Poza wyspą Tajwan należy do niego kilka mniejszych wysp, a całkowita powierzchnia tego państwa wynosi 36 200 m² - co odpowiada mniej więcej powierzchni Holandii. Liczba mieszkańców Tajwanu wynosi 23 miliony - mniej więcej 60% ludności Polski. Ponad 95% Tajwańczyków to z pochodzenia Chińczycy Han, którzy przybyli na wyspę w dwóch głównych falach - najpierw w XVII wieku, po inwazji Mandżurów na kontynent, a następnie w 1949 r., gdy rząd chiński prowadził przesiedlenia ludności na wyspę.

Językiem urzędowym na Tajwanie jest mandaryński (standardowy język chiński), natomiast najpopularniejszym językiem obcym jest angielski, a zaraz po nim plasują się japoński, hiszpański, niemiecki i francuski.

Tajwan to państwo wolne i demokratyczne. Władze centralne są reprezentowane przez prezydenta i pięć yuanów: wykonawczy, ustawodawczy, prawny, ds. badań i ds. kontroli. Obecny prezydent, Ma Ying-jeou, sprawuje pierwszą czteroletnią kadencję i będzie się ubiegać o reelekcję w kolejnych wyborach prezydenckich, które zostały zaplanowane na 14 stycznia 2012 r. W ramach Yuanu Wykonawczego, na którego czele stoi premier, działa osiem ministerstw i 29 innych organizacji ministerialnych. Aby usprawnić prace rządu centralnego, ograniczona zostanie liczba organizacji szczebla rządowego - z 37 do 29. Resort wykonawczy będzie się wówczas składać z 14 ministerstw, 8 rad, 3 niezależnych agencji i 4 dodatkowych organizacji. Powstanie 6. nowych ministerstw - pracy, rolnictwa, zdrowia i opieki społecznej, środowiska, kultury oraz nauki i technologii.

Tajwańczycy to przyjazny i łagodny naród. Sa pracowici, obowiązkowi i godni zaufania - podstawowa zasada zakłada, że pracownicy dotrzymują słowa i zawsze wywiązują się z podjętych obowiązków. Większość pracowników przedkłada pracę nad wypoczynek, a większość lokalnych firm nie pochwala długich urlopów.

Rozwój gospodarczy

W ciągu ostatnich 10 lat gospodarka Tajwanu utrzymywała stały wzrost wynikający głównie ze wzrostu handlu zagranicznego - poza latami 2001 i 2009, kiedy odnotowano ujemny wskaźnik PKB (odpowiednio -1,65% i -1,93%). Skuteczne działania rządu w odpowiedzi na kryzys finansowy na świecie pozwoliły Tajwanowi bardzo szybko podnieść się z recesji. W 2010 r. nastąpił duży wzrost PKB - na poziomie 10,88%, a obecnie PKB na mieszkańca wynosi 19 188 USD. Część tego sukcesu to bez wątpienia wynik przełomu w relacjach tajwańsko-chińskich, jaki zaobserwowano w ciągu ostatnich 2 lat. Według ostatnich prognoz Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), wzrost PKB w Tajwanie w 2011 r osiągnie pułap 5,4%. Rządowy urząd statystyczny przewiduje, że w 2011 po raz pierwszy zarówno PNB, jak i PKB na mieszkańca przekroczą 20 000 USD.

Zdrowa gospodarka

Globalny kryzys finansowy miał olbrzymi wpływ na rynki finansowe na świecie. Zdrowa gospodarka Tajwanu wydaje się wskazywać, że kraj ten jest bardziej przyjazny dla inwestycji długoterminowych niż inne wschodzące rynki. System bankowy dysponuje dużym kapitałem, a kraj ma olbrzymie rezerwy walutowe, nadwyżkę rachunku bieżącego bilansu płatniczego oraz niski poziom zadłużenia zagranicznego i średniego zadłużenia. Wszystkie te cechy sprawiają, że tajwańska gospodarka zachowuje wysoką odporność na kryzysy finansowe. Tajwan dysponuje rezerwą walutową w wysokości ponad 400 mld USD (dane na koniec czerwca 2011 r.), co daje mu czwarte miejsce na świecie.

Rachunek bieżący bilansu płatniczego wykazuje nadwyżkę, dzięki czemu kraj ten jest odporny na skutki odpływu kapitału, co z kolei pozwala na ograniczenie ryzyka spadku zaufania. W czasach globalnej recesji Tajwan może w dalszym ciągu pracować nad przygotowaniem kolejnej fali wzrostu gospodarczego. Dzięki poprawie relacji tajwańsko-chińskich Tajwan może się spodziewać przyspieszenia rozwoju gospodarczego zaraz po wyjściu z recesji.

Wolność gospodarcza

Jako członek organizacji międzynarodowych, takich jak WTO czy APEC, Tajwan ma swobodę działalności gospodarczej. Kraj ten stosuje standardy międzynarodowe i charakteryzuje się silnym i zdrowym systemem prawnym pozwalającym na odpowiednią ochronę prawa własności. W rankingu 2011 Index of Economic Freedom (wskaźnik swobody gospodarczej na 2011 r.) opracowanym przez Heritage Foundation (jeden z amerykańskich think tanków) i „Wall Street Journal", Tajwan podskoczył o dwa miejsca, by ostatecznie zająć 25. miejsce wśród 183 gospodarek objętych badaniem (w zeszłym roku zajmował 27. miejsce). Wyższe miejsce w rankingu to efekt respektowania przez Tajwan mechanizmów rynkowych, prawa własności i stosowania praktyk międzynarodowych. Spośród 10 czynników branych pod uwagę Tajwan osiągnął najlepsze wyniki w następujących kategoriach: swoboda monetarna, swoboda fiskalna i swoboda prowadzenia działalności gospodarczej. W porównaniu z rokiem 2010 Tajwan osiągnął największą poprawę w kategorii wydatki państwa, dzięki czemu uplasował się 2 miejsca wyżej w tym ogólnoświatowym rankingu.

Kraj niskich podatków

Środowisko inwestycyjne Tajwanu wyróżnia się niskim opodatkowaniem. Stosunek przychodów państwa z podatków do PNB wynosi mniej niż 14%, czyli mniej niż w Japonii, Korei Południowej oraz mniej niż w większości rozwiniętych krajów europejskich i amerykańskich. Według Tax Misery Index 2009 (wskaźnik obciążeń podatkowych na 2009 r.) opracowanego przez miesięcznik „Forbes", Tajwan to 8. najbardziej przyjazne pod względem podatkowym państwo na świecie - drugie w Azji, zaraz za Hongkongiem. W ostatnich latach Tajwan przeprowadził reformy systemu podatkowego zmierzające do obniżenia stawek podatkowych i uproszczenia systemu podatkowego. Od roku 2011 stawka podatku dochodowego dla przedsiębiorstwa handlowego została obniżona do 17%. Tajwan ma ambicje stać się krajem o najniższych stawkach podatkowych w Azji, na wzór Hongkongu. Kraj ten zawarł także wiele porozumień z innymi krajami w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. W styczniu 2011 r. Tajwan podpisał umowy podatkowe z 20 krajami i 14 porozumień w sprawie zwolnień z podatku dochodowego od transportu powietrznego i morskiego.

Główne branże przemysłu

Sektor produkcyjny stanowi główną siłę napędzającą rozwój gospodarczy Tajwanu. Przez ostatnie 50 lat rząd i sektor prywatny ściśle współpracowały ze sobą na rzecz poprawy konkurencyjności przemysłu oraz zapewnienia stałego wzrostu gospodarczego. W wyniku tych starań Tajwan stał się światowym ośrodkiem skupiającym zakłady produkcyjne układów scalonych i monitorów nieteleskopowych oraz potęgą w produkcji towarów opartych na zaawansowanych technologiach.

Procentowy udział przemysłu w PKB był najwyższy w 1986 r. - osiągnął poziom 44,8% - i od tamtego czasu stopniowo malał, by w 2009 r. wynieść 29,9%. W tym samym czasie udział usług wzrósł do 68,6%. Przewiduje się, że wraz z nadejściem ery gospodarki opartej na wiedzy udział usług w PKB nadal będzie wzrastał. Natomiast wkład rolnictwa w PKB malał od dziesięcioleci, a w 2009 r. gwałtownie spadł do poziomu 1,6%.

Zgodnie ze statystyczną klasyfikacją gospodarczą ISIC (International Standard Industrial Classification) sektor przemysłowy obejmuje przemysł górniczy i wydobywczy, produkcyjny, budownictwo i sektor publicznych zakładów usług komunalnych. W 2009 r. sektor produkcyjny wytworzył dobra o całkowitej wartości 320,2 mld USD, co stanowiło 91,48% całkowitej produkcji sektora przemysłowego w Tajwanie. Produkcja w branży telekomunikacyjnej stanowiła 34,2%, w przemyśle chemicznym - 30,5%, w przemyśle metalurgicznym i maszynowym 24,2%, zaś w branżach towarów konsumpcyjnych - 11,1%. W przemyśle produkcyjnym było zatrudnionych 2,41 mln osób.

Handel zagraniczny

Ze względu na niewielki rynek wewnętrzny wymiana handlowa z zagranicą odgrywa kluczową rolę w rozwoju gospodarki tajwańskiej. W 2010 r. osiągnęła ona nowy rekordowy poziom 526,0 mld USD przy wzroście 39,13% rok do roku. Tajwan jako gospodarka handlowa plasuje się na 16. miejscu na świecie. Eksport wzrósł o 34,8%, do 274,6 mld USD. Dynamika wzrostu sprzedaży na rynek chiński wynosi 37,1%, na rynki wschodzące 37,6%, na rynek amerykański i europejski odpowiednio 33,6% i 30,1%, a na japoński - 27,3%.

Import również wzrósł - o 44,1%, do poziomu 251,2 mld USD Największy jest z Japonii - na poziomie 51,9 mld USD, przy wzroście rzędu 43,4%. Import z Chin i Hongkongu osiągnął 37,6 mld USD, przy wzroście rzędu 47,1%.

W 2010 r. ponad 75% zakupów stanowiły produkty rolne i przemysłowe, 16,7% towary kapitałowe, a reszta - konsumpcyjne. Natomiast 83,3% eksportu obejmuje produkty przemysłu ciężkiego i chemicznego, w tym elektronikę, produkty informatyczne, sprzęt transportowy i produkty chemiczne. Produkty spoza branży przemysłu ciężkiego i chemicznego (produkty przemysłu lekkiego) stanowią 15,6% eksportu, a produkty rolne i przetworzone - niecałe 1,1% całego eksportu.

Jeśli chodzi o import, to na Tajwan sprowadzane są następujące produkty: urządzenia elektryczne, paliwa kopalne, maszyny, przyrządy optyczne, fotograficzne, pomiarowe i medyczne, produkty z żelaza i stali, produkty organiczne chemiczne, z miedzi, pozostałe produkty chemiczne oraz sprzęt transportowy.

Polska sprzedaje Tajwanowi głównie produkty chemiczne, półprodukty wykorzystywane do wyrobu stopów żelaza, miedzi rafinowanej i miedzi, ceramiczne produkty budowlane, przewody, rury, puste profile z żelaza, części i akcesoria samochodowe, pióra, preparaty do pielęgnacji skóry i do makijażu, pieczywo, ciasta, ciastka, biszkopty oraz inne wyroby cukiernicze.

Krajowy ranking konkurencyjności

Aby wzmocnić konkurencyjność Tajwanu, rząd koncentrował się do tej pory na deregulacji prawa w celu ułatwienia prowadzenia działalności, a także na poprawie wydajności rządzenia, wspieraniu inwestycji w telekomunikację i transport, poprawie stosunków z ChRL, ochronie praw własności intelektualnej oraz na tworzeniu środowiska sprzyjającego niższym podatkom. Dzięki tym staraniom osiągnięto w zeszłym roku bardzo dobre wyniki. Według ostatniego rankingu NRI 2011 (Network Readiness Index - indeks gotowości sieciowej) opublikowanego przez Światowe Forum Gospodarcze, Tajwan zajmuje 6. miejsce na 130 państw wziętych pod uwagę. Wskaźnik NRI pokazuje konkurencyjność danego kraju na tle globalnym.

Według sprawozdania opublikowanego w kwietniu 2011 r. przez amerykańską firmę Business Environment Risk Intelligence (BERI) w sprawie ewaluacji ryzyka inwestycji środowiskowych, Tajwan zajmuje 4. miejsce wśród 50 badanych krajów, za Szwajcarią, Singapurem i Norwegią, wyprzedzając Japonię, Chiny, Koreę Południową, Malezję i Indie. Również według rocznika World Competitiveness Yearbook 2011 opracowanego przez International Institute for Management Development (IMD) w 2011 r., Tajwan awansował z 8. na 6. miejsce. Wśród krajów azjatyckich zajmuje 3. miejsce. Tak dobre wyniki czynią to państwo bardziej atrakcyjnym i przyjaznym miejscem do inwestycji, miejscem, które w końcu stanie się dla inwestorów regionalnym ośrodkiem działalności gospodarczej w Azji.

Tajwan - Chiny: poprawa stosunków bilateralnych

Bezpośrednie kontakty obywateli, wymiana towarowa i korespondencja między oboma państwami były zabronione przez ponad 60 lat. Aby ominąć ten zakaz, do spotkań wykorzystywano takie miejsca, jak Hongkong. Dzięki staraniom podjętym w ostatnich latach poprawiono wzajemne relacje i od początku 2010 r. Chińczycy i Tajwańczycy mogą się oficjalnie kontaktować. Tajwan będzie dążył do poprawy relacji z Chinami, ale obecnie koncentruje się jedynie na współpracy gospodarczej, odkładając na bok drażliwe kwestie polityczne i wojskowe.

Podpisanie Ramowej umowy o obustronnej współpracy gospodarczej 29 czerwca 2010 r. to historyczny moment i kamień milowy w relacjach między Tajwanem a Chinami, mający na celu ustanowienie bliższej i bardziej przyjaznej współpracy. Podpisanie tego dokumentu przyniosło Tajwanowi wiele korzyści. W ciągu roku od podpisania porozumienia obie strony zawarły 15 umów obejmujących takie obszary, jak wymiana handlowa, inwestycje, rynek finansowy, rynek usług, transport, turystyka, zapobieganie przestępczości, bezpieczeństwo żywnościowe oraz ochrona praw własności intelektualnej. Dzięki tym umowom możliwe stało się prowadzenie działalności między przedsiębiorcami z obydwu krajów. I tak w 2010 r. Tajwan odwiedziło 1,63 mln gości z Chin, co stanowi wzrost o 68% w porównaniu z 2009 r. W czerwcu 2011 r. obie strony uzgodniły, że nadal będą stopniowo zwiększać liczbę bezpośrednich lotów między Tajwanem a Chinami (z obecnych 370 tygodniowo do 558). Przewiduje się, że liczba turystów z Chin do Tajwanu będzie wciąż gwałtownie rosnąć.

Ramowe umowy o współpracy gospodarczej i ustanowienie importowych taryf celnych na eksportowane do Chin produkty pochodzące z Tajwanu pozwoliły przyciągnąć wielu inwestorów zagranicznych, w szczególności z Japonii i Stanów Zjednoczonych. Wielu Tajwańczyków również planuje inwestycje w kraju. Rząd Tajwanu jest przekonany, że poprawa stosunków z Chinami nie tylko przysporzy obu stronom korzyści, lecz także zabezpieczy inwestycje i wzmocni bezpieczeństwo tajwańskich firm prowadzących interesy w Chinach. 

Tabela 1. Makroekonomiczne wskaźniki gospodarcze Tajwanu w 2010 r.

Źródło: Departament Statystyczny, Ministerstwo Spraw Gospodarczych (MSG)

Philip T.T. Huang

dyrektor Taiwan Trade Center Warsaw

http://warsaw.taiwantrade.com.tw

Taiwan Trade Center Warsaw (TTCW) jest organizacją podległą Taiwan External Trade Development (TAITRA, www.taitra.org.tw). Zadaniem TTCW jest wspieranie przedsiębiorców tajwańskich w prowadzeniu działalności i inwestowaniu na terytorium Polski i trzech państw bałtyckich.