Obecnie Rumunia zaliczana jest do intensywnie rozwijających się gospodarek byłego bloku socjalistycznego, utrzymuje dobre tempo wzrostu gospodarczego, kontroluje swoją inflację i ma bardzo niski poziom bezrobocia. Na tle całego regionu Rumunia jest niezaprzeczalnym liderem, będąc największym pod względem ludności państwem bałkańskim i mając drugi w kolejności (po Grecji) wskaźnik wartości PKB. Rok 2008 to okres zrównoważonego rozwoju rumuńsko-polskich obrotów towarowych.

W ciągu pierwszych 6 miesięcy 2008 r. tempo wzrostu importu z Polski (122,1%) można uznać za satysfakcjonujące - dla porównania w całym 2007 r. jego dynamika wzrostu wyniosła 153,3. Wyraźnie słabszy poziom rozwoju osiągnęła dynamika eksportu rumuńskiego do Polski (110,8; gdy tymczasem za cały 2007 r. miała ona wartość 135,6). Saldo obrotów towarowych handlu zagranicznego z Rumunią jest dla Polski dodatnie i wyniosło na koniec czerwca 2008 roku 1291,2 mln euro.

W eksporcie z Rumunii do Polski największy udział w okresie 6 miesięcy 2008 r. miały następujące grupy towarowe:

• metale nieszlachetne i wyroby - 86,8 mln euro (24,9% udziału, wzrost 0,3%),
• maszyny, urządzenia i sprzęt elektryczny - 74,5 mln euro (21,4% udziału, spadek 3,0%),
• tworzywa sztuczne i kauczuk - 58,3 mln euro (16,7% udziału, wzrost 45,4%),
• materiały i wyroby włókiennicze - 35,7 mln euro (10,2% udziału, wzrost 27,0%),
• pojazdy, samoloty, statki - 28,0 mln euro (8,0% udziału, spadek 1,8%).

 W imporcie z Polski do Rumunii największy udział miały następujące grupy towarowe:

• metale nieszlachetne i wyroby - 162,6 mln euro (17,2% udziału, wzrost 5,3%),
• produkty mineralne - 160,1 mln euro (17,0% udziału, wzrost 84,1%),
• maszyny, urządzenia i sprzęt elektryczny - 135,1 mln euro (14,3% udziału, wzrost 21,6%),
• produkty chemiczne - 76,0 mln euro (8,1% udziału, wzrost 25,5%),
• tworzywa sztuczne i kauczuk - 64,0 mln euro (6,8% udziału, wzrost 10,0%).

W stosunku do wielkości ogółem handlu zagranicznego Rumunii w I połowie 2008 r. (eksport 16 746,9 mln euro, import 27 563,2 mln euro) obroty z Polską stanowiły ponad 2,9% całości, w tym eksport do Polski prawie 2,1% eksportu ogółem oraz import z Polski ponad 3,4% importu ogółem (Polska znajduje się na 11. miejscu, zarówno jeśli bierzemy pod uwagę rumuński eksport, jak i import).

Po pierwszej połowie roku 2008 widać wyraźnie, że mocny wzrost polskiego eksportu do Rumunii i generalnie wymiany bilateralnej odnotowany w 2007 r. miał ścisły związek z wejściem Rumunii do UE. Wynikał on nie tyle ze zniesienia barier celnych (obowiązywały tylko na polską żywność, która nie należy o najważniejszych grup towarowych w wymianie), ile z dużego zainteresowania wśród Polaków nowym rynkiem zbytu i wprowadzeniem znacznych ułatwień transportowych (zniesienie pozwoleń transportowych). Rok 2008 nie przyniósł już równie spektakularnego wzrostu polskiego eksportu, jednak w dłuższej perspektywie członkostwo Rumunii w UE powinno ułatwiać wzajemną wymianę, co może zaowocować kontynuacją dobrego tempa wzrostu polskiego eksportu do Rumunii, potencjalnie w granicach 20-25% rocznie. Wpływać może na nią także wzrost polskich inwestycji, które często zmieniają import towarów (półproduktów) z Polski.

Firmy i przedstawicielstwa w Rumunii

Zakładanie, funkcjonowanie i regulacje podatkowe dotyczące firm i przedstawicielstw otwieranych w Rumunii przez zagraniczne spółki i organizacje gospodarcze określa ustawa nr 571 z dnia 22 grudnia 2003 roku.

Spółki zagraniczne i organizacje gospodarcze mogą zakładać swoje przedstawicielstwa w Rumunii za zgodą ministerstwa odpowiedzialnego za gospodarkę. Wydawane zezwolenia obejmują przedmiot i warunki wykonania działalności, czas oraz siedzibę.

Jeżeli dany inwestor zagraniczny zdecyduje się na otwarcie pełnej działalności gospodarczej, może wybrać jedną z pięciu form spółek handlowych: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjne, komandytowe, komandytowo-akcyjne i spółki partnerskie. Zdecydowanie dominującą formą organizacji gospodarczej jest spółka z o.o. i taką też formę rekomendujemy przy rozpoczynaniu działalności w Rumunii.

Zakładanie spółek prawa handlowego

Wszystkie spółki prawa handlowego w Rumunii podlegają rejestracji w Rejestrze Handlowym (Registrul Comertului; www.onrc.ro), który jest nadzorowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zagraniczne podmioty gospodarcze, ze względu na barierę językową i nadal występujące przeszkody biurokratyczne, rzadko kiedy decydują się na samodzielne przechodzenie procedury rejestracyjnej przy zakładaniu spółki w Rumunii i często korzystają z pomocy firm konsultingowych i kancelarii adwokackich specjalizujących się w prawie gospodarczym (na życzenie WPHI udostępnia listę). Czas rejestracji sp. z o.o. to zwykle 3-4 tygodnie, choć proces ten może trwać dłużej (w zależności od branży, w której będzie działać dana firma i związanych z tym pozwoleń). Opłaty za zarejestrowanie spółki w Rejestrze Handlowym, ustalone przez Państwowy Urząd Rejestru Handlowego w Bukareszcie, wynoszą:

- opłata minimalna (jedna dziedzina działalności) - 75,5 leja rumuńskiego (RON),

- opłata maksymalna (wszystkie dziedziny działalności) - 377,5 leja.

Minimalny kapitał zakładowy dla spółki z o.o. to 200 lei. Minimalny kapitał zakładowy spółki akcyjnej to ekwiwalent 25 000 euro.

Zakładanie przedstawicielstw

Dokumenty rejestracyjne przedstawicielstwa wraz z tłumaczeniami, zalegalizowane notarialnie w Rumunii, oraz kopię umowy najmu lokalu, w którym będzie się znajdować przedstawicielstwo, należy złożyć w Biurze Rejestracyjnym Ministerstwa Finansów i Gospodarki, Departament Główny ds. Polityki Handlowej (Direcţia Generală Politici Comerciale, Sektor 1, Bucureşti, str. Ion Câmpineanu nr 16, parter). Jednocześnie należy złożyć certyfikat, wydany przez Generalny Departament Finansów Publicznych funkcjonujący w ramach Urzędu Miasta Stołecznego Bukareszt, Biuro ds. Przestrzegania Konwencji o Unikaniu Podwójnego Opodatkowania i Przedsiębiorstw Zagranicznych (Direcţia Generală a Finanţelor Publice - Primăria Municipiului Bucureşti, Serviciul aplicarea Convenţiilor de Evitare a Dublei impuneri şi Reprezentanţe străine), potwierdzający dokonanie wpłaty równowartości kwoty 1200 dolarów (300 dolarów kwartalnie) w rumuńskich lejach, po kursie Narodowego Banku Rumunii z dnia dokonania przelewu, stanowiącą coroczną opłatę za funkcjonowanie przedstawicielstwa. Należy również pamiętać, że przedstawicielstwa muszą płacić roczny podatek ryczałtowy (zamiast standardowego CIT) w wysokości 4000 euro. Obligatoryjny termin wydania zezwolenia na funkcjonowanie przedstawicielstwa to 30 dni od daty złożenia dokumentów. Obowiązki zagranicznego przedstawicielstwa:

- prowadzenie działalności zgodnie z prawem (w dziedzinie gospodarczo-finansowej, dewizowej, porządku publicznego);

- prowadzenie przejrzystej księgowości, zgodnie z ustawą 420/2004 do regulaminu wykonawczego prawa księgowego 704/1993;

- dokonywanie operacji finansowo-bankowych poprzez konta dewizowe założone w bankach na terenie Rumunii, zgodnie z obowiązującymi przepisami i regulaminem dewizowym wydanym przez Narodowy Bank Rumunii;

- firmy zagraniczne i ich przedstawicielstwa w Rumunii oraz ich pracownicy ponoszą współodpowiedzialność za szkody wynikłe z czynów popełnionych przez nich na terenie Rumunii.

Ważnym ograniczeniem działalności przedstawicielstw jest brak możliwości podpisywania kontraktów handlowych - do ich podpisania konieczne jest przybycie pracowników bezpośrednio zatrudnionych w firmie matce. Przedstawicielstwo może podpisywać kontrakty wyłącznie związane z jego bezpośrednim funkcjonowaniem (wynajem lokalu, leasing samochodu itp.).

Materiał przygotowano na podstawie przewodnika rynkowego „Rumunia Twoim partnerem handlowym", który został opracowany w 2008 roku przez Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie. Pełna wersja przewodnika jest dostępna na stronie internetowej wydziału www.bukareszt.trade.gov.pl.

Artykuł został opublikowany w kwietniowo-majowym Biuletynie Euro Info 2009. Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.