Ze względu na przedmiot sponsoringu najczęściej wyróżnia się następujące jego obszary:

• sport - imprezy, drużyny lub indywidualni sportowcy,
• kultura i sztuka - instytucje kulturalne: teatry, muzea, kina, imprezy, wystawy, festiwale, twórcy i artyści,
• ekologia - ochrona przyrody i środowiska naturalnego, utrzymanie ginących gatunków zwierząt w zoo,
• sfera społeczna - wspieranie placówek, np. domów dziecka, domów opieki społecznej, akcje charytatywne, np. dożywianie dzieci,
• ochrona zdrowia - szpitale, przychodnie, akcje związane z badaniami profilaktycznymi, edukacja w zakresie ochrony zdrowia,
• oświata - wspieranie szkół, przedszkoli, wspieranie uzdolnionych uczniów,
• nauka - badania naukowe, ekspedycje przyrodnicze i geograficzne, książki i inne publikacje, konferencje i sympozja.

Sponsoring bywa dość często rozumiany jako forma dobroczynności (filantropii) i to zarówno przez sponsorów, jak i sponsorowanych. Dla sponsorów jednak jest on dodatkową formą promocji. Możemy powiedzieć, że sponsoring jest to działanie marketingowe promujące firmę, usługę lub produkt w związku z wizerunkiem czy prestiżem, które ma przynieść określone korzyści sponsorowi, niekoniecznie w krótkim przedziale czasowym.

W sponsoringu występują zawsze dwie strony:

• sponsor - którym jest najczęściej firma lub osoba prywatna zainteresowana promowaniem siebie lub swoich produktów i ponosząca z tego tytułu określone koszty;
• sponsorowany - którym jest osoba lub instytucja, która korzysta ze świadczenia.

Sponsoring może być różnie postrzegany :

1) pod względem zasięgu prowadzonych przez sponsorowanego działań np.

• publiczny - gdy strony zawierają umowę, wktórej sponsor zobowiązuje się doprzekazania sponsorowanemu ustalonej kwoty pieniędzy lub określonych rzeczy, asponsorowany zobowiązuje się dopublicznego wykonywania ustalonych wumowie czynności;

2) pod względem rodzaju przekazu np.

• medialny;
• umieszczenie na towarze sponsora loga lub charakterystycznego znaku.

3) pod względem charakteru świadczeń np.

• właściwy - zakup usług reklamowych przez sponsora; zapłata może mieć formę gotówkową, rzeczową lub mieszaną.

Sponsoring należy do umów cywilnoprawnych nienazwanych. W zależności od treści konkretnej umowy może tutaj znaleźć zastosowanie art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, według którego do umów i świadczenia usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Sponsoring jest umową polegającą na wzajemnych świadczeniach, na podstawie której sponsor zobowiązuje się do określonych świadczeń  na rzecz sponsorowanego, zaś w zamian za te świadczenia sponsorowany zobowiązany jest do ustalonych działań na rzecz sponsora, najczęściej o charakterze reklamowym.

Aby dana umowa mogła być uznana za sponsoring, jej treść musi zawierać wzajemność zobowiązań umawiających się stron. Umowa określa zobowiązanie się sponsora do finansowego lub rzeczowego wsparcia sponsorowanego, który z kolei jest zobowiązany do reklamowania nazwy sponsora, logo i prowadzonej przez niego działalności.

Ponadto, aby powyższa umowa nie była utożsamiana z umową darowizny, powinna określać rodzaj i wartość wzajemnych świadczeń. Akcje sponsoringowe mają na celu kształtowanie obrazu firmy w szerokich kręgach potencjalnych klientów. Reklamowanie sponsora ma wpływać na zwiększenie jego popularności i renomy, a co za tym idzie, zwiększenie przychodów z działalności. Sponsoring jako jedna z form promocji polega na skojarzeniu pozytywnego obrazu sponsorowanego ze sponsorem, którego znak towarzyszy imprezom lub działaniom sponsorowanej osoby lub instytucji. Sponsoring najczęściej jest realizowany przez przekazywanie środków pieniężnych, własnych usług lub wyrobów oznaczonych logo firmy w ramach nagród rzeczowych, a także jako dofinansowanie różnego typu imprez w zamian za promowanie nazwy lub logo finansującego.

Reasumując, sponsor w zamian za reklamę swojego przedsiębiorstwa płaci sponsorowanemu, przekazując mu konkretne towary bądź gotówkę o wartości odpowiadającej cenie za reklamę, a zatem dochodzi tu do bezpośredniej zamiany wykonywanej usługi na towar lub odpowiednio do świadczenia usługi adekwatnym wynagrodzeniem pieniężnym.

Sponsoring w świetle przepisów o podatku dochodowym

W związku z wydaniem nagród osobom fizycznym, na sponsorowanym mogą ciążyć obowiązki płatnika. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU 2000 nr 22, poz. 270 ze zmianami), zwanej dalej ustawą o PDOF, od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochodów (przychodów) z tytułu m.in. wygranych w konkursach pobiera się - co do zasady - zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% wygranej. Jeśli przedmiotem nagrody w konkursie nie są pieniądze, to wówczas laureat konkursu będący podatnikiem jest obowiązany wpłacić sponsorującemu będącemu płatnikiem kwotę należnego zryczałtowanego podatku przed udostępnieniem mu tej wygranej, przy czym zgodnie z art. 41 ust. 7 pkt 1 oraz art. 11 ust. 2 w związku z ust. 1 ustawy o PDOF podstawą obliczenia tego podatku jest wartość rynkowa nagrody, tzn. jej cena brutto obejmująca VAT.

Jednocześnie - w przypadku konkursów organizowanych i emitowanych (ogłaszanych) przez środki masowego przekazu, m.in. przez prasę - wolne od podatku są te wygrane, których jednorazowa wartość nie przekracza kwoty 760 zł (art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o PDOF). Jeżeli natomiast wygrana w konkursie jest wyższa, to wówczas przy wydaniu nagrody na sponsorującym będącym płatnikiem ciąży obowiązek pobrania zryczałtowanego podatku dochodowego i przekazania go na rachunek bankowy urzędu skarbowego właściwego ze względu na swoją siedzibę, w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został pobrany (art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 4 ustawy o PDOF). Z kolei, w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym sponsorowany jako płatnik składa naczelnikowi tego urzędu deklarację roczną o zryczałtowanym podatku dochodowym na formularzu PIT-8AR (art. 42 ust. 1a ustawy o PDOF).

Koszty uzyskania przychodu u sponsora

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP oraz art. 22 ust. 1 ustawy o PDOF, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych odpowiednio w art. 16 ust. 1 ustawy o PDOP i art. 23 ust. 1 ustawy o PDOF.

Z powyższego wynika, że podatnik ma możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz że nie są one wymienione jako niestanowiące kosztów uzyskania przychodu.

Niezbędne jest właściwe udokumentowanie wydatków poniesionych na sponsoring. Dokumenty powinny potwierdzać zdarzenia będące podstawą zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Sponsoring uznawany jest za formę reklamy, której przedmiotem jest firma i jej produkty. Sponsorowanie ma kształtować pozytywny wizerunek firmy i popularyzować jej nazwę na rynku. Zwiększenie popularności firmy może mieć wpływ na wzrost uzyskiwanych przez nią przychodów. Dlatego też wydatki ponoszone przez sponsora w zamian za zamieszczenie znaków firmowych można uznać za koszty uzyskania przychodów.

Należy jednak zaznaczyć, że może się zdarzyć tak, że wartość nagród ufundowanych przez sponsora jest wyższa niż wartość uzyskanych w zamian świadczeń reklamowych. Dlatego też w zaliczeniu poniesionych wydatków do kosztów istnieje pewne ograniczenie polegające na tym, że sponsor wydatki na sponsoring może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu jedynie do wysokości odpowiadającej równowartości ceny reklamy uzyskanej w zamian.

Przychód u sponsorowanego

Ustawy podatkowe nie zawierają szczególnych uregulowań dotyczących przychodów osiągniętych z tytułu umowy sponsoringu, co oznacza, że zastosowanie będą tu miały ogólne zasady kwalifikowania przychodów do jednego ze źródeł i rodzajów przychodów wymienionych w ustawie.

W umowie sponsoringu sponsorowany zobowiązuje się do wykonywania określonej czynności, którą zazwyczaj jest reklamowanie sponsora, np. przez eksponowanie jego logo lub nazwy firmy. Z zawartej umowy sponsoringu powinna wynikać także wysokość przychodu otrzymanego przez sponsorowanego podatnika.

Przychód u sponsorowanego będącego osobą fizyczną

Jeżeli osoba sponsorowana otrzymuje świadczenie rzeczowe, to jego wartość pieniężną określa się zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o PDOF, tj. na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Jeżeli natomiast sponsorowany otrzymuje inne nieodpłatne świadczenia, wówczas ich wartość pieniężną ustala się zgodnie z art. 11 ust. 2a ustawy o PDOF, tj.:

1) jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,

2) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,

3) jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,

4) w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Wobec powyższego - w opinii autora - należy uznać, że przychód otrzymany przez sponsorowanego powinien zostać zaliczony do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, wymienionych w art. 13 pkt 8 lit. a) ustawy o PDOF. Zgodnie z tym przepisem za przychód z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy-zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej.

W związku z powyższym od świadczeń przekazanych sponsorowanemu sponsor jako płatnik powinien pobrać miesięczną zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych, zgodnie z art. 41 ust. 1 i 1a ustawy o PDOF.

Zaliczka na podatek dochodowy wynosi 19% od dokonanego świadczenia pomniejszonego o:

• koszty uzyskania przychodów wwysokości określonej wart. 22 ust. 9 pkt 4 ustawy oPDOF, czyli wwysokości 20% przychodu pomniejszonego oskładki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe ichorobowe) potrącone przez płatnika wdanym miesiącu,
• składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe ichorobowe wynikające zprzepisów osystemie ubezpieczeń społecznych.

Tak obliczona zaliczka na podatek podlega zmniejszeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej przez płatnika, zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przy tym kwota składki zdrowotnej pomniejszająca zaliczkę na podatek nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru składki zdrowotnej.

Jeżeli z umowy sponsoringu wynika, że świadczenia dla sponsorowanego mają charakter rzeczowy, a nie pieniężny, wówczas sponsorowany (podatnik) jest zobowiązany wpłacić sponsorującemu (płatnikowi) kwotę zaliczki przed udostępnieniem świadczenia (art. 41 ust. 7 pkt 3 ustawy o PDOF).

Zaliczkę na podatek sponsor (płatnik) ma obowiązek przekazać na rachunek właściwego urzędu skarbowego w terminie do 20 dnia następnego miesiąca. Płatnicy będący osobami fizycznymi wpłacają zaliczki do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania, natomiast płatnicy niebędący osobami fizycznymi - do urzędu skarbowego właściwego według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy nie posiadają siedziby.

Przychód u sponsorowanego będącego osobą prawną

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU 2000 nr 54, poz. 654 ze zmianami), zwanej dalej ustawą o  PDOP, przychodami są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe oraz wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od skarbu państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

Wartość otrzymanych nieodpłatnie rzeczy lub praw określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania (art. 12 ust. 5 ustawy o PDOP).

Z kolei wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się w oparciu o art. 12 ust. 6 ustawy o PDOP, z którego wynika, że:

1) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,

2) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,

3) jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu - w wysokości równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu,

4) w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Przy tym otrzymane pieniądze lub świadczenia rzeczowe mogą w pewnych sytuacjach korzystać ze zwolnienia przedmiotowego. Bowiem jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy o PDOP, ze zwolnienia korzystają m.in.:

• dochody podatników, zzastrzeżeniem ust. 1c, których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, wtym również polegająca na kształceniu studentów, kulturalna, wzakresie kultury fizycznej isportu, ochrony środowiska, wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg isieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi wwodę, dobroczynności, ochrony zdrowia ipomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej ispołecznej inwalidów oraz kultu religijnego - wczęści przeznaczonej na te cele (art. 17 ust. 1 pkt 4),
• dochody podatników będących klubami sportowymi wrozumieniu ustawy zdnia 29lipca 2005r. osporcie kwalifikowanym (DzU nr155, poz.1298), wczęści przeznaczonej na szkolenie iwspółzawodnictwo sportowe dzieci imłodzieży (art. 17 ust. 1 pkt 5a).

Opodatkowanie sponsoringu podatkiem VAT

Ustawa o VAT nie zawiera szczególnych uregulowań w zakresie sponsoringu, dlatego też w tym przypadku zastosowanie będą miały ogólne zasady opodatkowania podatkiem VAT.

Jak wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT). Z kolei z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT wynika, że przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Mimo że usługa sponsoringu nie została zaklasyfikowana przez Urząd Statystyczny jako usługa w rozumieniu Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, to w związku z brzmieniem pierwszej części art. 8 ust. 1 ustawy o VAT należy stwierdzić, że reklamowanie sponsora w zamian za otrzymane świadczenia stanowi usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Natomiast zgodnie z art. 41 ust. 13 ustawy o VAT towary i usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, niewymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, podlegają opodatkowaniu stawką w wysokości 22%, z wyjątkiem tych, dla których w ustawie lub przepisach wykonawczych określono inną stawkę.

W przypadku, gdy sponsor przekazuje sponsorowanemu świadczenie rzeczowe, a sponsorowany zobowiązuje się do reklamowania wizerunku sponsora, występują dwie czynności podlegające przepisom o VAT. Pierwszą będzie wydanie towarów, drugą zaś zobowiązanie do reklamy sponsora.

Wartość świadczeń będących przedmiotem sponsoringu powinna wynikać z umowy sponsoringu. Jeżeli z zawartej umowy sponsoringu wynika, że świadczenia wzajemne są ekwiwalentne, wówczas należy przyjąć, że wartość wydanych świadczeń rzeczowych wynika z ceny ich zakupu, a co za tym idzie, usługi świadczone przez sponsorowanego mają taką samą wartość jak świadczenia rzeczowe.

Wzajemne świadczenia powinny być udokumentowane fakturą VAT.

Sponsor będący podatnikiem VAT powinien ująć w ewidencjach VAT następujące zdarzenia:

• zakup towarów, które mają być przedmiotem umowy sponsoringu; od tego zakupu odliczy VAT naliczony,
• przekazanie towarów na rzecz sponsorowanego, co będzie podlegać opodatkowaniu,
• nabycie usług reklamowych uprawniające doodliczenia podatku VAT (jeżeli cała sprzedaż sponsora jest opodatkowana).

Natomiast sponsorowany w swoich ewidencjach wykaże:

• nabycie towarów będących przedmiotem sponsoringu, które może uprawniać doodliczenia podatku naliczonego, jeżeli dotyczy działalności opodatkowanej,
• opodatkowane świadczenie usług wzakresie reklamy na rzecz sponsora.

Monika Mazur

prawnik w Auxilium Kancelarii Biegłych SA w Krakowie

[1] Słownik wyrazów obcych, PWN, Warszawa.

Artykuł ten pochodzi z grudniowego numeru Biuletynu Euro Info(2008). Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.