Uprawnienie do wniesienia odwołania przysługuje:
1) podmiotowi, który wniósł protest do zamawiającego,
2) uczestnikowi postępowania, który przystąpił do postępowania protestacyjnego.

Odwołanie wnosi się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w terminie 5 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia protestu lub upływu terminu do rozstrzygnięcia protestu, jednocześnie przekazując jego kopię zamawiającemu. Złożenie odwołania w placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem do Prezesa UZP. Na podkreślenie zasługuje fakt, że ustawa nie ogranicza się do krajowego operatora. Nadanie zatem przesyłki w niepublicznej firmie kurierskiej nie jest równoznaczne z wniesieniem odwołania. Termin zostanie dochowany, gdy firma ta doręczy odwołanie w czasie zastrzeżonym na wniesienie protestu. Termin wniesienia odwołania jest terminem zawiłym, co oznacza, że bez względu na przyczyny, nawet niezależne od odwołującego się (np. choroba), nie może on zostać przesunięty.

Wnoszący odwołanie ma ustawowy obowiązek przekazania kopii odwołania zamawiającemu, co ma zapobiec przedwczesnemu zawarciu umowy, a także umożliwić zamawiającemu rzetelne przygotowanie się do reprezentacji swoich interesów w procesie arbitrażowym. Z kolei zamawiający jednocześnie przekazuje kopię odwołania wszystkim uczestnikom postępowania toczącego się w wyniku wniesienia protestu. Robi to jednak nie później niż w terminie 2 dni od dnia otrzymania kopii, wzywając ich do wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym.

Uczestnictwo w postępowaniu odwoławczym ma miejsce na skutek:
1) samodzielnego wniesienia odwołania,
2) przyłączenia się do postępowania odwoławczego, gdy odwołanie wniósł inny uczestnik postępowania.

Wykonawca może ogłosić przystąpienie do postępowania odwoławczego najpóźniej do czasu otwarcia posiedzenia zespołu arbitrów. W związku z przystąpieniem do postępowania odwoławczego pojawia się wymóg, aby przystępujący do odwołania wskazał swój interes prawny w przystąpieniu i stronę, do której przystępuje. Rozwiązanie to jest podyktowane kontradyktoryjnym charakterem procesu przed zespołem arbitrów. Oczywistą konsekwencją wcześniejszych zapisów jest zasada, jaką musi respektować przystępujący do postępowania odwoławczego, niepozostawania w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystępuje (art. 184 ust. 5). Zgłoszenie przystąpienia doręcza się Prezesowi UZP, przekazując jego kopię zamawiającemu oraz wykonawcy wnoszącemu odwołanie.

Należy zauważyć, że skuteczne przyłączenie się do postępowania odwoławczego jest zależne od woli odwołującego się. Gdy odwołujący się cofnie odwołanie, skutki tego rozciągną się na przyłączającego. Przystępujący do postępowania odwoławczego podejmuje ryzyko w tym zakresie.

Warunki formalne, jakie powinno spełniać odwołanie, zostały zawarte w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie regulaminu postępowania przy rozpatrywaniu odwołań (DzU nr 87, poz. 603).

Odwołanie powinno zawierać w szczególności:
1) imię i nazwisko lub nazwę (firmę) oraz adres, numer telefonu i faksu odwołującego się;
2) imię i nazwisko lub nazwę (firmę) oraz adres, numer telefonu i faksu zamawiającego;
3) określenie przedmiotu zamówienia;
4) wskazanie strony internetowej, na której została udostępniona specyfikacja istotnych warunków zamówienia, jeżeli zamawiający udostępnia ją na tej stronie;
4) datę wniesienia protestu;
5) zwięzłe przedstawienie zarzutów;
6) wniosek co do rozstrzygnięcia odwołania;
7) uzasadnienie faktyczne i prawne odwołania;
8) podpis odwołującego się lub jego przedstawiciela albo pełnomocnika;
9) załączniki – kopię protestu, kopię rozstrzygnięcia protestu, jeżeli protest został rozpatrzony, dowód uiszczenia wpisu od odwołania w wymaganej wysokości, a także ewentualne pełnomocnictwo.

W razie gdy kilku uczestników postępowania toczącego się w wyniku złożenia protestu złoży odwołania od rozstrzygnięć zamawiającego,. Prezes UZP może połączyć je do łącznego rozpoznania lub rozstrzygnięcia przez zespół arbitrów. Powyższe rozwiązanie upraszcza procedurę odwoławczą, ogranicza jej koszty, a przede wszystkim eliminuje możliwość wydania sprzecznych wyroków.

Ogólne zasady i przebieg postępowania odwoławczego reguluje prawo zamówień publicznych. Szczegółowe uregulowania są zawarte w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów w sprawie regulaminu postępowania przy rozpatrywaniu odwołań.

Postępowanie odwoławcze dzieli się na trzy fazy:
1) przygotowawczą,
2) formalną,
3) merytoryczną.

Faza przygotowawcza rozpoczyna się od wpisania wniesionego odwołania do komputerowej bazy danych urzędu oraz do repertorium spraw odwoławczych, gdzie nadaje mu się numer porządkowy oraz sygnaturę akt.
Wnoszący odwołanie jest zobligowany do uiszczenia wpisu, jest to warunek konieczny do rozpoznania odwołania. W tej kwestii nastąpiła istotna zmiana, która różnicuje wysokość wpisu od wartości zamówienia, jego rodzaju oraz kategorii zamawiającego. Szczegółowe zasady dotyczące wysokości wpisu reguluje Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 19 maja 2006 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu od odwołania oraz szczegółowych zasad rozliczania kosztów w postępowaniu odwoławczym (DzU nr 87, poz. 608).

Następnie Prezes UZP, ustalając, że od odwołania uiszczono wpis:
1) zawiadamia zamawiającego o wpłynięciu odwołania, wzywając go jednocześnie do niezwłocznego nadesłania kopii dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, z wyjątkiem ofert złożonych przez wykonawców, potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez kierownika zamawiającego lub osobę upoważnioną,
2) może zarządzić łączne rozpoznanie odwołań przez zespół arbitrów, jeżeli zostały złożone w tym samym postępowaniu o udzielenie zamówienia lub dotyczą tych samych czynności zamawiającego,
3) informuje wszystkich uczestników postępowania o każdorazowym zarządzeniu łącznego rozpoznania odwołań,
4) wyznacza zarządzeniem trzyosobowy zespół arbitrów wybrany w drodze jawnego losowania komputerowego.

Faza formalna postępowania odwoławczego odbywa się na posiedzeniu zespołu arbitrów, które wyznacza Prezes UZP. O jego terminie zawiadamia arbitrów wyznaczonych do rozpoznania odwołania oraz uczestników postępowania odwoławczego. Posiedzenie zespołu arbitrów odbywa się bez względu na stawiennictwo uczestników. Na posiedzeniu zespół arbitrów dokonuje czynności formalnoprawnych i sprawdzających, mających na celu przygotowanie rozprawy, a w szczególności bada przedstawione w sprawie dokumenty. Również na posiedzeniu zespół arbitrów postanawia o dopuszczeniu do postępowania odwoławczego wykonawcy, który zgłosił przystąpienie do postępowania. W trakcie posiedzenia zespół arbitrów może odrzucić odwołanie, umorzyć postępowanie odwoławcze lub zamknąć posiedzenie i otworzyć rozprawę.

Możliwe jest cofnięcie odwołania nawet po otwarciu rozprawy, jednak uczynienie tego przed otwarciem stwarza odwołującemu możliwość odzyskania połowy uiszczonego wpisu.

Ostatnią fazą postępowania odwoławczego jest faza merytorycznego rozpoznania odwołania na rozprawie. Rozprawa odbywa się w języku polskim. Uczestnik postępowania niewładający językiem polskim stawia się na rozprawę z tłumaczem przysięgłym. Wszystkie dokumenty przedstawia się również w języku polskim, a jeżeli zostały sporządzone w języku obcym, uczestnik postępowania, który się na nie powołuje, przedstawia ich tłumaczenie na język polski, poświadczone przez tłumacza przysięgłego. Rozprawa jest jawna. Tylko w ściśle określonych przypadkach może nastąpić wyłączenie jawności rozprawy.

Zespół arbitrów co do zasady jest związany zarzutami, które zostały zawarte w proteście. Wyjątek przewiduje tylko art. 191 ust. 3 ustawy – okoliczności skutkujące unieważnieniem postępowania o udzielenie zamówienia zespół arbitrów bierze pod uwagę z urzędu.

Zatem uwzględniając odwołanie, zespół arbitrów może:
1) nakazać dokonanie lub powtórzenie czynności zamawiającego,
2) unieważnić czynność zamawiającego.

W wyroku, a także w postanowieniu kończącym postępowanie odwoławcze zespół arbitrów rozstrzyga z urzędu o kosztach. Strony ponoszą je stosownie do wyniku.

Bardzo istotna zmiana dotycząca uzasadnienia wyroku arbitrów została wprowadzona w art. 192 ust. 5 ustawy. Według ww. artykułu odpisy wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze wraz z uzasadnieniem przekazuje się niezwłocznie stronom oraz uczestnikom postępowania odwoławczego lub ich pełnomocnikom. W postępowaniu, w którym wartość zamówienia dla robót budowlanych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 000 000 euro, a dla dostaw lub usług – 10 000 000 euro, na wniosek strony obecnej podczas ogłoszenia orzeczenie doręcza się w dniu ogłoszenia. Zmiana ta w istotny sposób przyspiesza dostęp do odpisu orzeczenia arbitrów, na który czasami trzeba było czekać kilka lub kilkanaście dni.

Ewa Rzońca
specjalista ds. zamówień publicznych

Niniejszy artykuł pochodzi z numeru wakacyjnego Biuletynu Euro Info.

Zasady prenumeraty bezpłatnego biuletynu [tutaj]