Zarówno
studenci, jak i kadra naukowa pozytywnie postrzegają program studiów w zakresie
przedmiotów sprzyjających podejmowaniu działalności gospodarczej. Wysoko
oceniają także poziom swojej wiedzy na temat zasad prowadzenia firmy. Mimo to
prawie 80% studentów i niemal 70% pracowników naukowych deklarujących chęć
założenia firmy jest także zainteresowanych udziałem w bezpłatnych szkoleniach
z zakresu przedsiębiorczości. Największą popularnością cieszyłyby się szkolenia
na temat pozyskiwania środków finansowych oraz zasad rejestracji firmy.
Przedsiębiorczość
akademicka, rozumiana jako działalność gospodarcza studentów i naukowców
prowadzona w ramach firm powstałych na bazie wiedzy wypracowanej na uczelni
(tzw. firmy odpryskowe - firmy spin-off, spin-out), jest w Polsce słabo
rozwinięta. Wśród licznych przyczyn takiej sytuacji można wymienić niewystarczające
kompetencje studentów i kadry naukowej w zakresie prowadzenia tego typu firm.
Szczegółowa
analiza obecnego stanu wiedzy tych osób oraz określenie skali i rodzaju szkoleń
służących rozwojowi przedsiębiorczości akademickiej stały się przedmiotem
badania zrealizowanego na zlecenie PARP w ramach projektu „Przedsiębiorczość
akademicka (rozwój firm spin-off, spin-out) - zapotrzebowanie na szkolenia
służące jej rozwojowi" współfinansowanego środkami Unii Europejskiej w ramach
Europejskiego Funduszu Społecznego
[1].
Grupę respondentów w badaniu stanowili studenci ostatnich dwóch lat studiów
oraz kadra naukowa. W doborze grupy uwzględniono także zróżnicowanie uczelni
pod względem jej typu, rozproszenia terytorialnego, potencjału rozwojowego oraz
wspierania przedsiębiorczości akademickiej
[2].
Programy studiów i wiedza
na temat przedsiębiorczości
Wyniki
badania pokazują, że w opinii zarówno kadry naukowej, jak i studentów programy
studiów zawierają przedmioty sprzyjające postawom przedsiębiorczym, w tym
zakładaniu własnej działalności gospodarczej. Wyniki badania pokazują także, że respondenci, szczególnie wywodzący
się z kadry naukowej, dość wysoko oceniają poziom własnej wiedzy w zakresie
prowadzenia działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, czy uczelnia,
na której pracownik naukowy pracuje, jest uczelnią renomowaną ani to, czy wspiera
przedsiębiorczość. Takie rozróżnienie ma natomiast znaczenie w przypadku
wyników badania dotyczących opinii studentów. Studenci szkół wyższych znajdujących
się na dalszych miejscach w rankingach (poza pierwszą pięćdziesiątką wg
rankingu tygodnia „Wprost") oraz z uczelni wspierających przedsiębiorczość
oceniają swoją wiedzę z zakresu prowadzenia firmy na dużo niższym poziomie niż pozostali.
Zainteresowanie szkoleniami
W ramach badania analizowano także zainteresowanie
respondentów płatnymi oraz bezpłatnymi szkoleniami z zakresu szeroko rozumianej
przedsiębiorczości. Spośród osób deklarujących chęć podjęcia działalności
gospodarczej, bezpłatnymi szkoleniami zainteresowanych było średnio 79%
studentów oraz 51% pracowników naukowych (biorąc pod uwagę także naukowców
niezdecydowanych, ich zainteresowanie wynosiło 68%). W przypadku szkoleń
płatnych zainteresowanie respondentów udziałem w nich jest mniejsze. Wśród
studentów wynosiło ono 52%, natomiast wśród kadry naukowej - 36%.
Główną przyczyną, dla której
udział w szkoleniach chcieliby wziąć studenci, jest możliwość pozyskania nowej
wiedzy (69% wskazań). Z drugiej strony jednak, 40% studentów zdecydowanie nie
jest zainteresowanych takimi szkoleniami, a 25% badanych jest przekonanych o
braku ich przydatności dla rozwoju kariery zawodowej.
W przypadku kadry naukowej
przekonanie, że szkolenia pozwolą pozyskać nową wiedzę, wyrażało 33% badanych.
Ten stosunkowo niski wynik może potwierdzać tezę, że pracownicy naukowi mają wysokie
poczucie własnych kompetencji również w zakresie działalności gospodarczej, z
którą niestety - jak wynika z badania - realnie nie zetknęła się prawie połowa
z nich.
Preferowane rodzaje szkoleń
Największym zainteresowaniem
respondentów, zarówno studentów, jak i pracowników naukowych, cieszą się
tematy, które można uznać za typowe, takie jak pozyskiwanie środków finansowych
na działalność gospodarczą oraz procedury rejestracji firmy. Szkolenia, które
mogłyby mieć bardziej specjalistyczny charakter, np. identyfikacja atrakcyjnych
pomysłów biznesowych, nie wzbudzają natomiast zbyt dużego zainteresowania. W
obu badanych grupach respondentów ta tematyka zajęła dopiero 8. pozycję. Jeszcze
mniejszym zainteresowaniem (dopiero 13. pozycja) ze strony studentów i kadry
naukowej cieszą się szkolenia dotyczące specyfiki biznesu opartego na
innowacjach technologicznych.
Wyniki badania pokazują także,
że stopień zainteresowania tematyką ochrony własności przemysłowej jest
znacznie zróżnicowany w zależności od grupy respondentów. Kadra naukowa
umieściła tego typu szkolenia na dość wysokim, 6. miejscu pod względem
zainteresowania. Studenci natomiast są jedynie w minimalnym stopniu
zainteresowani szkoleniami z tego zakresu. Ta tematyka zajęła bowiem ostatnią
pozycję wśród preferowanych przez studentów szkoleń.
Taki wynik jest zastanawiający
szczególnie wtedy, gdy zderzymy go z jednoczesnymi deklaracjami prawie połowy
studentów zamierzających podjąć działalność gospodarczą, którzy chcą prowadzić
swoje przedsięwzięcia w formie firm zależnych od uczelni. Takie przedsiębiorstwa
bazują bowiem na komercjalizowanej wiedzy powstającej na uczelni, a więc są
ściśle powiązane z zagadnieniami własności przemysłowej. Być może taki układ
preferencji co do tematyki szkoleń da się wytłumaczyć brakiem bezpośredniego
kontaktu studentów z problematyką praw autorskich w ich życiu codziennym oraz
niedocenianiem przez nich jej wagi.
Artykuł powstał na podstawie
wyników badania zrealizowanego przez konsorcjum SMG/KRC Poland - Media S.A.
oraz Polską Izbę Gospodarczą Zaawansowanych Technologii na zlecenie PARP w
ramach projektu „Przedsiębiorczość akademicka (rozwój firm spin-off, spin-out)
- zapotrzebowanie na szkolenia służące jej rozwojowi".
Projekt jest współfinansowany
przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
Opracowanie:
Joanna
Orłowska
Sekcja
Badań i Analiz
Zespół
Przedsiębiorczości
Polska
Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
[1]
Badanie zrealizowane w terminie marzec-kwiecień 2009 przez konsorcjum: SMG/KRC
Poland - Media S.A. oraz Polską Izbę Gospodarczą Zaawansowanych Technologii na
zlecenie PARP w ramach projektu systemowego:
Przedsiębiorczość akademicka (rozwój firm spin-off, spin-out) -
zapotrzebowanie na szkolenia służące jej rozwojowi. Projekt jest
współfinansowany środkami Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego.
[2] Opis
metodologii badania i sposobu doboru grupy respondentów zawiera publikacja
Przedsiębiorczość akademicka. Raport z
badania, która jest dostępna m.in. na stronie internetowej Polskiej Agencji
Rozwoju Przedsiębiorczości.