Nagrody Doskonałości Wzornictwa Przemysłowego (Industrial Design Excellence Awards)

Nagrody Doskonałości Wzornictwa Przemysłowego (Industrial Design Excellence Awards – IDEA) są organizowane przez czasopismo „BusinessWeek” oraz IDSA (Amerykańskie Stowarzyszenie Projektantów Wzornictwa Przemysłowego) w celu uświadamiania znaczenia wzornictwa przemysłowego dla jakości życia oraz gospodarki. Nagrody są wręczane od 1980 roku podczas dorocznych ceremonii. Ostatnia odbyła się w tym roku w Austin w Teksasie. Wszelkie projekty oceniane są według pięciu podstawowych kryteriów:
- Innowacyjność: czy projekt jest nowy i unikalny?
- Estetyka: jak wygląd wzbogaca produkt?
- Użytkownik: jakie korzyści odnosi użytkownik z zastosowanego designu?
- Ziemia: czy produkt jest odpowiedzialny ekologicznie?
- Ekonomia: czy wygląd produktu przynosi korzyści ekonomiczne?

Poniżej znajdują się listy firm, które najczęściej w ostatnich latach zdobywały za swoje produkty nagrody IDEA.

Czołowi zdobywcy nagród wśród firm w latach 2001-2006 wraz z liczbą otrzymanych nagród
1. Samsung 20
2. Apple Computer 18
3. IBM 15
4. Hewlett-Packard 13
5. Nike 13
6. Art Center College of Design 11
7. Philips 10
8. BMW 9
9. Logitech 9
10. Daimler-Chrysler 8
11. Microsoft 8
12. Motorola 8

Najlepsze korporacje w 2006 roku pod względem stosowanego wzornictwa przemysłowego:
1. Panasonic 6
2. Samsung 3
3. The Timberland Co. 3
4. Art Center College of Design 2
5. BRP (Bombardier/Learjet) 2
6. DECATHLON 2
7. Eastman Kodak 2
8. Lenovo IDC 2
9. Philips 2
10. Pratt Institute 2

Najlepsze korporacje w 2005 roku pod względem stosowanego wzornictwa przemysłowego:
1. Hewlett-Packard 6
2. Nike 4
3. Philips 4
4. Samsung 3
5. Apple Computer 3
6. Art Center College of Design 3
7. BMW 3
8. California College of Arts 3
9. Daimler-Chrysler 3
10. Eva Denmark 3
11. Siemens 3
12. ASUS 2
13. Harman 2
14. IBM 2
15. KAZ 2
16. Motorola 2
17. RKS Guitars 2
18. The Stanley Works 2

Zwraca uwagę bardzo silna dominacja firm sektora komputerowego, samochodowego oraz telekomunikacyjnego, a więc tych, których udział w globalnej gospodarce wzrasta, a jednocześnie są podstawowymi obszarami silnego oddziaływania ekonomicznego wzornictwa przemysłowego. Równie istotny jest fakt, że większość firm najczęściej nagradzanych za wzornictwo przemysłowe to firmy zdecydowanie globalne, znane dobrze nie tylko w Polsce, ale w najdalszych zakątkach świata (Samsung, Apple, IBM, HP, Nike, Philips, BMW, Daimler-Chrysler, Microsoft, Motorola, Siemens, Panasonic czy Kodak).
Na listach znajdują się jednak także mniej znane formy, które jednak mają szansę szybko zdobywać pozycję rynkową, właśnie dzięki wybitnym rozwiązaniom w zakresie wzornictwa przemysłowego. Przykładem takiej firmy może być producent m.in. akcesoriów komputerowych Logitech.
Instytucja, której nazwa może niewiele mówić czytelnikom w Polsce to Art Center College of Design, który jest wiodącą amerykańską prywatną szkołą wzornictwa graficznego i przemysłowego. Jej najbardziej znanym absolwentem jest Chris Bangle który nadał samochodom marki BMW nową twarz i uznawany jest za jednego z najwybitniejszych i najbardziej kontrowersyjnych projektantów przemysłu samochodowego. Wśród innych absolwentów college’u są osoby, które opracowują wzornictwo takich firm, jak Nokia czy Motorola.

Kategorie, w jakich wręczane są nagrody IDEA:
Produkty przemysłowe:
- Wyposażenie handlowe
- Wyposażenie komunikacyjne
- Sprzęt ciężki
- Narzędzia profesjonalne
Sprzęt komputerowy:
- Komputery
- Urządzenia wejściowe
- Urządzenia peryferyjne
- Inny sprzęt komputerowy
Produkty użytkowe:
- Akcesoria
- Urządzenia
- Elektroniczny sprzęt użytkowy
- Narzędzia użytkowe
- Artykuły AGD
- Produkty dla dzieci i młodzieży
- Produkty sportowe
- Zabawki i gry
Odkrycia wzornictwa (prototypy nieprzewidziane bezpośrednio do produkcji):
- Koncepcje przemysłowe i biznesowe
- Komputery przyszłości
- Meble przyszłości
- Pojazdy przyszłości
- Produkty przemysłowe przyszłości
- Cyfrowe media przyszłości
- Koncepcje medyczne i naukowe
Strategia i zarządzenie wzornictwem przemysłowym
Wygląd mediów cyfrowych:
- Graficzne interfejsy użytkownika
- Oprogramowanie, sieć i multimedia
Ecodesign – wzornictwo ekologiczne
Środowisko:
- Przestrzeń publiczna i prywatna
- Systemy oznakowań i grafika otoczenia
- Wystawy muzealne
- Salony sprzedaży i sprzedaż detaliczna
- Wystawy targowe
Meble:
- Meble tradycyjne
- Akcesoria meblowe
- Oświetlenie
- Meble do mieszkań
Produkty medyczne i naukowe:
- Produkty kliniczne i diagnostyczne
- Produkty przemysłowe i naukowe
- Produkty chirurgiczne i terapeutyczne
- Produkty pielęgnacyjne
Opakowania:
- Grafika opakowań
- Struktura opakowań
Projekty studenckie:
- Projekty studentów
- Projekty absolwentów
Badania:
- Projekty dotyczące badań nad wzornictwem przemysłowym
Transport:
- Samochody
- Motocykle
- Części samochodowe
- Ciężarówki i transport komercyjny
- Pojazdy rekreacyjne
- Wnętrza pojazdów

Wśród projektów nagrodzonych nagrodami IDEA w 2006 roku jest bardzo wiele nowatorskich pomysłów dotyczących wzornictwa przemysłowego, takich jak samootwierający się namiot, rzutnik montowany bezpośrednio na ścianie (złote medale w kategorii Produkty użytkowe), specjalny aparat dla głuchoniemych odczytujący tekst, motocykl napędzany ogniwami wodorowymi (złote medale: Odkrycia wzornictwa), laptop za 100 dolarów, który ma pomóc skomputeryzować Afrykę (srebrny medal: Odkrycia wzornictwa), specjalny płot odpornych na huraganowe wiatry, czy... przenośne muzeum (złote medale: Środowisko).
Nagrodzone zostało także wiele produktów zapewniających bezpieczeństwo, takie jak wykrywacz materiałów wybuchowych czy wykrywacz dymu ostrzegający dzieci przed niebezpieczeństwem. W kategorii projekty studenckie nagrodę otrzymał system identyfikacji najbliższego wolnego roweru dostępnego do wypożyczenia w Amsterdamie, spełniający jednocześnie rolę klucza do roweru i licznika.
Nagrodzone projekty udowadniają, że dziś rolą wzornictwa przemysłowego jest już nie tylko jak najlepsze prezentowanie produktu, ale w znaczniej mierze wygoda i bezpieczeństwo klienta, a nawet rozwiązywanie problemów społecznych dzisiejszego świata.
Listę zdobywców nagród IDEA w 2006 roku i poprzednich latach można znaleźć pod adresem: http://www.idsa.org/IDEA2006/galleries/idea/idea2006/index.htm

European Design Awards (Europejskie Nagrody Wzornictwa Przemysłowego)
Europejskie Nagrody Wzornictwa Przemysłowego (nazywane w skrócie ED-Awards) są corocznie przyznawane firmom, które stosują najlepsze w Europie wzornictwo przemysłowe. Przyznaje je komisja złożona z przedstawicieli dwunastu prestiżowych magazynów wzornictwa przemysłowego z Czech, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Rosji, Szwajcarii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Włoch oraz Polski (czasopismo 2+3D). Są zatem reprezentowane różne punkty widzenia z różnych części Europy. Ceremonia wręczenia nagród ED-Awards w 2007 roku odbędzie się w Atenach.
Głównymi celami, jakie niesie za sobą wręczanie nagród ED-Awards są:
- rozpowszechnianie europejskiego wzornictwa wraz ze wszystkimi jego charakterystycznymi elementami regionalnymi, jaki i cechami wspólnymi
- umożliwianie europejskim projektantom spotykania się, jaki i porównywania prac, budowania sieci współpracy oraz wzajemnej inspiracji
- promocja i podnoszenie standardów komunikacji w Europie
- nagradzanie osób związanych ze wzornictwem przemysłowym
- sporządzenie katalogu najlepszych praktyk europejskiego wzornictwa przemysłowego

Nagrody ED-Awards są wręczane w 40 kategoriach podzielonych na 10 grup. Wręczane są także 2 nagrody specjalne spośród finalistów oraz Nagroda Główna ED dla najbardziej wyjątkowego wzornictwa przemysłowego w Europie w ciągu ostatniego roku. Ponadto wręczana jest nagroda dla agencji, której projekty zdobędą najwięcej punktów we wszystkich kategoriach.
Kategorie w jakich wręczane są nagrody, wiele mówią o europejskim postrzeganiu tematu wzornictwa przemysłowego. Uświadamiają one w jak wielu dziedzinach wzornictwo to może być stosowane i że tradycyjne jego pojmowanie, jako wzornictwa dotyczącego jedynie wyglądu produktów jest znacznie węższe niż współczesny zakres tego pojęcia.
Kategorie, w jakich przyznawane są nagrody ED-Awards to:

Tożsamość
01. Logo marki
02. Logo firmy
03. Wprowadzenie marki
04. Wprowadzenie firmy

Publikacje
06. Raport roczny
07. Okładka książki
08. Układ książki
09. Katalog produktów
10. Katalog wystawy
11. Okładka czasopisma
12. Rozkład czasopisma
13. Biuletyn

Media cyfrowe
14. Witryna promocyjna
15. Witryna informacyjna
16. Grafika CD/DVD
17. Grafika ruchoma
18.Inne media cyfrowe

Opakowania
19. Etykieta
20. Grafika opakowania
21. Struktura opakowania
22. Okładka CD/DVD

Plakaty
23. Plakat komercyjny
24. Plakat kulturalny

Ilustracje
25. Ilustracja redakcyjna
26. Ilustracja korporacyjna
27. Ilustracja książkowa

Typografia
28. Oryginalny krój pisma

Materiały promocyjne
29. Drukowane materiały promocyjne
30. Cyfrowe materiały promocyjne
31. Tożsamość promocji

Wzornictwo środowiskowe
32. Pojedynczy znak
33. Grupa znaków
34. Wystawa

Inne
35. Zaproszenie/ulotka
36. Program wydarzenia
37. Menu
38. Kalendarz
39. Znaczek pocztowy
40. Inne materiały drukowane

Zakres nagród jest zatem niezwykle szeroki. Nagroda ta odróżnia się pod tym względem na przykład od amerykańskich nagród z zakresu wzornictwa przemysłowego (National Design Awards). Do nagród ED-Awards można zgłaszać tak odległe od siebie projekty jak wystawa plenerowa i biuletyn. Obejmują one zatem swoim zakresem praktycznie całe spektrum produktów, w jakich stosowane jest wzornictwo przemysłowe.
Szczegółowe informacje o nagrodach ED-Awards można znaleźć pod adresem: http://www.ed-awards.com/

National Design Awards

Nagrody National Design Awards są wręczane od 1997 roku przez Narodowe Muzeum Wzornictwa Przemysłowego Smithsonian’s Cooper-Hewitt dla najlepszych amerykańskich projektów z zakresu wzornictwa przemysłowego. Przydzielane są przez grupę ponad 800 czołowych projektantów, dziennikarzy, osób związanych z biznesem i kulturą z wszystkich stanów USA. Wręczane są projektantom i twórcom w kategoriach:
- Osiągnięcia życiowe
- Osiągnięcia przedsiębiorstw
- Architektura
- Komunikacja
- Środowisko
- Moda
- Wzornictwo produktów
- Mecenas wzornictwa
W ostatnich 6 latach nagrody kategorii firm otrzymywały takie przedsiębiorstwa, jak Apple, Tupperware (art. kuchenne i gospodarstwa domowego) czy Whirlpool. Należy zaznaczyć, że nagrody NDA, w przeciwieństwie do większości innych nagród w dziedzinie wzornictwa przemysłowego, są przyznawane nie za konkretny produkt, czy też projekt, ale za szerzej pojmowaną działalność firm i projektantów z terenu USA. Jurorzy oceniają nominowanych wg kryteriów: doskonałości, innowacyjności oraz wkładu w jakość życia. Listy nagrodzonych w 2006 roku oraz szczegółowe informacje o nagrodach National Design Awards można znaleźć na stronie: http://www.cooperhewitt.org/NDA/2006/

Red dot design awards

Jedną z najbardziej prestiżowych nagród w dziedzinie wzornictwa przemysłowego są nagrody red dot design awards (nagroda czerwonej kropki). Przydziela się ją w kategoriach: wzornictwo produktu, komunikacyjne oraz koncepcje wzornictwa. W 2006 roku do nagrody kandydowało 6000 projektów z 52 krajów. Zostały one ocenione przez światowych ekspertów wzornictwa z całego świata wg kryteriów: innowacyjności, funkcjonalności i jakości. Co roku przyznawana jest specjalna nagroda dla najlepszego zespołu projektującego. Do tej pory otrzymały ją zespoły z takich firm, jak LG, adidas, Apple, Mercedes-Benz, Nokia, Philips, Siemens i Sony.
Produkty nagrodzone nagrodą „czerwonej kropki” w 2006 roku są prezentowane w niezwykle ciekawej galerii internetowej pod adresem http://en.red-dot.org/2042.html
Tegorocznymi laureatami są tak ciekawe pomysły, jak np.„The Mega-Football”: wielka piłka, po której dzieci mogą wspinać się po linach, wielofunkcyjna łyżka ważąca płyny i substancje w kuchni, elektroniczna klepsydra, kijek do spacerowania mierzący zmęczenie użytkownika, czy też urządzenie rozwiązujące powszechny w biurach problem sprawnego odklejania i naklejania taśmy klejącej. Na podstawie nagrodzonych projektów można zauważyć, ze jury nagrody red dot kładzie nacisk przede wszystkim na projekty nowatorskie, bardzo funkcjonalne i charakteryzujące się wysoką jakością wykonania.

Wzornictwa przemysłowego nie da się obiektywnie ocenić choćby ze względu na niejednoznaczność kryteriów takiej oceny. Każda z wymienionych wyżej nagród przydzielana jest według innych kryteriów, przez inną grupę osób i przydzielanie każdej z nich spełnia inne zadanie. Jednak mimo tego, wśród laureatów każdej z nich można znaleźć podobne grupy firm, a nawet te same przedsiębiorstwa. Udowadnia to fakt, iż najwybitniejsze projekty z zakresu wzornictwa przemysłowego zostaną zawsze odpowiednio docenione, niezależnie od jury, jakie je ocenia, a przede wszystkim przez najważniejszego jurora: ostatecznego użytkownika.

Marek Urbański
Centrum Euro Info w Wałbrzychu
e-mail: marek.urbanski@darr.pl

Artykuł ten został opublikowany w lipcowym numerze Biuletynu Euro Info. Zasady prenumeraty bezpłatnego biuletynu [tutaj]