Niektóre sektory przewidują regulację czasu pracy i zasad dotyczących bezpieczeństwa w miejscu pracy. Sam statut pracownika podaje zasady, których należy bezwzględnie przestrzegać, na przykład zakaz dyskryminacji, zakaz pracy dla osób poniżej 16. roku życia i zasady dotyczące pracy osób poniżej 18. roku życia, formy zawierania umowy o pracę (na piśmie lub ustnie). Niemniej jednak w niektórych przypadkach (praca w niepełnym wymiarze, na czas określony bądź staż na okres przekraczający 4 tygodnie) umowa powinna być zwarta na piśmie pod rygorem nieważności.

Jeżeli chodzi o rodzaje umów o pracę, mogą być one zawarte na czas nieokreślony lub określony. W tym drugim przypadku zatrudnienie ma na celu realizację określonego projektu bądź usługi, potrzeb pracodawcy związanych z problemami produkcyjnymi lub zastąpienie innego pracownika czasowo niezdolnego do pracy. W Hiszpanii uregulowany jest także stosunek pracy na podstawie umowy o staż lub okres próbny.

Minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane jest co roku przez rząd i obecnie (2010 r.) wynosi 633 euro w skali miesiąca lub 8866 euro w skali roku. Niemniej jednak należy mieć na względzie, że minimalne wynagrodzenie jest zazwyczaj regulowane w porozumieniach zbiorowych w danym sektorze. Wynagrodzenie nie może być wypłacane w odstępach większych niż miesiąc i składa się z 14 pensji w skali roku, czyli 12 podstawowych i 2 dodatkowych, wypłacanych zazwyczaj na Boże Narodzenie i w innym okresie (np. Wielkanoc) ustalonym w porozumieniu zbiorowym. W hiszpańskim prawie pracy istnieją trzy kategorie zwolnienia: uzasadnione, nieuzasadnione oraz tzw. niebyłe. Każde z nich rodzi specyficzne konsekwencje ekonomiczno-prawne po stronie pracodawcy, który powinien się z nimi szczegółowo zapoznać, zanim podejmie jakiekolwiek decyzje w tym względzie.

Ramy prawne zakupu nieruchomości
Zakup nieruchomości w Hiszpanii wymaga zawarcia umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego. Odmiennie niż ma to miejsce w Polsce, własność nieruchomości przenosi się jedną umową, która jest jednocześnie umową sprzedaży i umową przenoszącą własność. Strony umowy są zobowiązane do wylegitymowania się na podstawie dowodu tożsamości; dodatkowo sprzedający musi okazać tytuł własności, a kupujący dowód zapłaty.

W przypadku gdy sprzedający jest osobą fizyczną, przeniesienie własności nieruchomości związane jest z obowiązkiem podatkowym po stronie kupującego polegającym na zapłaceniu 7-procentowej stawki podatku od przeniesienia własności (impuesto de trasmisiones patrimoniales). Gdy sprzedający jest osobą prawną dokonującą sprzedaży w wyniku wykonywania działalności gospodarczej, zaś przedmiotem umowy są tereny budowlane lub pierwsza sprzedaż budynku, przeniesienie własności opodatkowane jest 18-procentową stawką VAT, a 1% stawki podatku płaci się od czynności prawnych udokumentowanych. Do tych transakcji należy oczywiście doliczyć koszty notarialne oraz te związane z wpisem do Rejestru własności (Registro de la Propiedad), odpowiednikiem polskich ksiąg wieczystych. Należy dodać, iż wpis do Rejestru własności, podobnie jak w Polsce, ma charakter deklaracyjny i nie wpływa na ważność umowy sprzedaży nieruchomości, a ujawnienie prawa ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa obrotu.

Zagadnienia podatkowe
Hiszpański system podatkowy jest jednym z najbardziej konkurencyjnych w Europie. Krajowa Agencja Podatkowa (Agencia Tributaria) wyróżnia się zaawansowaną technologicznie infrastrukturą podatkową ułatwiającą petentom procedury podatkowe, m.in. składanie deklaracji podatkowych przez internet.

System podatkowy składa się z trzech rodzajów podatków: impuestos (właściwe podatki), tasas (składki i opłaty) oraz contribuciones especiales (specjalne opłaty). Tasas i contribuciones especiales są pobierane w ramach usług świadczonych przez administrację publiczną.

W ostatnich latach rząd hiszpański wprowadził reformę podatkową, która weszła w życie w 2007 r. Do najważniejszych zmian przez nią wprowadzonych należą: obniżenie stawki podatku dochodowego od osób prawnych do 30% dla dużych przedsiębiorstw i do 25% - dla małych i średnich. Reforma wprowadziła też ułatwienia, jeżeli chodzi o obliczanie podatku dochodowego od osób fizycznych, i zmiany stawek podatku dla nierezydentów, obniżając m.in. podatek od dochodów kapitałowych z 35% na 18%. Należy mieć na względzie również specjalny reżim podatkowy w Księstwie Nawarry, Kraju Basków oraz Wyspach Kanaryjskich.

W Hiszpanii są dwie grupy podatków: bezpośrednie i pośrednie. Do pierwszej należą m.in. podatki dochodowe od osób prawnych i fizycznych, podatek spadkowy i od darowizn. W drugiej grupie znajdują się np. podatek od towarów i usług (IVA), podatek od przeniesienia własności i czynności cywilnoprawnych, podatek akcyzowy, cła etc.

Podatek dochodowy od osób prawnych uregulowany jest w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (Real Decreto Legislativo 4/2004). Zgodnie z postanowieniami zawartymi w ustawie, płatnikiem tego podatku jest podmiot, który spełnia przynajmniej jedną z następujących przesłanek: jest spółką prawa hiszpańskiego; spółką, której siedziba statutowa znajduje się w Hiszpanii lub której efektywny zarząd (ośrodek decyzyjny) znajduje się w Hiszpanii. Jak już wspomnieliśmy, stawki podatku CIT w Hiszpanii wynoszą odpowiednio 30% (duże przedsiębiorstwa) i 25% (małe i średnie). Jeżeli chodzi o podatek od dywidendy, zgodnie z postanowieniami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską a Hiszpanią, stawka tego podatku wynosi 15%. Zredukowana 5-procentowa stawka dotyczy dywidendy wypłacanej przez spółkę hiszpańską polskiej spółce, która posiada przynajmniej 25% udziałów w jej kapitale zakładowym.

Jeżeli chodzi o podatek dochodowy od osób fizycznych, został on uregulowany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (Ley 35/2006) i z zasady jest podatkiem progresywnym. Stawki podatku, w zależności od zarobków, wynoszą 24%, 28% i 37%. W przypadku rocznych zarobków przekraczających 52 360 euro stawka podatku wynosi 43%. Większość pobranego podatku trafia do kasy skarbu państwa, a ok. 35% do kasy wspólnoty autonomicznej, w której miejsce zamieszkania ma płatnik podatku. Należy dodać, że zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania pracownik polski wykonujący pracę na terenie Hiszpanii w okresie nieprzekraczającym 183 dni może wybrać między zapłaceniem podatku w Polsce lub Hiszpanii. Po przekroczeniu tego okresu pracownik polski ma jeszcze możliwość wyboru, jeżeli jego pracodawca (osoba wypłacająca pensję) nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Hiszpanii. Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób delegowanych do wykonywania pracy za granicą, którzy pozostają w stosunku pracy z polską firmą.

Podatek VAT uregulowany jest w ustawie o podatku dochodowym od towarów i usług (Ley 37/1992). Zgodnie z nowelizacją, która weszła w życie w lipcu 2010 r., podstawowa stawka podatku została podwyższona z 16% do 18%. Pozostałe zredukowane stawki - 7% i 4% - pozostały bez zmian. Podatek VAT nie jest natomiast stosowany na Wyspach Kanaryjskich i w afrykańskich miastach hiszpańskich Ceucie i Melilli. Na Wyspach Kanaryjskich stosowany jest ogólny pośredni podatek kanaryjski (IGIC) od towarów i usług, którego podstawowa stawka wynosi 5%. Rząd hiszpański chce w ten sposób zrekompensować tym terytoriom ich niekorzystne położenie z dala od półwyspu, który w sposób naturalny przyciąga większość inwestycji.

Własność intelektualna
Własność intelektualna jest nierzadko jednym z najcenniejszych aktywów firmy, dlatego należy się upewnić, że jest ona wystarczająco chroniona, zanim zdecydujemy się na inwestycje na nowym rynku. W Hiszpanii w odniesieniu do praw patentowych i znaków towarowych obowiązuje zasada rejestracji, zgodnie z którą, aby móc korzystać z tych praw, należy je uprzednio zarejestrować w hiszpańskim Biurze patentów i znaków towarowych. Obowiązuje tu zasada pierwszeństwa złożenia wniosku.

Hiszpania, podobnie jak Polska, jest członkiem Konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej (1883) oraz Konwencji berneńskiej o ochronie dzieł literackich i artystycznych (1886). Jednocześnie jako członek Światowej Organizacji Handlu stosuje także przepisy Porozumienia w sprawie handlowych aspektów prawa własności intelektualnej (TRIPS), jak również Porozumienia madryckiego dotyczącego rejestracji znaków towarowych, Układu o współpracy patentowej (PCT) i Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (EPC) ustanawiającej wspólną procedurę zgłaszania i udzielania patentów.

Znak towarowy może być zarejestrowany na okres 10 lat i jego rejestracja może być przedłużana o kolejne okresy 10-letnie. Jeżeli chodzi o prawa do wynalazku, są one objęte 20-letnią ochroną. Szczegółowe warunki, zarówno jeżeli chodzi o rejestrację znaku towarowego, jak i praw patentowych, są takie same jak te przewidziane przez ustawodawstwo polskie, a ich szczegółowa regulacja jest zawarta w hiszpańskiej Ustawie o własności przemysłowej (Real Decreto Legislativo 1/1996).

Zachęty inwestycyjne
Hiszpański rząd, mając na uwadze wspieranie inwestycji, zatrudnienie, wzrost oraz konkurencyjność gospodarki, opracował wiele instrumentów i programów pomocowych (zachęt inwestycyjnych), kładąc szczególny nacisk na politykę zatrudnienia, rozwój technologiczny i działalność R&D. Od czasu wstąpienia Hiszpanii do Unii Europejskiej inwestorzy mogą też skorzystać z europejskich programów pomocowych. Dodatkową zachętą są również redukcje podatku dochodowego od osób prawnych w sytuacjach reinwestycji kapitału bądź zatrudniania inwalidów. Rząd centralny w porozumieniu z rządami autonomicznymi opracował też plan wspierania małych i średnich przedsiębiorstw w latach 2007-2013, celem zwiększenia ich konkurencyjności i innowacyjności.

Podsumowanie
Patrząc na Hiszpanię jako potencjalny rynek dla naszych produktów i usług, powinniśmy wziąć pod uwagę trzy podstawowe elementy: dobrą infrastrukturę drogową, kolejową oraz morską; jeden z największych rynków w Europie (46 mln ludzi); jedną z największych gospodarek świata pod względem PKB. Hiszpania jest też krajem, który w sposób naturalny ułatwia dostęp do krajów Ameryki Łacińskiej oraz Afryki Północnej - rozwijających się rynków, które mają wysoki potencjał wzrostu. Dodatkowym atutem jest to, że Polacy cieszą się w Hiszpanii uznaniem - docenia się w nas przede wszystkim pracowitość i profesjonalność, co sprzyja wspólnemu prowadzeniu interesów. Hiszpania jest krajem liczącym się na arenie międzynarodowej, który w ostatnich latach przeżywa kryzys spowodowany głównie załamaniem się sektora nieruchomości. Dysponuje jednak doskonałą infrastrukturą oraz wykwalifikowaną siłą roboczą, a jej rynek krajowy i potencjalny dostęp do rynków zagranicznych może przynieść wymierne korzyści polskiej firmie szukającej nowych rynków zbytu.

Tomasz Mróz
Caveat Abogados S.L.P.
tmroz@caveat.es

Jeśli widzisz błąd w artykule, prosimy o e-mail'a na adres een (at) parp.gov.pl  

Artykuł pochodzi z listopadowego Biuletynu Euro Info 2010.