasowo magazynować odpadów np. na działce sąsiada bez jego zgody.

W przypadku magazynowania odpadów z naruszeniem ww. zasad wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji.

Słowniczek

Gospodarowanie odpadami	Rozumie się przez to zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów.
Magazynowanie odpadów	To czasowe przetrzymywanie lub gromadzenie odpadów przed ich transportem, odzyskiem lub unieszkodliwianiem..
Wytwórca odpadów	Rozumie się przez to każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów, oraz każdego, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.
Posiadacz odpadów	Każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na terenie nieruchomości.
Zbieranie odpadów	Każde działanie, w szczególności umieszczanie w pojemnikach, segregowanie i magazynowanie odpadów, które ma na celu przygotowanie ich do transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania.
Odzysk odpadów	Wszelkie działania, niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania, określone w załączniku nr 5 do ustawy o odpadach.
Recykling	To taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii.
Unieszkodliwianie odpadów	To poddanie odpadów procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych określonym w załączniku nr 6 do ustawy, w celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska.
Odpady komunalne	Odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych, pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych.

 
Obowiązki wytwórców i posiadaczy odpadów

W zależności od ilości i rodzajów odpadów, zgodnie z artykułem 17 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów jest obowiązany do:

• uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg[1] rocznie;
• przedłożenia informacji o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania nimi, jeżeli wytwarza odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie albo powyżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne;
• wytwórca odpadów jest obowiązany do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, które powstają w związku z eksploatacją instalacji, jeżeli wytwarza powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie lub powyżej 5 tysięcy Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie. W pozwoleniu uwzględnia się wszystkie odpady wytwarzane przez danego wytwórcę w danym miejscu.

Zakładanie firmy

Informacja o odpadach

Informacje o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania nimi przedkłada się właściwemu organowi w terminie 30 dni przed rozpoczęciem działalności powodującej powstawanie odpadów lub zmianą tej działalności wpływającą na ilość lub rodzaj wytwarzanych odpadów lub sposobów gospodarowania nimi; informację przedkłada się w czterech egzemplarzach.

Do rozpoczęcia działalności powodującej powstawanie odpadów można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia informacji w terminie 30 dni od dnia złożenia informacji nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji.

Informację o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami przedkładamy, jeżeli będziemy wytwarzać odpady niebezpieczne w ilości do 0,1 Mg rocznie albo powyżej 5 Mg rocznie odpadów innych niż niebezpieczne (ilości odpadów poszczególnych rodzajów, np. gruzu, ziemi - sumują się).

Informacja powinna zawierać:

1. wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do wytwarzania, a w pewnych przypadkach określenie właściwości i składu chemicznego odpadów;

2. określenie ilości odpadów poszczególnych rodzajów przewidzianych do wytwarzania w ciągu roku;

3. informacje wskazujące na sposoby zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko;

4. opis dalszego sposobu gospodarowania odpadami, z uwzględnieniem:

• zbierania,
• transportu,
• odzysku,
• unieszkodliwiania odpadów;

5. wskazanie miejsca i sposobu oraz rodzaju magazynowanych odpadów.

Program gospodarki odpadami

Wniosek o zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi, do którego dołącza się program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, wytwórca odpadów niebezpiecznych obowiązany jest przedłożyć właściwemu organowi na dwa miesiące przed rozpoczęciem działalności powodującej powstawanie odpadów niebezpiecznych lub zmianą tej działalności wpływającą na rodzaj, ilość wytwarzanych odpadów niebezpiecznych lub sposób gospodarowania nimi.

Do uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi jesteśmy zobowiązani, jeżeli będziemy wytwarzać odpady niebezpieczne w ilości powyżej 0,1 Mg rocznie (ilości odpadów niebezpiecznych poszczególnych rodzajów sumują się).

Program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, dołączany do wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, powinien zawierać:

 

1. wyszczególnienie rodzajów odpadów niebezpiecznych przewidzianych do wytwarzania;

2. określenie ilości odpadów niebezpiecznych poszczególnych rodzajów przewidzianych do wytwarzania w ciągu roku;

3. informacje wskazujące na sposoby zapobiegania powstawaniu odpadów niebezpiecznych lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko;

4. opis dalszego sposobu gospodarowania odpadami, z uwzględnieniem:

• zbierania,
• transportu,
• odzysku,

5. unieszkodliwiania odpadów;

6. wskazanie miejsca i sposobu oraz rodzaju magazynowanych odpadów niebezpiecznych.

We wniosku o zatwierdzenie programu gospodarki odpadami niebezpiecznymi wytwórca odpadów określa czas prowadzenia działalności związanej z wytwarzaniem odpadów (maksymalnie 10 lat).

 

Bardzo ważne! Wytwórca odpadów (np. firma budowlana) - najczęściej przedkłada informacje o wytwarzanych odpadach oraz o sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami i/lub wniosek o wydanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi.

 
Pozwolenie na wytwarzanie odpadów

Pozwolenie uzyskuje właściciel instalacji/obiektu budowlanego/zakładu - na którego terenie sam prowadzi produkcję. Firma budowlana - świadcząc usługę, nie ma tytułu prawnego do instalacji/obiektu budowlanego/zakładu i w praktyce najczęściej nie może ubiegać się o pozwolenie, lecz przedkłada dokumenty, o których była mowa we wcześniejszej części broszury.

• Wniosek o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów powinien spełniać wymagania określone w przepisach o ochronie środowiska oraz dodatkowo zawierać następujące informacje:
• wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do wytwarzania, z uwzględnieniem ich podstawowego składu chemicznego i właściwości;
• określenie ilości odpadów poszczególnych rodzajów przewidzianych do wytwarzania w ciągu roku;
• wskazanie sposobów zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko;
• opis dalszego sposobu gospodarowania odpadami, z uwzględnieniem zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów;
• wskazanie miejsca i sposobu oraz rodzaju magazynowanych odpadów.

Inne decyzje administracyjne

Nie wymaga zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów zbieranie odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie nieruchomości przez władającego tą nieruchomością.

Uzyskanie zezwolenia na transport nie dotyczy wytwórcy odpadów, który transportuje wytworzone przez siebie odpady lub zbiera wytworzone przez siebie odpady w miejscu ich wytworzenia.

W praktyce wytwórca odpadów może się spotkać z następującymi decyzjami administracyjnymi:

• zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów,
• zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów,
• zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów,
• zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów.

Należy pamiętać, że jedna decyzja administracyjna może jednocześnie zezwalać na wytwarzanie odpadów oraz na prowadzenie np. odzysku i zbierania opadów.

Ewidencja odpadów

Wytwórca/posiadacz odpadów jest obowiązany do prowadzenia ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z przyjętym katalogiem odpadów i listą odpadów niebezpiecznych.

Ewidencję prowadzi się z zastosowaniem następujących dokumentów ewidencji odpadów:

• karty ewidencji odpadu, prowadzonej dla każdego rodzaju odpadu odrębnie;
• karty przekazania odpadu.

Ewidencję można prowadzić w systemie informatycznym umożliwiającym poświadczenie dokumentów ewidencji odpadów za pomocą podpisu elektronicznego. Dokumenty te powinny zawierać następujące dane: imię i nazwisko, adres zamieszkania lub nazwę i adres siedziby posiadacza odpadów lub prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów.

Posiadacz odpadów, który przejmuje je od innego posiadacza, jest obowiązany potwierdzić to na karcie przekazania odpadu. Kartę wypełnia osoba, która przekazuje odpady.

Zbiorcze zestawienia danych o odpadach

Posiadacz odpadów prowadzący ich ewidencję jest obowiązany sporządzić na formularzu zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania tych odpadów. Zbiorcze zestawienie danych powinno zawierać następujące informacje: imię i nazwisko, adres zamieszkania lub nazwę i adres siedziby posiadacza odpadów.

Zbiorcze zestawienia danych posiadacz odpadów jest obowiązany przekazać marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce wytwarzania, zbierania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w terminie do końca pierwszego kwartału za poprzedni rok kalendarzowy.

Przewodnik po katalogu odpadów

Aby ułatwić Państwu identyfikację odpadów wytwarzanych w przedsiębiorstwie, zamieszczamy poniżej przykładowy wyciąg z katalogu odpadów. Spośród odpadów zamieszczonych w katalogu należy wybrać te, które występują lub mogą wystąpić w naszej firmie. Odpady oznaczone gwiazdką - to odpady niebezpieczne. Odpady bez gwiazdki - to odpady inne niż niebezpieczne.

 

Kod odpadu	Grupy, podgrupy i rodzaje odpadów
13	Oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw (z wyłączeniem olejów jadalnych oraz grup 05, 12 i 19)
13 01	Odpadowe oleje hydrauliczne
13 01 01*	Oleje hydrauliczne zawierające PCB
13 01 04*	Emulsje olejowe zawierające związki chlorowcoorganiczne
13 01 05*	Emulsje olejowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych
13 01 09*	Mineralne oleje hydrauliczne zawierające związki chlorowcoorganiczne
13 01 10*	Mineralne oleje hydrauliczne niezawierające związków chlorowcoorganicznych
13 01 11*	Syntetyczne oleje hydrauliczne
13 01 12*	Oleje hydrauliczne łatwo ulegające biodegradacji
13 01 13*	Inne oleje hydrauliczne
15	Odpady opakowaniowe; sorbenty, tkaniny do wycierania, materiały filtracyjne i ubrania ochronne nieujęte w innych grupach
15 01	Odpady opakowaniowe (włącznie z selektywnie gromadzonymi komunalnymi odpadami opakowaniowymi)
15 01 01	Opakowania z papieru i tektury
15 01 02	Opakowania z. tworzyw sztucznych
15 01 03	Opakowania z drewna
15 01 04	Opakowania z metali
15 01 05	Opakowania wielomateriałowe
15 01 06	Zmieszane odpady opakowaniowe
15 01 07	Opakowania ze szkła
15 01 09	Opakowania z tekstyliów

Dwie pierwsze cyfry oznaczają grupę odpadów wskazującą źródło ich powstawania.

Oznaczenie grupy łącznie z dwiema następnymi cyframi identyfikuje podgrupę odpadów, a kod składający się z sześciu cyfr identyfikuje rodzaj odpadów.

 
artykuł został opublikowany w grudniowym Biuletynie Euro Info 2009
 

Opracowała
mgr inż. Hanna Teodorowicz

 

 Artykuł pochodzi z grudniowego Biuletynu Euro Info 2009.

---

[1] Mg = tona