Budując współczesne społeczeństwo w regionie, należy poświęcić dużo uwagi na monitorowanie zachodzących zmian w otoczeniu oraz inicjowanie działań stymulujących rozwój ekonomiczny i społeczny. Utrzymanie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego wymaga wdrożenia mechanizmów służących wspieraniu nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy. Jednym z podstawowych tego typu instrumentów jest regionalna strategia innowacji (RSI lub akronim z ang. RIS). W wysoko rozwiniętych regionach nie tylko w Europie, lecz i na całym świecie dostrzeżono ogromny potencjał w odpowiednim zarządzaniu innowacjami. Dlatego też strategie innowacji słusznie postrzegane są jako koło zamachowe w procesie transformacji z tzw. gospodarki tradycyjnej w gospodarkę opartą na wiedzy.

Ponad dwa lata pracy

W styczniu 2008 roku zakończył się proces realizacji projektu „RIS MAZOVIA". Rezultatem ponaddwuletniej intensywnej pracy było opracowanie dokumentu „Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza", przyjętego przez Sejmik Województwa Mazowieckiego pod koniec kwietnia 2008 roku. Głównym celem projektu była identyfikacja potrzeb oraz barier związanych z podnoszeniem poziomu innowacyjności w województwie mazowieckim oraz stworzenie systemu współdziałania środowisk nauki, biznesu i władz lokalnych w celu zapewnienia efektywnego transferu innowacji do gospodarki. Projekt „RIS MAZOVIA" był współfinansowany ze środków VI Programu Ramowego Unii Europejskiej przy współudziale środków własnych województwa. W jego realizację zaangażowało się międzynarodowe konsorcjum złożone z partnerów reprezentujących Mazowsze, a także partnerów zagranicznych z Niemiec i Włoch w następującym składzie: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego - koordynator projektu, Politechnika Warszawska, Ośrodek Przetwarzania Informacji (OPI), Agencja Rozwoju Brandenburgii (ZAB) oraz firma doradcza Meta Group z Umbrii. Wszystkie szczegółowe informacje na temat przebiegu prac w projekcie są dostępne na stronie internetowej www.ris-mazovia.pl.

Spójne cele

Należy podkreślić, iż „Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza" jest dokumentem, który określa, w jaki sposób będzie wspierana innowacyjność na Mazowszu w najbliższych latach. Kluczowe założenia dokumentu zostały zawarte na poziomie celu głównego, tj: wzrostu innowacyjności przedsiębiorstw Mazowsza, prowadzącego do przyspieszenia wzrostu i zwiększenia konkurencyjności w skali UE. Niezwykle istotne jest to, że głównym obiektem zainteresowania w dokumencie strategii jest przedsiębiorca (przy czym RSI nie różnicuje Mazowsza na obszary mniej lub bardziej preferowane).

Zakłada się, że wskazany powyżej cel główny strategii będzie realizowany poprzez osiągnięcie czterech celów strategicznych:

• Zwiększenie współpracy w procesach rozwoju innowacji i innowacyjności.

Strategia zakłada, że współpraca wewnątrzregionalna, międzyregionalna i międzynarodowa będą cechowały się przede wszystkim dbałością o jakościowe efekty, ale również będą budować potrzebne w biznesie zaufanie między partnerami. Realizacja celu powinna się opierać na współpracy w relacjach biznes-nauka-otoczenie, a także na wzroście aktywności sektora MSP w sieciach kooperacji oraz pobudzaniu powstawania gron przedsiębiorczości i innych struktur sieciowych.

• Wzrost internacjonalizacji przedsiębiorstw województwa mazowieckiego.

W dokumencie strategicznym pojęcie internacjonalizacji traktowane jest jako szereg działań służących powiązaniom międzynarodowym regionu. Do najważniejszych z nich zalicza się napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych, handel zagraniczny oraz pozostałe formy kooperacji z zagranicą, w tym współpracę naukową, zakup lub sprzedaż licencji.

• Wzrost środków i efektywności finansowania działalności proinnowacyjnej w regionie.

Strategia zwraca uwagę na konieczność tworzenia trwałych mechanizmów komercjalizacji działalności badawczej i naukowej, wspieranie przygotowania firm z Mazowsza do wykorzystania krajowych i zagranicznych programów badawczych oraz funduszy strukturalnych, wzrostu nakładów na innowacyjne projekty małych i średnich firm.

• Kształtowanie i promowanie postaw proinnowacyjnych oraz proprzedsiębiorczych w regionie.

Jednym z ważniejszych czynników rozwoju w oparciu o innowacje jest wysoka jakość kapitału ludzkiego oraz świadomość korzyści płynących z innowacyjności. Dlatego też strategia wskazuje na konieczność kształtowania postaw proinnowacyjnych, w tym kreatywności w społeczeństwie, promowania postaw proinnowacyjnych i proprzedsiębiorczych, dotyczących wszystkich „aktorów systemu innowacji", w tym firm, instytucji otoczenia biznesu, instytucji naukowych i administracji.

Wcielanie w życie

Warto podkreślić, że wskazane cele nie są wyłącznie postulatami oraz zapisami w dokumencie strategii. Proces ich realizacji rozpoczął się zaraz po zakończeniu projektu „RIS MAZOVIA", czego przykładem są uruchomiony pod koniec maja 2008 r. konkurs „Innowator Mazowsza" oraz przygotowywane przez Departament Strategii i Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego projekty systemowe, współfinansowane ze środków pomocowych w ramach regionalnego komponentu Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Są to m.in.: „Monitoring i ewaluacja wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza" oraz „Mazowiecka sieć ośrodków doradczo-informacyjnych w zakresie innowacji". W ramach tych projektów będą realizowane wszystkie wymienione cele. Uzupełnieniem tych działań będzie przygotowanie oraz realizacja tzw. programów pilotażowych, wskazanych przez społeczność Mazowsza w trakcie cyklu konsultacji regionalnych dotyczących dokumentu strategii, które są prowadzone na terenie województwa mazowieckiego. Wśród najciekawszych warto wymienić: „Regionalne Centra Innowacji", „Ścieżki edukacyjne dla innowacji", „Mazowiecki katalog innowacji", „Mazowiecki system wspierania finansowania przedsięwzięć innowacyjnych".

Poszczególne programy, działania i projekty będą realizowane przez instytucje wdrażające. Katalog tych instytucji jest otwarty, a jednocześnie zbieżny z zapisami właściwych programów operacyjnych i innych źródeł finansowania działań operacyjnych strategii. W szczególności do instytucji wdrażających należą: przedsiębiorstwa, wyższe uczelnie regionu, instytucje samorządu gospodarczego (izby handlowe, izby gospodarcze etc.), samorząd województwa, jednostki samorządu terytorialnego, inne instytucje sfery B+R oraz pozostałe podmioty, które realizują cele zbieżne z RSI.

Proces wdrażania „Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza" będzie realizowany równolegle z instrumentami pomocowymi nowego okresu programowania na lata 2007-2013, takimi jak: Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka, Program Operacyjny Kapitał Ludzki czy w końcu - największy w Polsce - Regionalny Program Operacyjny dla Województwa Mazowieckiego. Stwarzają one niepowtarzalną szansę na szerokie wsparcie rozwoju innowacyjności, co bezpośrednio przekłada się na dalszy wzrost konkurencyjności Mazowsza. Oczywiście nie można wykluczyć zagrożeń mogących mieć wpływ na planowane działania, niemniej świadomość władz samorządowych województwa mazowieckiego dotycząca konieczności realizacji zakładanych celów RSI stanowi gwarancję ich prawidłowego wykonania.

Marcin Postawka

Wydział Innowacyjności

Departament Strategii i Rozwoju Regionalnego

Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego

Artykuł został opublikowany we wrześniowym Biuletynie Euro Info 2008.