Sprawny i efektywny system ochrony własności intelektualnej jest jednym z podstawowych elementów niezbędnych do budowania gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach, a taką ma stać się gospodarka Unii Europejskiej w najbliższej przyszłości. Dziś można uzyskać tzw. patent europejski, przyznawany przez Europejski Urząd Patentowy, do którego należy 37 państw europejskich. Procedura jego uzyskania polega co prawda na dokonaniu jednego zgłoszenia patentowego, które jest jednak później przekazywane do poszczególnych wskazanych krajowych urzędów patentowych. Często wymagane są dodatkowe tłumaczenia, co generuje koszty i komplikuje procedurę uzyskania patentu. Dlatego też potrzebny jest system ochrony patentowej, który dawałby jednolitą ochronę wynalazku na terenie całej Unii Europejskiej (tak, jak wspólnotowy wzór przemysłowy i znak towarowy).
Patent europejski
Dziś każdy, kto chce chronić swój wynalazek na terenie Europy może ubiegać się o patent europejski wydawany przez Europejski Urząd Patentowy, powołany w ramach Europejskiej Konwencji Patentowej. Jednak system ten ma wiele wad, przede wszystkim dlatego, że każde zgłoszenie patentowe wymaga zatwierdzenia przez poszczególne europejskiej krajowe urzędy patentowe. Dodatkowo, każdy kraj może żądać tłumaczenia dokumentacji patentowej na dany język oficjalny. W ten sposób generowane są koszty i komplikowana jest procedura uzyskania ochrony dla wynalazku. Koszt uzyskania patentu w 13 krajach europejskich to około 12 500 euro (11 razy drożej niż za patent amerykański), natomiast w 27 państwach to około 32 000 euro. Poza tym dokonanie zgłoszenia w celu uzyskania europejskiego patentu nie gwarantuje, że patent zostanie przyznany we wszystkich wskazanych w zgłoszeniu krajach- każdy urząd krajowy podejmuje indywidualną decyzję w sprawie przyznania patentu. Ponadto, w ramach europejskiego patentu nie funkcjonuje trybunał bądź sąd, który rozstrzygałby spory związane z przyznanym prawem.
Patent Unii Europejskiej
Już w roku 2000 Komisja Europejska podjęła kwestię związaną ze stworzeniem patentu wspólnotowego. Inicjatywa Komisji zyskała nawet aprobatę Parlamentu Europejskiego. Niestety nie podjęto wówczas żadnej wiążącej decyzji. Dyskusję nad patentem wspólnotowym podjęto na nowo w 2007 r. Traktat lizboński doprecyzował prawne ramy przyszłego europejskiego systemu ochrony własności intelektualnej. Pod koniec 2009 r. Rada ds. Konkurencyjności przyjęła konkluzje dotyczące wzmocnionej współpracy państw Unii na rzecz stworzenia patentu Unii Europejskiej
1. W 2010 r. 12 państw członkowskich Unii, w tym Polska, zgłosiło do Komisji Europejskiej wniosek dotyczący nawiązania wzmocnionej współpracy w celu utworzenia systemu przyznawania patentu UE. Komisja następnie złożyła propozycję Radzie Unii Europejskiej, prosząc w niej o pozwolenie na rozpoczęcie takiej wzmocnionej współpracy. Rada, po akceptacji Parlamentu Europejskiego, podjęła 10 marca 2011 r. decyzję zezwalającą na nawiązanie wzmocnionej współpracy przez 25 państw członkowskich w celu utworzenia w UE systemu patentowego
2 (do inicjatywy nie dołączają się Włochy i Hiszpania). Komisja Europejska przyjęła już dwa projekty niezbędnych regulacji, jedna dotyczy patentu Unii Europejskiej, druga zaś kwestii związanych z tłumaczeniem dokumentów.
Dzięki patentowi UE będzie można uzyskać jednolitą w całej Unii ochronę dla danego wynalazku. Ujednolicone zostaną procedury związane z przyznaniem patentu, ich transferu, opłaty na jego przedłużenie oraz ograniczone zostaną języki, w których trzeba będzie przygotować dokumentację. Dla patentu Unii Europejskiej stworzony zostanie także sąd, przed którym rozstrzygane będą spory. Obecnie strony w procesie dotyczącym patentu europejskiego procesują się w sądach krajowych, co znacznie podwyższa koszty postepowań. System patentowy Unii Europejskiej będzie więc znacznie bardziej efektywny niż dotychczasowy system Europejskiego Urzędu Patentowego. Powinno to stać się wielką zachętą dla europejskich przedsiębiorców i wynalazców do tworzenia nowych technologii i rozwiązań i ich patentowania.
Przypisy:
- Nastąpiła zmiana nazwy z patentu wspólnotowego na paten Unii Europejskiej.
- Decyzja 2011/167/WE.