Wartość światowego rynku samych tylko podstawowych materiałów budowlanych (piasku, żwiru, kruszywa, cementu, betonu i cegieł) szacowano w 2007 r. na ponad 520 mld dol. Po uwzględnieniu wartości wytworzonych w tym czasie wyrobów budowlanych finalnych lub półproduktów (np. rur, drzwi, okien, płytek ceramicznych czy desek podłogowych), kwota ta z całą pewnością zbliżałaby się do 1 bln dol.

 

Dominacja Chin

Największym rynkiem zbytu na te produkty są kraje regionu Azji i Pacyfiku. Mają one w sumie ponad 66-procentowy udział w światowej sprzedaży. Spośród nich zaś na czoło wybijają się Chiny. W 2007 r. wartość chińskiego rynku podstawowych materiałów budowlanych przekroczyła 185 mld dol., co stanowiło ok. 35% rynku światowego.

 

Chiny stają się również z każdym rokiem coraz większym producentem podstawowych materiałów budowlanych. W 2007 r. wartość chińskiej produkcji tych wyrobów przekroczyła 130 mld dol.

 

Dominacja Chin najbardziej widoczna jest chyba w światowej produkcji cementu. Kraj ten wytwarza dokładnie połowę produkcji globalnej tego wyrobu. Według publikacji Mineral Commodity Summaries, w 2007 r. wielkość światowej produkcji cementu wyniosła 2,6 mld ton, z czego na Chiny przypadło1,3 mld ton. Na drugim miejscu znalazły się Indie z produkcją ocenianą na160 mln ton, a na trzecim USA - niecałe 100 mln ton.

 

Tabela 1

Światowa produkcja cementu w 2007 r. (w mln ton)

Kraj	Produkcja
Chiny	1300
Indie	160
USA	96,4
Japonia	70
Rosja	59
Korea Płd.	55
Hiszpania	50
Turcja	48
Włochy	44
Meksyk	41
Brazylia	40
Tajlandia	40
świat	2600

Źródło: Mineral Commodity Summaries 2008.

 

Szybki wzrost produkcji krajowej (o 10-20% rocznie) nie był w stanie zaspokoić bardzo szybko rosnącego popytu na materiały budowlane w Chinach. Dlatego pojawił się dynamiczny wzrost importu sięgający poziomu 10 mld dol. rocznie.

 

Chiny są największym na świecie rynkiem zbytu na materiały budowlane. Globalny rynek tych produktów odznacza się wysokim stopniem sprzedaży (na trzy największe rynki przypada ponad 50% globalnej sprzedaży tych wyrobów). Z drugiej jednak strony cechuje go rozdrobnienie podaży (kraje będące trzema największymi producentami materiałów budowlanych mają zaledwie 20% w globalnej produkcji).

 

Na rynku tym dominują raczej stosunkowo mali, lokalni wytwórcy zaspokajający przeważającą część popytu na poszczególnych rynkach krajowych. Na wielu z nich trudno byłoby zidentyfikować zdecydowanego lidera. Wystarczy powiedzieć, że największy na świecie producent materiałów budowlanych, francuska firma Lafarge, ma zaledwie 4-procentowy udział w rynku globalnym.

 

W UE - Włochy przed Niemcami

Unia Europejska jest jednym z największych na świecie producentów materiałów i wyrobów budowlanych. Według danych Eurostatu, łączna wartość unijnej produkcji podstawowych materiałów dla budownictwa oraz wyrobów finalnych i półproduktów dla tego sektora w 2007 r. wyniosła 213 mld euro.

 

Zdecydowanie największym producentem okazały się Włochy. W 2007 r. firmy z tego kraju wytworzyły materiały i wyroby dla budownictwa o łącznej wartości prawie 42 mld euro. Stanowiło to niemal 20% całej produkcji unijnej. Na drugim miejscu znalazła się Hiszpania z wartością produkcji na poziomie 32,7 mld euro i ponad 15-procentowym udziałem w produkcji UE, a na trzecim Niemcy - 30,5 mld euro i 14,3%.

 

Wartość polskiej produkcji materiałów i wyrobów budowlanych przekroczyła 10 mld euro. Stanowiło to niecałe 5% produkcji unijnej i dało naszemu krajowi szóste miejsce w hierarchii największych producentów tych wyrobów w UE.

 

Tabela 2

Produkcja materiałów i wyrobów dla budownictwa w głównych krajach Unii Europejskiej w 2007 r. (w tys. euro)

Kraj	2007	Udział w produkcji unijnej w 2007 r. (w proc.)
Włochy	41 863,6	19,6
Hiszpania	32 705,6	15,3
Niemcy	30 565,7	14,3
Francja	26 852,5	12,6
Wlk. Brytania	22 705,2	10,6
Polska	10 090,1	4,7
Holandia	6422,5	3,0
Austria	6023,9	2,8
Belgia	5524,0	2,6
Grecja	3601,1	1,7
Portugalia	3445,2	1,6
Rumunia	3382,3	1,6
Czechy	3297,0	1,5
Irlandia	3248,9	1,5
Finlandia	3104,7	1,5
Szwecja	2669,2	1,2
Węgry	1653,5	0,8
Dania	1598,9	0,7
UE-27	213 618,0	100,00

Źródło: Eurostat.

 

Najważniejszym materiałem budowlanym wytwarzanym przez kraje członkowskie Unii Europejskiej jest masa betonowa prefabrykowana. Obejmuje ona ponad 11% ogólnej wartości produkcji unijnej. Na drugim miejscu znajduje się cement portlandzki szary, włączając cement mieszany, z udziałem prawie 7%, na trzecim - elementy konstrukcji prefabrykowane dla budownictwa, z betonu, cementu lub sztucznego kamienia - 6,1%, a na kolejnych drzwi i okna z tworzyw sztucznych oraz drzwi i okna z aluminium.

 

Tabela 3

Wartość produkcji najważniejszych wybranych materiałów i wyrobów budowlanych w krajach Unii Europejskiej w 2007 r. (w mln euro)

Kod Prodcom	Wyszczególnienie	Produkcja	Udział w produkcji grupy towarowej (w proc.)
26631000	Masa betonowa prefabrykowana	26 024,2	11,2
26511230	Cement portlandzki szary, włączając cement mieszany	15 974,8	6,9
26611200	Elementy konstrukcji prefabrykowane dla budownictwa z betonu, cementu lub sztucznego kamienia	14 081,7	6,1
25231450	Drzwi, okna i ich ościeżnice oraz progi drzwiowe, z tworzyw sztucznych	12 883,4	5,6
28121050	Drzwi, okna i ich futryny oraz progi drzwiowe aluminiowe	11 791,6	5,1
20301300	Wyroby stolarskie i ciesielskie z drewna dla budownictwa, z wyłączeniem okien, okien francuskich i drzwi, ich ram i progów, płyt na parkiety, szalunków do konstrukcyjnych robót betoniarskich, dachówek i gontów	9501,3	4,1
20301150	Drzwi, ich futryny i progi, z drewna	9276,7	4,0
28112350	Pozostałe konstrukcje stalowe złożone głównie z arkuszy, z wyłączeniem paneli	9522	4,1
28121030	Drzwi, okna i ich futryny oraz progi drzwiowe z żeliwa lub stali	7361,1	3,2
20301110	Okna, okna balkonowe, ich ramy, z drewna	8126,8	3,5
26641000	Zaprawy murarskie i suchy beton	5837,0	2,5
26611150	Płyty chodnikowe i podobne wyroby z cementu, betonu lub sztucznego kamienia, z wyłączeniem bloków ściennych i cegieł z cementu lub betonu; sztucznych kamieni	5676,5	2,5
14211230	Wapień, dolomit i pozostałe skały wapienne, pokruszone lub rozłupane	5503,1	2,4
26401110	Cegły i elementy budowlane ceramiczne, wypalane z gliny	5450,1	2,4
26611130	Bloki ścienne i cegły z cementu, betonu lub ze sztucznego kamienia, elementy ścienne silikatowe	4526,6	2,0

Źródlo: obliczenia. własne na podst. Eurostatu.

 

Niemcy

W przemyśle materiałów budowlanych w tym kraju funkcjonuje ok. 4 tys. przedsiębiorstw zatrudniających łącznie 140 tys. pracowników. Największą pozycją w niemieckiej produkcji materiałów budowlanych są masy betonowe prefabrykowane. W 2007 r. wartość produkcji tego wyrobu wyniosła prawie 2 mld euro. Liczącymi się pozycjami są również zaprawy murarskie otrzymywane fabrycznie - 1,1 mld euro, oraz szary cement portlandzki (włączając cement mieszany) - nieco ponad 1 mld euro.

           

Najnowsze prognozy mówią o prawdopodobnym przyszłorocznym zmniejszeniu produkcji przez niemiecki przemysł cementowy nawet o 3-4%. W 2008 r. odnotowany będzie jeszcze wzrost w granicach 1-2%. Przyszłoroczny spadek będzie miał związek z przewidywanym pogorszeniem koniunktury w całej niemieckiej gospodarce, w tym również w miejscowym budownictwie.

 

Mimo że niemieckie cementownie, jak np. HeidelbergCement AG, należą do największych w Europie, to jednak wskutek przeniesienia części produkcji do innych krajów oraz koniecznością dokonywania kosztownych inwestycji w celu zmniejszenia emisji CO₂ materiały budowlane wykonane z tego surowca nie znajdują się na czele listy niemieckich wyrobów dla budownictwa. W 2007 r. największą pozycją w tej produkcji były drzwi i okna z tworzyw sztucznych - 2,4 mld euro, wyroby stolarskie i ciesielskie z drewna dla budownictwa - 1,6 mld euro, oraz drzwi i okna z aluminium - 1,4 mld euro.

 

Włochy

We włoskiej produkcji materiałów i wyrobów dla budownictwa zdecydowanie dominują masy betonowe prefabrykowane. Wartość produkcji tego wyrobu w 2007 r. wyniosła prawie 5 mld euro. Za ponad 3 mld euro wytworzono w tym kraju drzwi i okna z aluminium, za 2,7 mld euro - szary cement portlandzki, a za nieco ponad 2 mld euro - płyty kamionkowe i chodnikowe, szkliwione; kafle lub płytki ścienne, oraz drzwi i okna z drewna.

 

Włochy są również dużym producentem materiałów izolacyjnych. Rozwój tego segmentu wynika przede wszystkim z wprowadzenia w życie nowych przepisów odnoszących się do oszczędności energii w przypadku budowy nowych domów. Rząd włoski zachęca do lepszego wykorzystania energii m.in. przez przyznawanie ulgi podatkowej nawet do 55% kosztów zastępowania systemów grzewczych, ocieplania ścian i dachów. Nic więc dziwnego, że w tych warunkach produkcja materiałów izolacyjnych w tym kraju w ostatnich latach rosła w tempie 5-7% rocznie.

 

Francja

Francuski sektor materiałów budowlanych i wyrobów ceramicznych dla budownictwa liczy ok. 700 przedsiębiorstw, bardzo zróżnicowanych pod względem wielkości, struktury, produkcji i poziomu wytwarzania. Zatrudniają one w sumie ok. 80 tys. pracowników.

 

Najbardziej tradycyjne metody pracy stosowane są w stosunkowo małych firmach specjalizujących się wydobywaniu kamieni budowlanych, natomiast najbardziej zaawansowaną technologię można spotkać w największych przedsiębiorstwach tego sektora, czyli w cementowniach. Francuski producent cementu, Lafarge, jest największą firmą tego sektora na świecie.

 

Podobnie jak we Włoszech, największą pozycją we francuskiej produkcji materiałów i wyrobów budowlanych są masy betonowe prefabrykowane - 4,2 mld euro. Produkcję o wartości ponad 2 mld euro w 2007 r. zarejestrowali również wytwórcy drzwi i okien z tworzyw sztucznych oraz szarego cementu portlandzkiego.

 

Wielka Brytania

Rynek materiałów i wyrobów budowlanych w Wielkiej Brytanii stanowi ok. 40% wartości całego sektora budownictwa w tym kraju.

 

Największą pozycją w brytyjskiej produkcji omawianych wyrobów są drzwi i okna z tworzyw sztucznych - 3,6 mld euro w 2007 r. Prawie 3 mld euro wyniosła w tymże roku wartość produkcji wyrobów stolarskich i ciesielskich z drewna dla budownictwa, a ponad 2 mld euro - mas betonowych prefabrykowanych.      Dużą rolę w zaspokajaniu krajowego popytu na materiały i wyroby dla budownictwa odgrywa w Wielkiej Brytanii import. Jego roczną wartość szacuje się na ok. 15 mld dol.

 

Dania

Jeszcze większe znaczenie ma import materiałów i wyrobów budowlanych w Danii. W tym stosunkowo małym kraju wartość importu omawianych produktów w 2007 r. wyniosła aż 4,6 mld dol. i była o prawie 20% wyższa niż rok wcześniej.

 

Podstawowym kryterium, jakim kierują się duńscy inwestorzy budowlani, jest jakość wyrobów. Zagraniczni dostawcy muszą brać to pod uwagę i oferować produkty o najwyższych standardach.

Najkorzystniejsze perspektywy wzrostu sprzedaży na tym rynku mają przed sobą producenci suchych murów, sufitów, kamiennych płyt chodnikowych, cegieł, dachówek oraz - przede wszystkim - materiałów izolacyjnych do budynków.

 

Rumunia

Wartość rumuńskiego rynku materiałów i wyrobów dla budownictwa rosła w ostatnich latach w tempie 15-20% Rocznie, dochodząc do poziomu 6 mld euro. Ponad 40% tej kwoty przypada na sprzedaż cementu, betonu, zapraw murarskich, suchych murów, płyt betonowych, płyt gipsowo-kartonowych, klejów i kruszywa.     

 

Produkcja krajowa zaspokaja blisko połowę wewnętrznego zapotrzebowania na te wyroby. Ponad 20% wartości krajowej produkcji materiałów i wyrobów budowlanych w Rumunii stanowi wytwórczość cementu. Tak wysoki udział wynika z faktu, że właśnie w tym kraju ulokowali się najwięksi europejscy producenci tego materiału budowlanego: francuski Lafarge, niemiecki HeidelbergCement i szwajcarski Holcim. Mimo rozwoju produkcji cementu w Rumunii w ostatnich latach, kraj ten wyraźnie ustępuje większości państw europejskich pod względem zużycia tego materiału. Roczne zużycie w przeliczeniu na 1 mieszkańca wynosi w Rumunii ok. 300 kg wobec 400 kg na Węgrzech, w Chorwacji i Słowenii, 1000 kg w Grecji, Hiszpanii i Portugalii oraz 600 kg w Niemczech, Francji i Szwajcarii.

 

Czechy

Ponad 80% czeskiego rynku materiałów budowlanych kontrolują wielkie kompanie międzynarodowe. Firmy zatrudniające więcej niż 100 pracowników osiągają łączną roczną sprzedaż w wysokości blisko 3 mld euro. Wartość czeskiej produkcji materiałów i wyrobów budowlanych w 2007 r. wyniosła 3,2 mld euro. Ponad 26% tej produkcji przeznaczono na eksport. W zaspokajaniu krajowego popytu znaczącą rolę odgrywa import. Ma on blisko 20-procentowy udział w rynku czeskim.

 

Słowacja

Słowacja zalicza się do grupy małych producentów materiałów i wyrobów dla budownictwa. Przy dużo większym zapotrzebowaniu rynku wewnętrznego niż produkcji krajowej wyroby te są na Słowacji relatywnie drogie, a ponadto trzeba na nie często dość długo czekać. Niektóre materiały są czasami całkowicie wykupywane przez duże firmy budowlane. Największym słowackim producentem materiałów budowlanych jest oddział szwajcarskiej firmy cementowej Holcim (Slovensko) SA.

 

Słowenia

Wartość słoweńskiej produkcji materiałów budowlanych przekracza 500 mln euro. Blisko 20% przeznacza się na eksport. Największymi pozycjami w słoweńskim eksporcie są wyroby z betonu, cement, zaprawy murarskie, wyroby ceramiczne (w tym cegły) oraz kamień naturalny. Słoweński import materiałów budowlanych jest prawie 3-krotnie mniejszy od eksportu. W krajowym przemyśle materiałów budowlanych funkcjonuje mniej niż 200 przedsiębiorstw, z których tylko 7 to firmy duże, a 16 - średniej wielkości.

 

Niepewność na wschodzie

 

Rosja

Sektor materiałów i wyrobów budowlanych w Rosji jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się rynków w tym kraju. Wprawdzie nie ma w tym kraju oficjalnych statystyk na temat wielkości tego rynku, jednak szacuje się, że jego wartość wynosi ponad 10 mld dol. i w ostatnich latach rosła w tempie dochodzącym do 20% rocznie. W dość powszechnej opinii jest on w dalszym ciągu bardzo daleki od pełnego nasycenia.

 

Szczególnie szybko zwiększał się rynek okien. Wprawdzie wskutek kryzysu finansowego dynamika ta zapewne wyraźnie osłabnie, ale można prognozować, że w 2010 r. sprzedaż okien przekroczy poziom 20 mln sztuk. Segment ten zdominowany jest przez rosyjskie firmy Weltplast i Proplex, ale także zagranicznych producentów, takich jak: Profine International Group, Veka i Rehau. Aż 76% okien sprzedanych w Rosji to wyroby wykonane z PCW, 15% - z aluminium, a tylko 9% - z drewna. Bardzo szybko wzrastał również segment materiałów izolacyjnych dla budownictwa. Główną rolę w nim odgrywają takie firmy jak: Ursa, Rockwool International i Saint-Gobain Isover.

 

Materiałem budowlanym, na który zapotrzebowanie w Rosji w ostatnim czasie bardzo szybko rosło, jest cement. W 2006 r. jego sprzedaż doszła do poziomu 57 mln ton. Było to więcej, niż wyniosła krajowa produkcja tego materiału sięgająca w tym samym roku 55 mln ton. Warto dodać, że w 2006 r. produkcja cementu w Rosji wzrosła o 13%, a mimo to była niewystarczająca do zaspokojenia wciąż rosnącego popytu. Największy udział w rosyjskim rynku cementu ma firma Ewrocement, oceniany na 45-55%. Do 2010 r. ma ona zamiar zainwestować w rozwój produkcji 1,2 mld dol. Podjęcie inwestycji planują także francuski Lafarge oraz niemieckie HeidelbergCement i Dyckerhoff (w Saratowie, Krasnodarze i Jekatierienburgu).

 

Dominującym materiałem do pokryć podłogowych w Rosji jest ciągle linoleum. Rocznie sprzedaje się w tym kraju 120-125 mln mkw. tego produktu, z czego ok. 25 mln mkw. pochodzi z importu. Linoleum ciągle ma dużą przewagę nad drugim popularnym w Rosji materiałem na pokrycia podłogowe, czyli wyrobami z laminatów. Wielkość tego rynku szacuje się na 25 mln mkw. Coraz większą popularność zdobywa ostatnio parkiet z drewna. Produkcja krajowa tego materiału zbliża się do 2 mln mkw. rocznie i chociaż rośnie w tempie 5-10% na rok, jest dalece niewystarczająca do zaspokojenia miejscowego popytu. Stąd dość duży import, głównie z Szwecji, Finlandii i Niemiec. Jeszcze szybciej, o ok. 25% rocznie, zwiększał się rosyjski rynek podłogowych płytek ceramicznych i kamiennych (zwłaszcza granitowych). W ślad za popytem rośnie też krajowa produkcja tych materiałów. W 2006 r. przekroczyła ona poziom 31 mln m₂.

 

W 2007 r. w Rosji wzrosła produkcja zdecydowanej większości podstawowych materiałów budowlanych. W największym stopniu, o ponad 20% zwiększyła się produkcja okien z metali i tworzyw sztucznych., a o 17% - materiałów izolacyjnych. Spadła natomiast - o 11% - produkcja bloków i drobnych kamieni. W przyszłym roku tendencje na rosyjskim rynku materiałów budowlanych mogą się zmienić. Wszystko będzie zależało od stopnia pogorszenia koniunktury w tym kraju i na świecie, spadku cen surowców eksportowanych przez Rosję i zmniejszenia wpływów eksportowych.

 

Ukraina

W 2007 r. na Ukrainie wyprodukowano 15,1 mln ton cementu. Oznaczało to wzrost o 10% w zestawieniu z rokiem poprzednim. Mimo tego wzrostu stopień wykorzystania mocy produkcyjnych w ukraińskich cementowniach jest stosunkowo niewielki i wynosi ok. 65%. Do największych producentów tego wyrobu na Ukrainie należą: OAO BalCem (produkcja 2,6 mln ton w 2006 r.), OAO Podolski Cement (2 mln ton), OAO DonCement (1,5 mln ton), OAO KriwoiRogCement (1.5 mln ton), OAO Wolyn-Cement (1,3 mln ton) i OAO NikolajewCement (1,1 mln ton).

Wartość ukraińskiego rynku okien z PCW jest oceniana na 50 mln dol. Wytwarzaniem tego rodzaju produktów zajmuje się w tym kraju ok. 1000 firm. Do największych z nich należą: Stekloplast, WysashEsko, WiknoPlast, Paritet i Karat. Wiele przedsiębiorstw specjalizuje się w wytwarzaniu samych profili z PCW. W tej grupie można wymienić: Gewys, Leks, OblTjorgSerwis, Integlast, EcoPlast. Krajową produkcję tych wyrobów uzupełnia import o rocznej wartości ponad 30 mln dol. Połowa tego importu pochodzi głównie z Niemiec, a po mniej niż 10% z Turcji, Polski, Belgii, Rosji i Węgier.

 

Na Ukrainie rośnie ostatnio popularność mieszkań z drewna. Rynek ten ocenia się obecnie na blisko 1 mld dol. W 2006 r. wartość ta wzrosła aż o 60% w zestawieniu z rokiem poprzednim. Dominują na nim firmy miejscowe oraz fińskie.

Janusz Brzozowski

 

 

Artykuł został opublikowany w lutowym Biuletynie Euro Info 2009. Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.