Pojęcie akredytywy
Akredytywa znacznie ogranicza ryzyko związane z kontrahentem handlowym, właściwą realizacją kontraktu, jakością towarów i usług, opóźnieniem, a nawet brakiem zapłaty, dlatego jest szczególnie zalecana do stosowania w transakcjach podwyższonego ryzyka, w których skorzystanie z przelewu czy inkasa dokumentowego jest niewystarczające.

Akredytywa jest taką formą rozliczenia transakcji handlowej, w której bank otwierający akredytywę (bank importera/kupującego) podejmuje samodzielne, nieodwołalne zobowiązanie wobec beneficjenta (eksportera/sprzedającego) do zapłaty kwoty akredytywy po prezentacji przez niego dokumentów określonych w akredytywie, zgodnych z jej warunkami.

Obsługa akredytyw podlega następującym regulacjom:

• „Jednolitym Zwyczajom i Praktyce dotyczącym Akredytyw Dokumentowych", ujętym w broszurze Międzynarodowej Izby Handlowej nr 600, wersja z 2007 (Uniform Customs and Practice for Documentary Credits, 2007 Revision, ICC Publication No. 600), zwanym UCP 600;
• „Międzynarodowym Praktykom dotyczącym Standby ISP98", publikacja MIH nr 590 (The International Standby Practices - ISP98, ICC Publication No. 590), zwanym ISP98.

W uzupełnieniu do UCP 600 Międzynarodowa Izba Handlowa wydała dodatkowo: „Międzynarodowe Standardy Praktyki Bankowej dla badania dokumentów w ramach akredytyw dokumentowych", publikacja Międzynarodowej Izby Handlowej nr 681, wersja 2007 dla UCP 600 (International Standard Banking Practice for the Examination of Documents under Documentary Credit, ICC Publication No. 681, 2007 Revision for UCP 600), zwane ISBP, oraz „Suplement do UCP 600 dla elektronicznej prezentacji 'eUCP' (Suplement to UCP 600 for Electronic Presentation 'eUCP'). ISBP zawiera wytyczne odnośnie sprawdzania dokumentów prezentowanych w ramach akredytywy otwartej w oparciu o UCP 600, zaś eUCP dotyczy prezentacji dokumentów w wersji elektronicznej i jest praktycznie wykorzystywana w minimalnym stopniu, w najbardziej rozwiniętych technologicznie bankach i krajach.

Mówiąc o akredytywie, należy pamiętać o jej podstawowych cechach:

• abstrahuje ona od towaru/usługi, kontraktu, wykonanej dostawy. Zapłata w akredytywie następuje wyłącznie za zaprezentowane i ściśle zgodne z warunkami akredytywy dokumenty (określane jako „zgodne dokumenty"), dlatego nie mają znaczenia żadne porozumienia ani zobowiązania kontrahentów wynikające z kontraktu,
• stanowi ona zobowiązanie banku otwierającego (banku importera/kupującego) do zapłaty, dlatego wszelkie zmiany warunków już otwartej akredytywy może wprowadzić jedynie bank otwierający (na zlecenie importera/kupującego),
• jest nieodwołalna, co oznacza, że nie może być zmieniona ani anulowana bez zgody wszystkich jej uczestników,
• zapłata jest uzależniona od spełnienia przez beneficjenta (eksportera/sprzedającego) określonych warunków akredytywy, dowodem ich spełnienia jest zaprezentowanie w określonym terminie i w określonym banku zgodnych dokumentów.

Podmioty gospodarcze, dla właściwego wykorzystania akredytywy podczas rozliczania transakcji handlowych, powinny, poza znajomością wymienionych wyżej regulacji dotyczących stricte akredytywy, posiadać również przynajmniej podstawową wiedzę na temat innych zagadnień związanych pośrednio z akredytywą. Przydatna będzie wiedza na temat formuł handlowych nazywanych też bazami dostawy, tzw. INCOTERMS (zawarta między innymi w publikacji MIH nr 560), regulacji dotyczących kontraktów (np. Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów, Umowa Międzynarodowej Sprzedaży MIH), regulacji dotyczących weksli (podstawą jest prawo wekslowe) oraz znajomość prawa dewizowego. Wyjaśnienia wielu użytych w niniejszym tekście i w treści samych akredytyw pojęć można również znaleźć w publikacjach na temat handlu zagranicznego lub słownikach handlu zagranicznego.   

Strony akredytywy
Możemy wyróżnić cztery podstawowe strony w akredytywie:

Zleceniodawca akredytywy/importer/kupujący (Applicant). Jest to strona, która inicjuje transakcję, a więc w swoim banku składa zlecenie otwarcia akredytywy.

Bank otwierający/bank zleceniodawcy/importera/kupującego (Issuing bank). Jest to bank otwierający akredytywę na podstawie zlecenia otwarcia akredytywy i bank zobowiązany do wypłaty środków beneficjentowi po prezentacji przez niego zgodnych dokumentów. Akredytywa od chwili jej otwarcia jest zobowiązaniem banku, a nie zleceniodawcy akredytywy.

Beneficjent akredytywy/eksporter/sprzedający (Beneficiary). Jest to strona, na rzecz której akredytywa jest otwierana i która prezentuje w jej ramach dokumenty, za które otrzyma zapłatę.

Bank pośredniczący/awizujący - bank beneficjenta/eksportera/sprzedającego (Advising Bank, Nominated Bank). Jest to bank, który najczęściej awizuje beneficjentowi akredytywę. Może on pełnić w akredytywie następujące funkcje:

• banku jedynie awizującego akredytywę beneficjentowi, czyli przekazującego mu jej treść i potwierdzającego jej autentyczność,
• banku potwierdzającego akredytywę, czyli takiego, który podejmuje własne zobowiązanie do wypłaty beneficjentowi środków po prezentacji w jego siedzibie zgodnych dokumentów ,
• banku negocjującego, czyli dokonującego negocjacji/skupu dokumentów i/lub weksli trasowanych prezentowanych w akredytywie lub banku akceptującego, czyli dokonującego akceptu weksli trasowanych prezentowanych w akredytywie.

Przebieg transakcji akredytywy

1. Kontrakt handlowy

Podpisanie kontraktu handlowego jest etapem poprzedzającym otwarcie akredytywy. To w nim strony kontraktu, czyli eksporter i importer, ustalają warunki jego realizacji, m.in. przedmiot kontraktu, obowiązki sprzedającego i kupującego, cenę i warunki dostawy (w tym formuły handlowe), sposób rozliczenia, ubezpieczenie, prawo, jakiemu podlega kontrakt. Czasami zamiast kontraktu eksporter wystawia na rzecz importera fakturę proforma zawierającą podstawowe informacje dotyczące dostawy oraz mającego nastąpić rozliczenia pomiędzy kontrahentami.

2. Zlecenie otwarcia akredytywy

Na podstawie ustaleń kontraktowych pomiędzy kontrahentami importer składa w swoim banku zlecenie otwarcia akredytywy. Inicjuje w ten sposób transakcję akredytywy. Zlecenie otwarcia akredytywy zawiera najczęściej następujące elementy: zleceniodawcę i beneficjenta akredytywy, bank awizujący, datę i miejsce ważności akredytywy, miejsce prezentacji dokumentów, sposób zapłaty w ramach akredytywy, miejsce załadunku i przeznaczenia towaru, ostateczny termin wysyłki towaru, opis towaru/usługi, wymagane dokumenty. W momencie przyjmowania zlecenia bank przyjmuje również od zleceniodawcy zabezpieczenie otwieranej akredytywy. Może nim być m.in. przeniesienie środków na własność banku, lokata, kredyt, limit na otwieranie akredytyw - formy i nazewnictwo dotyczące przyjmowanego zabezpieczenia są różnie określane w różnych bankach.

3. Otwarcie akredytywy

Na podstawie złożonego zlecenia i po przyjęciu od zleceniodawcy zabezpieczenia bank otwiera akredytywę. Obecnie prawie 100% akredytyw jest przesyłanych pomiędzy bankami za pośrednictwem systemu SWIFT i ma formę komunikatu SWIFT, najczęściej MT700. System SWIFT pozwala na bardzo szybkie przesyłanie pomiędzy bankami komunikatów, które są „kluczowane", czyli autentyfikowane - innymi słowy, są wiarygodne.

4. Awizacja akredytywy

Awizacja akredytywy oznacza powiadomienie przez bank awizujący beneficjenta akredytywy (eksportera) o nadejściu na jego rzecz akredytywy, przekazaniu jej treści wraz z potwierdzeniem jej autentyczności.

5. Towary/usługi

Po otrzymaniu akredytywy, zapoznaniu się z jej warunkami, zaakceptowaniu ich, eksporter wysyła towary (lub wykonuje usługę) zgodnie z ustaleniami kontraktowymi i jako beneficjent akredytywy przygotowuje i kompletuje dokumenty dotyczące wysyłanego towaru.

6., 7., 8. Przygotowane dokumenty eksporter przekazuje najczęściej za pośrednictwem swojego banku (banku awizującego) do banku otwierającego. Bank otwierający, po sprawdzeniu dokumentów i stwierdzeniu ich zgodności z akredytywą, dokonuje na rzecz beneficjenta wypłaty w ramach akredytywy lub zobowiązuje się do jej dokonania zgodnie z warunkami akredytywy. W przypadku prezentacji dokumentów niezgodnych z warunkami akredytywy bank otwierający zwraca się do zleceniodawcy akredytywy z prośbą o akceptację dokumentów pomimo niezgodności, które w nich stwierdził. Po ich zaakceptowaniu bank otwierający przekazuje środki z akredytywy na rzecz beneficjenta.

Rodzaje akredytyw
Akredytywy można podzielić ze względu na różne przesłanki. I tak ze względu na to, kim są i jaką rolę w obrocie handlowym pełnią podmioty gospodarcze uczestniczące w akredytywach, można je podzielić na:

• importowe/w obrocie krajowym wystawione, czyli z punktu widzenia importera takie, które otwierane są na jego zlecenie, a z punktu widzenia banku takie, które otworzył,
• eksportowe/w obrocie krajowym otrzymane, czyli z punktu widzenia eksportera takie, które zostały mu awizowane, a z punktu widzenia banku takie, które awizował.

Biorąc pod uwagę banki, które są zobowiązane do wypłaty beneficjentowi po prezentacji przez niego zgodnych dokumentów, akredytywy możemy podzielić na niepotwierdzone i potwierdzone. W przypadku akredytyw niepotwierdzonych zobowiązany do zapłaty jest tylko bank otwierający akredytywę, natomiast rola banku awizującego ogranicza się jedynie do powiadomienia beneficjenta o otwarciu na jego rzecz akredytywy, sprawdzenia jej autentyczności i przekazania mu jej treści. Bank awizujący (bank beneficjenta) nie podejmuje żadnego własnego zobowiązania i nie ma obowiązku sprawdzania zgodności przekazanych mu przez beneficjenta dokumentów. W przypadku akredytyw potwierdzonych bank awizujący (bank beneficjenta) - bo to on najczęściej jest upoważniony do dodania potwierdzenia do akredytywy oprócz zwykłej czynności awizowania akredytywy beneficjentowi - dodając potwierdzenie, podejmuje w stosunku do niego swoje własne i wiążące zobowiązanie do zapłaty beneficjentowi za prezentowane przez niego w jego siedzibie dokumenty zgodne z warunkami akredytywy. Zapłata beneficjentowi przez bank potwierdzający następuje przed otrzymaniem dokumentów przez bank otwierający i przed sprawdzeniem ich zgodności przez ten bank, a nawet w przypadku braku zapłaty przez bank otwierający - a więc nieco inaczej niż na przedstawionym wcześniej schemacie przebiegu akredytywy. Zobowiązanie do zapłaty w akredytywie potwierdzonej podejmowane przez bank potwierdzający jest dodatkowym, oprócz zobowiązania banku otwierającego, zobowiązaniem do zapłaty.

Ze względu na sposób zapłaty w akredytywie, a mówiąc innymi słowami, na sposób dostępności, akredytywy można podzielić na:

• płatne a vista, czyli dostępne przez płatność a vista (available by payment), a więc akredytywy, w których zapłata następuje po prezentacji dokumentów zgodnych z warunkami akredytywy,
• z odroczoną płatnością, czyli dostępne przez płatność odroczoną (available by deferred payment), są to akredytywy płatne pewien czas po określonym w akredytywie zdarzeniu, np. 60 dni od daty wysyłki, 90 dni od daty faktury, w określonym terminie w przyszłości, oczywiście po prezentacji zgodnych z warunkami akredytywy dokumentów,
• negocjacyjne, innymi słowy, dostępne przez negocjację (available by negotiation). Są to akredytywy, w których bank upoważniony do negocjacji nabywa od beneficjenta dokumenty i/lub traty uznane przez ten bank za zgodne i dokonuje za nie zapłaty beneficjentowi, najczęściej przed terminem płatności wynikającym z akredytywy, czyli przed terminem zapłaty w ramach akredytywy przez bank otwierający. Czynność nabycia dokumentów od beneficjenta przez bank negocjujący wraz z zapłatą za nie nazywa się negocjacją.
• akceptacyjne, czyli akredytywy dostępne przez akceptację (available by acceptance). W akredytywach takich zapłata następuje po zaakceptowaniu przez upoważniony do tego bank weksla trasowanego prezentowanego wraz z dokumentami zgodnymi, w terminie określonym w akredytywie.

Ponadto możemy jeszcze wyróżnić kilka innych rodzajów akredytyw, głównie ze względu na ich specyficzne cechy.

Jako pierwszą możemy przedstawić akredytywę zaliczkową. Akredytywa ta zawiera w swojej treści klauzulę upoważniającą bank pośredniczący/bank beneficjenta do wypłaty beneficjentowi zaliczki przed prezentowaniem przez niego dokumentów wymaganych w ramach akredytywy. Wypłata zaliczki odbywa się wyłącznie na ryzyko importera i/lub jego banku. Akredytywy zaliczkowe możemy podzielić na tzw. z zieloną klauzulą, gdy warunkiem dokonania wypłaty zaliczki jest zabezpieczenie rzeczowe (np. w postaci cesji kwitu składowego dającego prawo do towaru lub zastrzeżenia prawa własności na towarze) i z czerwoną klauzulą, gdy warunkiem tym jest jedynie oświadczenie beneficjenta/eksportera.

Kolejnym specyficznym typem akredytywy jest akredytywa rewolwingowa, czyli odnawialna. Ma ona zastosowanie w transakcjach długofalowych, przy sukcesywnych dostawach towarów. W ramach ustalonej ogólnej kwoty (plafon lub pułap) jest realizowana częściowo aż do jej wyczerpania. Część akredytywy (nawiązka) postawiona do dyspozycji eksportera, czyli część akredytywy możliwa przez niego do wykorzystania w danej chwili - po jej wykorzystaniu jest automatycznie odnawiana. Akredytywa może być odnawialna w odniesieniu do czasu i wartości.

Dwa powyższe rodzaje akredytyw są, pomimo ich ciekawej konstrukcji, dosyć rzadko stosowane, ze względu na to że w przypadku pierwszego typu nie ma zbyt wielkiej gotowości do zapłaty zaliczki przez importera w ramach akredytywy (częściej zaliczka jest płacona poza akredytywą), natomiast ograniczeniem drugiej jest konieczność ustanowienia przez zleceniodawcę w banku zabezpieczenia na cały okres jej ważności i na całkowitą wartość wszystkich dostaw.

Trzecim typem akredytyw, które wyróżniają się na tle innych i są częściej wykorzystywane niż dwa poprzednie, są akredytywy przenośne (transferable). Są to akredytywy, w których beneficjent (eksporter) ma prawo zlecić przeniesienie akredytywy na wtórnego (wtórnych) beneficjenta (beneficjentów) bez konieczności otwierania nowej akredytywy, a więc bez angażowania własnych środków na zabezpieczenie i wypłatę. Akredytywa przenośna ma zastosowanie w przypadku, kiedy pierwotny beneficjent jest tylko pośrednikiem sprzedającym towar zakupiony od producentów. Akredytywa taka może być przeniesiona tylko raz, ale na kilku beneficjentów wtórnych, akredytywa przeniesiona nie może zawierać żadnych zmian warunków akredytywy pierwotnej, z wyjątkiem kwoty akredytywy, cen jednostkowych (które mogą być niższe), terminu ważności i ostatecznego załadunku (które mogą ulec skróceniu), wartości procentowej ubezpieczenia na dokumentach ubezpieczeniowych (która może zostać odpowiednio zwiększona). Akredytywa może być przeniesiona tylko wtedy, gdy została wyraźnie określona jako „przenośna" przez bank otwierający - inne terminy nie są honorowane.

Kolejnym typem akredytyw, mającym zupełnie inne przeznaczenie niż poprzednie, są akredytywy standby, zwane zabezpieczającymi. Przypominają one gwarancje bankowe. Stanowią zobowiązanie banku otwierającego do zapłaty za zgodne z akredytywą dokumenty, wśród których na ogół występuje pisemne oświadczenie eksportera, że importer nie wywiązał się ze swoich zobowiązań oraz niekiedy kopie dokumentów handlowych (np. faktury). A więc prezentowanie dokumentów i wypłata w ramach takiej akredytywy ma miejsce dopiero w przypadku niewykonania podjętych przez importera zobowiązań. Akredytywy standby rządzą się regulacjami UCP 600 lub ISP 98. Akredytywy te powstały w USA, gdyż prawo tego kraju nie zezwala na wystawianie gwarancji, i tam są przeważnie stosowane.

Dokumenty w akredytywie
Dokumenty są jednym z kluczowych elementów akredytywy, gdyż to po ich prezentacji następuje wypłata. Co więcej, aby nastąpiła ona w ramach akredytywy, prezentowane dokumenty muszą być zgodne z warunkami akredytywy. Banki, sprawdzając, czy dokumenty są zgodne z warunkami akredytywy, uwzględniają cechy zewnętrzne dokumentów. Podstawowymi cechami, elementami, które biorą pod uwagę banki przy ich sprawdzaniu, są:

• wystawca dokumentów - poza fakturą, dokumentami transportowymi i ubezpieczeniowymi powinny być wystawione zgodnie z akredytywą lub o ile akredytywa nic nie mówi na ten temat, przez jakąkolwiek stronę,
• tytuł dokumentów - powinien być taki jak w akredytywie lub zbliżony, o ile z treści dokumentu wynika, że cel, dla którego został stworzony, jest zgodny z tym, którego wymaga akredytywa,
• język dokumentów - jest to najczęściej język akredytywy lub język żądany w akredytywie,
• oryginały, kopie - o ile akredytywa nie wskazuje inaczej, należy prezentować przynajmniej jeden oryginał dokumentów lub komplet oryginałów. Wyznacznikami oryginalności są: odręczny podpis wystawcy lub jego faksymile, stempel wystawcy, pismo firmowe wystawcy, stempel „oryginał"; wszystkie dokumenty, które nie są oryginałami, są kopiami, fotokopie są traktowane jak kopie,
• opis towaru/usługi - na fakturze powinien być zgodny z tym, który jest w akredytywie, na innych dokumentach może być przedstawiony ogólnie, byleby nie był sprzeczny z akredytywą,
• podpisy - dokumenty, poza dokumentami transportowymi i ubezpieczeniowymi, powinny, o ile wymaga tego akredytywa, być podpisane zgodnie z jej wymogami,
• data wystawienia - weksle, dokumenty transportowe i ubezpieczeniowe muszą być datowane, często również certyfikaty, ze względu na swoją funkcję, powinny być datowane, inne dokumenty nie, chyba że akredytywa mówi inaczej.

W zależności od rodzaju towaru czy usługi, w akredytywie mogą występować różne dokumenty. Można jednak wyróżnić kilka, które pojawiają się najczęściej. Są to: faktura handlowa, dokumenty transportowe (B/L, CMR, AWB), dokumenty ubezpieczeniowe, certyfikaty (pochodzenia, zdrowia, jakości), specyfikacje (listy pakowe, certyfikaty wagi), weksle. Warto zwrócić uwagę na kilka charakterystycznych cech tych dokumentów.

I tak, jeśli chodzi o fakturę handlową (Commercial Invoice), powinna ona być wystawiona przez beneficjenta akredytywy na zleceniodawcę, powinna przedstawiać wartość towaru wysłanego, cena jednostkowa, o ile jest podana, powinna być zgodna z ceną jednostkową podaną w akredytywie. Waluta faktury musi być zgodna z walutą akredytywy. O ile nie ma takiego wymogu w akredytywie, faktura nie musi być podpisana. Opis towaru na fakturze powinien być zgodny z akredytywą i uwzględniać bazę dostawy, która jest podana w akredytywie.

Dokumenty transportowe muszą zawierać nazwę przewoźnika i być podpisane przez przewoźnika lub jego agenta. Wysyłającym na dokumentach transportowych może być inna strona niż beneficjent/eksporter, natomiast odbiorcą musi być strona zgodna z akredytywą. Konosament (Bill of Lading), czyli dokument transportowy morski (Marine/Ocean Bill of Lading), lub dokument pokrywający przynajmniej dwa rodzaje transportu (multimodal, combined B/L) muszą zawierać port/miejsce załadunku i port wyładunku/miejsce przeznaczenia zgodne z akredytywą, muszą wykazywać datę załadunku i być prezentowane w pełnym zestawie oryginałów. Konosament jest dokumentem dającym możliwość, o ile jest wystawiony w negocjowalnej formie, do przenoszenia prawa do towaru - może ono być przenoszone przez indos na dokumencie i jego wręczenie. Dokument transportu drogowego CMR (International Consignment Note, Truck Waybill) również musi zawierać datę wysyłki towaru, miejsce wysyłki i przeznaczenia zgodne z akredytywą i być prezentowany w oryginale - najczęściej przedstawiany jest egzemplarz dla wysyłającego (Copy for sender). Dokument transportu lotniczego AWB (Air Waybill) musi zawierać datę wystawienia, która, o ile nie ma innej adnotacji o wysyłce, jest datą wysyłki, musi wykazywać port lotniczy załadunku i wyładunku oraz być prezentowany w oryginale - w tym przypadku jest to oryginał dla wysyłającego (Original for shipper). Dokument transportowy kolejowy (Rail Waybill) najczęściej (CIM, SMGS) musi wykazywać miejsce załadunku i przeznaczenia zgodne z akredytywą, data wysyłki może być zawarta na pieczątce przyjęcia towaru przez przewoźnika (tzw. reception stamp), a jako oryginał prezentowany jest najczęściej dokument oznaczony duplicate lub bez żadnego oznaczenia. Najrzadziej występującym dokumentem transportowym jest pokwitowanie kurierskie lub pokwitowanie pocztowe (Courier, Post Receipt). Jeśli występuje w akredytywie, to prezentowane, musi zawierać nazwę firmy kurierskiej i być przez nią odpowiednio podpisane, a także musi pokazywać datę podjęcia przesyłki.

Dokumenty ubezpieczeniowe - polisa, certyfikat ubezpieczeniowy - występują w akredytywach, które zawierają (najczęściej przy opisie towaru) bazy dostawy, takie jak: CIP, CIF, DDU, DDP. Gdy są prezentowane, muszą być wystawione w walucie akredytywy i wykazywać wartość zgodną z akredytywą (najczęściej 110% wartości CIP/CIF towaru). Muszą być wystawione przez firmę ubezpieczeniową, jej agenta, brokera lub pełnomocnika, w sposób umożliwiający otrzymanie kwoty ubezpieczenia przez importera, a ubezpieczenie musi pokrywać przynajmniej trasę wykazaną w akredytywie.

Pozostałe dokumenty, które najczęściej pojawiają się w akredytywie, to certyfikat pochodzenia, który musi wykazywać pochodzenie towaru, listy pakowe i specyfikacje wagi oraz świadectwa zdrowia, jakości i analizy.

Wśród dokumentów wymaganych w akredytywie może się także pojawić weksel trasowany (trata). Weksel taki powinien być wystawiony przez beneficjenta akredytywy i ciągniony na bank wskazany w akredytywie oraz zawierać indos jego wystawcy. Płatnikiem (trasatem) jest w tym wypadku bank, na który weksel jest ciągniony. Powinien wykazywać termin płatności i klauzule zgodne z akredytywą.

Korzyści dla importera i eksportera
Rozliczanie transakcji obrotu handlowego za pomocą akredytywy przynosi liczne korzyści zarówno dla importera, jak i eksportera.

Wśród korzyści dla importera można wymienić minimalizację ryzyka jakościowego, transportowego, nieterminowości dostaw poprzez dobór odpowiedniego typu akredytywy i dokumentów wymaganych w ramach akredytywy, możliwość negocjowania korzystniejszych warunków transakcji - odroczone terminy płatności, korzystniejsze ceny, w związku z większym bezpieczeństwem transakcji dla eksportera/sprzedającego (wyeliminowanie ryzyka opóźnienia lub braku zapłaty). Akredytywa stanowi też zabezpieczenie przed nieuzasadnioną wypłatą beneficjentowi (w razie prezentacji przez niego niezgodnych z nią dokumentów).

Do korzyści dla eksportera możemy zaliczyć minimalizację ryzyka handlowego związanego z kontrahentem (np. jednostronnego odstąpienia od kontraktu, odmowy zapłaty, niewypłacalności), jego bankiem i krajem siedziby (w przypadku akredytywy potwierdzonej), zabezpieczenie płatności w określonym z góry terminie poprzez dobór odpowiedniego typu akredytywy. Wykorzystując rozliczenie akredytywą, eksporter/sprzedający może uatrakcyjnić swoją ofertę sprzedażową lub uzyskać wyższą cenę za towar/usługę poprzez zaproponowanie odroczonych płatności (kredytu kupieckiego) bez obawy o ryzyko zapłaty. Określone typy akredytyw dają także możliwość sfinansowania eksportera przez banki - możliwość dyskontowania należności przed terminem ich płatności może się przyczynić do poprawy płynności eksportera. W przypadku gdy eksporter jest pośrednikiem handlowym, istnieje możliwość sfinansowania transakcji poprzez przeniesienie akredytywy.

W ostatnich miesiącach, a więc w czasie obecnej recesji gospodarczej na świecie można zauważyć zwiększenie zainteresowania akredytywą jako formą rozliczeń transakcji handlowych. Niepewność jutra, pogarszająca się sytuacja przedsiębiorstw powodują, że przedsiębiorstwa, a głównie eksporterzy, chcąc mieć większą pewność otrzymania zapłaty, skłaniają się coraz bardziej do rozliczania za pomocą akredytyw. Coraz częściej także są zainteresowani potwierdzaniem akredytyw, otrzymywaniem akredytyw płatnych a vista oraz dyskontowaniem przyszłych należności. Sytuacja ta stawia, niestety, w mniej korzystnej sytuacji importerów, gdyż rzadziej mogą oni liczyć choćby na akredytywy z odroczoną płatnością, a czasami są zmuszeni do rozliczania się droższą akredytywą, a nie, jak to było wcześniej, tańszym przelewem wykonywanym po otrzymaniu towaru.

Elżbieta Sajewicz
ekspert w Zespole Produktów Dokumentowych Biura Produktów Finansowania Handlu Banku Pekao S.A., z międzynarodowym certyfikatem Certified Documentary Credit Specialist (CDCS) wydanym pod agendą Międzynarodowej Izby Handlowej w Paryżu

Artykuł został opublikowany w lipcowo-sierpniowym numerze Biuletynu Euro Info 2009. Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.