Przedsiębiorcy działający w branży związanej z gospodarką odpadami mogą uzyskać dofinansowanie przede wszystkim z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ). Bezpośrednie dofinansowanie działalności w zakresie gospodarki odpadami możliwe jest dla przedsiębiorców z dwóch działań w ramach priorytetu IV. Na wstępie należy jednak zaznaczyć, że pula środków dostępnych na lata 2007-2013 jest praktycznie na wyczerpaniu. Ewentualne ogłoszenie kolejnych rund jest uzależnione od rozdysponowania środków w ramach zakończonej 30 lipca br. II rundy konkursów do działań 4.2 i 4.6.  

Pierwsze z nich - 4.2. Racjonalizacja gospodarki zasobami odpadami w przedsiębiorstwach - z pewnością może zainteresować przedsiębiorców, którzy planują budowę, rozbudowę lub modernizację istniejących instalacji bądź urządzeń przemysłowych. Jego celem jest racjonalizacja gospodarki zasobami naturalnymi i odpadami, w tym zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów innych niż komunalne oraz zwiększenie poziomu odzysku i recyklingu odpadów. Ze wsparcia w ramach działania mogą skorzystać zarówno przedsiębiorstwa z sektora MSP, jak i duże firmy. Działanie to obejmuje pomoc publiczną, w związku z tym należy mieć na uwadze stosowne regulacje. W zależności od charakteru inwestycji przedsiębiorcy mają do czynienia z pomocą regionalną (Rozporządzenie Rady Ministrów z 22 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia programu pomocowego w zakresie regionalnej pomocy publicznej na niektóre inwestycje w ochronie środowiska, DzU nr 246, poz. 1795 ze zm.) lub horyzontalną (Rozporządzenie Ministra Środowiska z 8 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy publicznej na przedsięwzięcia będące inwestycjami służącymi zastosowaniu technologii zapewniających czystszą i energooszczędną produkcję oraz oszczędzanie surowców, DzU nr 61, poz. 385 ze zm.). W zależności od rodzaju pomocy w odmienny sposób oblicza się wysokość kosztów kwalifikowanych. To w stosunku do nich liczy się wartość możliwej do uzyskania dotacji, przy czym w opisywanym działaniu może to być maksymalnie 30% kosztów kwalifikowanych, ale nie więcej niż 20 mln zł.

Bezpośrednio do „recyklerów" skierowane jest działanie 4.6, które wspiera przedsiębiorstwa prowadzące działalność w zakresie odzysku i unieszkodliwiania odpadów innych niż komunalne. Jego celem jest wzrost udziału odpadów innych niż komunalne podlegających odzyskowi i prawidłowemu unieszkodliwianiu. Należy podkreślić, że preferencją objęte są te odpady, na które obowiązują limity odzysku lub recyklingu (opakowania i odpady opakowaniowe, baterie i akumulatory, oleje przepracowane, opony, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, lampy wyładowcze, pojazdy wycofane z eksploatacji). W tym działaniu występuje tylko pomoc regionalna. Podobnie jak w działaniu 4.2 maksymalna wartość pomocy wynosi 30% kosztów, ale nie więcej niż 20 mln zł. Warto podkreślić, że w działaniach związanych z ochroną środowiska najważniejszy jest efekt ekologiczny, osiągnięty dzięki realizacji inwestycji. Należy więc wziąć pod uwagę, że po zakończeniu projektu skrupulatnie będzie sprawdzane osiągnięcie zadeklarowanego efektu. W przypadku działań priorytetu IV PO IiŚ instytucją wdrażającą, a następnie monitorującą i kontrolującą wypełnienie założeń projektu jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Przedsiębiorcy, którzy planują wdrożyć bezodpadową technologię produkcji w swoim zakładzie jako element większego projektu, mogą się starać o dofinansowanie również z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. W tym wypadku będzie się jednak liczyć przede wszystkim innowacyjny charakter przedsięwzięcia, a za działania mające pozytywny wpływ na ochronę środowiska można uzyskać dodatkowe punkty przy ocenie merytorycznej wniosku.   

Organizacje takie jak jednostki samorządu terytorialnego i ich związki czy podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego, mogły skorzystać ze wsparcia w ramach osi II PO IiŚ, przy czym w działaniu 2.1. Kompleksowe przedsięwzięcia z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych została już wyczerpana alokacja na okres 2007-2013. Zmiana tej sytuacji jest teoretycznie możliwa przez realokację środków między działaniami. Aktualne informacje są dostępne na stronie www.nfosigw.pl bądź na stronach wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (w przypadku inwestycji poniżej 25 mln euro). Dodatkowe informacje można również znaleźć na stronie Centrum Informacji o Środowisku: www.ekoportal.pl.  

Alternatywą dla pozyskania dodatkowych źródeł finansowania na realizowaną inwestycję ze środków bezzwrotnych są dotacje w ramach programów regionalnych.  

Regionalne programy operacyjne

W Polsce liczba regionalnych programów operacyjnych jest równa liczbie województw. Każde z nich ma więc swój odrębny program. Bazujące na tych samych wytycznych unijnych programy mają zbliżoną ogólną strukturę, jednak różnią się od siebie w wielu drobniejszych aspektach. Różne są priorytety i zainteresowanie władz poszczególnych regionów, inna jest specyfika województw i ich poziom rozwoju społeczno-gospodarczego, a co się z tym wiąże - różne potrzeby. Wynikiem tego zróżnicowania są odmienne zapisy regionalnych programów operacyjnych i kierunki wsparcia inwestycji. Warto przy tym zauważyć, że w przeciwieństwie do programów krajowych, w województwach wspierane są generalnie inwestycje mniej kosztowne i o zasięgu regionalnym. W przypadku gospodarki odpadami komunalnymi istotne jest, że dzięki programom regionalnym mogą być realizowane projekty obsługujące maksymalnie 150 tys. mieszkańców.  

Wsparcie dla przedsiębiorców

W większości regionalnych programów operacyjnych wydzielony jest jeden priorytet skierowany do przedsiębiorców, który służy przede wszystkim wsparciu wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności prowadzonej działalności. Pozostałe priorytety są wydzielone sektorowo. Oznacza to, że w ramach jednego z nich będzie wspierana działalność związana z ochroną środowiska naturalnego i infrastrukturą przyjazną środowisku (w tym gospodarka odpadami), a w ramach innego - infrastruktura transportowa czy ochrona zdrowia. To, czy przedsiębiorstwa będę dopuszczane do wnioskowania o pomoc z priorytetów sektorowych, zależy od poszczególnych regionów. W niektórych takie sytuacje są możliwe, w innych przedsiębiorcy mogą się ubiegać o dofinansowanie tylko w ramach priorytetu bezpośrednio ich dotyczącego. Szukając więc odpowiedniego źródła wsparcia dla swojej inwestycji, warto zapoznać się z obiema wskazanymi możliwościami. Przykłady bezpośredniego wsparcia przedsiębiorców w zakresie gospodarki odpadami znajdziemy np. w RPO Województwa Dolnośląskiego. W działaniu Inwestycje przedsiębiorstw wsparcie kierowane jest m.in. na budowę instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.  

Wsparcie gospodarki odpadami komunalnymi i przemysłowymi

Jednym z sektorów, który został przypisany do odrębnego priorytetu w programach regionalnych (często wspólnie z gospodarką wodno-ściekową), jest właśnie gospodarka odpadami. Jest ona różnie ujęta w poszczególnych programach regionalnych. Czasami poświęca się jej osobne działanie, a czasami jedynie kategorię projektów w ramach konkretnego działania. Niezależnie od sposobu ujęcia, wsparcie na gospodarkę odpadami znajdziemy w każdym programie regionalnym, w priorytecie dotyczącym ochrony środowiska naturalnego. Bezpośrednie wsparcie takich przedsięwzięć, jak systemy gospodarki odpadami komunalnymi, punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych czy przebudowa, rekultywacja lub likwidacja składowisk odpadów, skierowane jest przede wszystkim do jednostek samorządu terytorialnego i ich związków lub podmiotów świadczących usługi w ramach zadań własnych jednostek samorządu lokalnego. Beneficjentami tych działań mogą być również podmioty działające w oparciu o partnerstwo publiczno-prywatne. Należy mieć jednak na uwadze, że dokładny katalog beneficjentów jest dla każdego województwa inny i może być mniej lub bardziej obszerny. Przedsięwzięcia powinny ściśle wynikać z planu gospodarki odpadami dla danego województwa i być z nim związane. W ten sposób, dzięki wsparciu z funduszy unijnych, będzie można zrealizować kluczowe z punktu widzenia regionu inwestycje w zakresie gospodarki odpadami.  

Możliwości dofinansowania takich przedsięwzięć można również znaleźć w Programie Operacyjnym Rozwój Obszarów Wiejskich. Program ten służy wsparciu wspólnej polityki rolnej. Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronach Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Natomiast szczegółowe informacje na temat poszczególnych programów regionalnych są zawarte na stronach im poświęconych. Odniesienie do wszystkich stron można znaleźć w portalu Ministerstwa Rozwoju Regionalnego (www.mrr.gov.pl) lub Funduszy Europejskich (www.funduszeeuropejskie.gov.pl).                                                           

Daria Kowalewska                                                                  

konsultant                                         

Management & Consulting Group

Artykuł pochodzi z listopadowego numeru Biuletynu Euro Info 2009.