![]() |
|
![]() |
profile fasadowe - eksport do Niemiec |
![]() |
CE na pług |
![]() |
CE na wyroby posiadające świadectwo dopuszczenia jednostki certyfikującej |
![]() |
CE na produkty do świecowania uszu |
Darowizny dokonywane przez przedsiębiorców będących osobami prawnymi regulują przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.) zwanej dalej ustawą o PDOP. Wskazani podatnicy mogą odliczyć od dochodu przed opodatkowaniem następujące darowizny:
1) przekazane na rzecz podmiotów prowadzących działalność w sferze pożytku publicznego - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu;
2) przekazane na cele kultu religijnego - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu;
3) przekazane kościelnym osobom prawnym na działalność charytatywno-opiekuńczą - w pełnej wysokości.
Sfera pożytku publicznego
Jak wynika z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o PDOP, przy ustalaniu podstawy opodatkowania od dochodu (ustalonego zgodnie z art. 7 albo art. 7a ww. ustawy) podatnik odlicza darowizny przekazane na cele określone w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zwanej dalej ustawą o DPPiW, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom. Organizacje te są określone w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego, obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych lub realizującym te cele - łącznie do wysokości nieprzekraczającej 10% dochodu.
Analiza przytoczonej regulacji prowadzi do wniosku, że dokonanie odliczenia od dochodu darowizny na podstawie tego przepisu uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków:
Zgodnie z ww. art. 4 ustawy, do sfery zadań publicznych zalicza się zadania w zakresie:
1) pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej, oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób;
2) zapewnienia zorganizowanej opieki byłym żołnierzom zawodowym, którzy uzyskali uprawnienie do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, inwalidom wojennym i wojskowym oraz kombatantom;
3) działalności charytatywnej;
4) podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
5) działalności na rzecz mniejszości narodowych;
6) ochrony i promocji zdrowia;
7) działania na rzecz osób niepełnosprawnych;
8) promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy;
9) upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz działalności na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn;
10) działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości;
11) działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych;
12) nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
13) krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży;
14) kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji;
15) upowszechniania kultury fizycznej i sportu;
16) ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego;
17) porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym;
18) upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa;
19) upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji;
20) ratownictwa i ochrony ludności;
21) pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą;
22) upowszechniania i ochrony praw konsumentów;
23) działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami;
24) promocji i organizacji wolontariatu;
25) działalności wspomagającej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe oraz podmioty, określone ustawą o DPPiW.
Wskazany wyżej zakres sfery zadań publicznych może zostać rozszerzony lub zmieniony w drodze rozporządzenia przez Radę Ministrów, przy uwzględnieniu ich szczególnej społecznej użyteczności oraz możliwości ich wykonywania przez podmioty, określone ustawą o DPPiW, w sposób zapewniający wystarczające zaspokajanie potrzeb społecznych.
Natomiast na podstawie art. 3 ust. 2 i 3 ww. ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o DPPiW działalność pożytku publicznego może być prowadzona przez:
Przekazywane darowizny, które zmniejszą podstawę opodatkowania, nie muszą być przekazywane jedynie na rzecz jednostek posiadających status organizacji pożytku publicznego. Mogą być nimi również inne podmioty. Ważne jest bowiem, aby jednostka prowadziła działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych i nie była jednostką sektora finansów publicznych. Potwierdzenie znajdziemy w informacji Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej:
„Wobec pojawiających się sygnałów o błędnym rozumieniu kategorii: organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego oraz organizacja pożytku publicznego, zawartych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie i utożsamianiu statusu tak wyodrębnionych organizacji, w szczególności na okoliczność odliczeń z tytułu darowizn, przedstawiamy wyjaśnienie tych kwestii. (...) Zgodnie z przepisami art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie, a organizacją pozarządową (czyli podmiotem, o którym mowa w art. 3 ust. 2) jest niebędąca jednostką sektora finansów publicznych osoba prawna lub jednostka nieposiadająca osobowości prawnej - a więc również fundacje i stowarzyszenia. Tym samym od dnia 1 stycznia 2004 r. odliczeniu podlegać będą darowizny dokonane na rzecz organizacji pozarządowych prowadzących działalność w sferze pożytku publicznego a nie na rzecz organizacji o statusie pożytku publicznego".
Udokumentowanie przekazania darowizny
Kolejnym warunkiem prawa do odliczenia darowizny jest właściwe jej udokumentowanie. W przypadku przekazania pieniędzy darowizna musi być udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. Jeżeli natomiast darowizna ma charakter rzeczowy, darczyńca musi mieć dokument, z którego będzie wynikać wartość darowizny (zazwyczaj jest to wartość rynkowa), oraz oświadczenie obdarowanego potwierdzające przyjęcie tej darowizny (art. 18 ust. 1c ustawy o PDOP). Obowiązek takiego dokumentowania darowizn dotyczy również darowizn na rzecz kultu religijnego.
Ponadto należy przypomnieć, że od 1 stycznia 2007 r. obowiązuje art. 18 ust. 1j ustawy o PDOP dotyczący szczególnego dokumentowania darowizn na rzecz zagranicznych organizacji. Prawo do odliczenia darowizny na rzecz organizacji zagranicznej przysługuje podatnikowi pod warunkiem:
1) udokumentowania przez podatnika oświadczeniem tej organizacji, że na dzień przekazywania darowizny była ona równoważną organizacją do polskiej organizacji pożytku publicznego i prowadziła działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, oraz
2) istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, lub z odrębnych ustaw, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, na którego terytorium organizacja ma siedzibę.
Należy zauważyć, że warunki właściwego udokumentowania darowizny oraz przekazania jej na wymieniony w ustawie o podatku dochodowym cel muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że jeśli podatnik przekaże darowiznę na wymieniony w ww. ustawie cel, lecz jej odpowiednio nie udokumentuje, wówczas nie będzie miał prawa do odliczenia jej wartości od dochodu.
Kult religijny
Darowizny na cele kultu religijnego podlegają takim samym zasadom jak darowizny na rzecz organizacji pożytku publicznego opisane powyżej.
Kościelna działalność charytatywno-opiekuńcza
Darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą są wyłączone z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym na podstawie art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (DzU nr 29, poz. 154 ze zm.). Warunkiem odliczenia takiej darowizny jest przedstawienie przez kościelną osobę prawną:
1) pokwitowania odbioru darowizny,
2) oraz - w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny - sprawozdania o przeznaczeniu jej na działalność charytatywno-opiekuńczą.
Przepisy nie precyzują, jak takie sprawozdanie ma wyglądać. Bez wątpienia jest ono dokumentem, z którego ma wynikać, że darowizna była przeznaczona na tę właśnie działalność. Więcej szczegółów na temat takiego sprawozdania zawiera wyrok NSA z 23 marca 2006 r., sygn. akt II FSK 1405/2005, w którym sąd orzekł m.in.:
„Przeznaczenie na działalność charytatywno-opiekuńczą, o którym stanowi się w przywoływanym przepisie, należy interpretować jako spożytkowanie, wykorzystanie (środków) darowizny na wymienioną działalność. Ocenę tę uzasadnia okoliczność długiego - bo aż dwuletniego - okresu, który obejmować może rzeczone sprawozdanie. Zważyć także należy, że (prawnie znaczące) użycie w analizowanym przepisie słowa „sprawozdanie" oznaczającego przedstawienie przebiegu jakiejś działalności, opis wypadków, zdarzeń, relację (Słownik języka polskiego, pod redakcją St. Skorupki, H. Anderskiej i Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1968 r., str. 769) byłoby semantycznie całkowicie nieuzasadnione, gdyby odnosić się miało do niezrealizowanych planów, zamiarów czy też intencji, które, dla uzyskania wiedzy o nich, nie wymagają sprawozdania, a tylko powiadomienia - „zwykłego" przekazania informacji. Ponadto, celem i racjonalizacją pozytywnego stymulowania przez prawodawcę darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą niewątpliwie jest i być powinno rzeczywiste prowadzenie i efektywna realizacja tej działalności, a nie tylko zamiary w tym przedmiocie czy też w danym jego obszarze, o których analizowany przepis zresztą nie stanowi. (....). Sprawozdanie, o którym stanowi art. 55 ust. 7 ustawy (...) o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (...), jest dokumentem prywatnym, który nie jest objęty domniemaniem prawdziwości przedstawionych w nim oświadczeń. W związku z tym informacje wynikające z wymienionego dokumentu winny być na tyle dokładne, konkretne i sprawdzalne, aby na ich podstawie można było zweryfikować, ustalić i ocenić, że w rzeczywistości sprawozdaje on przeznaczenie darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą zgodnie z przywołanym art. 55 ust. 7.
(...) Skoro na podstawie danych wynikających z rozważonego sprawozdania kościelnej osoby prawnej organy podatkowe w toku postępowania podatkowego nie miały możliwości zweryfikowania, ustalenia i potwierdzenia przeznaczenia darowizny na cel działalności charytatywno-opiekuńczej, to tym bardziej na etapie samoobliczenia podatku możliwości takich nie miała również skarżąca podatniczka (...)".
Również w przypadku tego typu darowizn warunkiem umożliwiającym skuteczne pomniejszenie dochodu do opodatkowania jest właściwe udokumentowanie dokonania wpłaty darowizny. Od 1 stycznia 2006 r. dla udokumentowania odliczenia tego rodzaju darowizn od dochodu przed jego opodatkowaniem ma zastosowanie ww. art. 18 ust. 1c ustawy o PDOP. W związku z powyższym, warunkiem koniecznym dającym możliwość wyłączenia darowizny pieniężnej z podstawy opodatkowania jest dokonanie wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego z przeznaczeniem na działalność charytatywno-opiekuńczą Kościoła oraz spełnienie przez darczyńcę łącznie dwóch przesłanek:
1) posiadanie pokwitowania odbioru darowizny oraz
2) sprawozdania dotyczącego jej przeznaczenia.
Darowizna a koszty podatkowe
W kwestii podatku dochodowego należy jeszcze dodać, że - na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy o PDOP - nie uważa się za koszty uzyskania przychodów darowizn i ofiar wszelkiego rodzaju. Wyjątek stanowią jedynie darowizny przekazane na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej i darowizny dokonywane między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową.
Darowizna a ewidencja i VAT
W ewidencji księgowej przekazane darowizny stanowią koszty pośrednio związane z działalnością operacyjną jednostki. Dlatego na mocy art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. g) ustawy o rachunkowości, wartość darowizny zaliczana jest do pozostałych kosztów operacyjnych, chyba że stanowią element podziału wyniku jednostki (zysku) - wtedy księgowane są w korespondencji z kontem 82 „Rozliczenie wyniku finansowego".
Jeśli natomiast mamy do czynienia z darowiznami rzeczowymi, ich księgowe ujęcie będzie uzależnione od tego, czy podatnik przy zakupie towaru odliczył VAT naliczony. W sytuacji gdy podatnik nie odliczył podatku naliczonego zawartego w cenie towaru (bo takie prawo mu nie przysługiwało), nie będzie on zobowiązany do naliczenia podatku należnego.
Z kolei w przypadku gdy podatnik odliczył VAT, będzie zobowiązany do naliczenia VAT należnego oraz do wystawienia faktury wewnętrznej. Jak bowiem wynika z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, m.in. wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części. Dla celów podatku dochodowego od osób prawnych darowizny opodatkowane VAT obejmują VAT należny.
Należy pamiętać, że nieodpłatne przekazanie towarów wymienione jest w ustawie jako czynność opodatkowana podatkiem VAT. Opodatkowanie darowizn towarów - zgodne z przepisami ustawy o VAT oraz zgodnie z art. 5 ust. 6 VI Dyrektywy - wyłączone jest tylko w jednym przypadku, a mianowicie w sytuacji, gdy podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego (w całości lub nawet tylko w części).
Jeżeli zatem podatnik nabył towar na potrzeby działalności gospodarczej i odliczył choćby część podatku naliczonego z tytułu tego nabycia - nieodpłatne przekazanie tego towaru będzie rodzić obowiązek podatkowy w podatku VAT.
Ustawa o VAT w art. 29 ust. 10 jako podstawę opodatkowania dla nieodpłatnego przekazania towarów określa cenę nabycia przekazywanych towarów (bez podatku), a gdy nie ma ceny nabycia, koszt wytworzenia określone w momencie dostawy tych towarów, z zastrzeżeniem ust. 10a dotyczącego przekazania artykułów spożywczych na cele charytatywne.
W rezultacie - jeśli towar został nabyty w celu jego dalszego przekazania na cele charytatywne - podatnik jest zobowiązany do odprowadzenia podatku należnego praktycznie tak wysokiego jak w przypadku sprzedaży. Inaczej należy podejść do problemu w sytuacji, gdy przekazywany towar był uprzednio użytkowany na potrzeby prowadzonej działalności. Obecne brzmienie przepisu wskazuje bowiem, że podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa przekazywanego towaru.
Podatnicy, chcąc uniknąć wysokiego podatku od przekazanych towarów na cele charytatywne, bardzo często w takich przypadkach wykazują sprzedaż towaru z zastosowaniem tak dużego rabatu, że towar wydawany jest niemal za darmo. Jeśli jest to odpłatna dostawa, a nabywca (obdarowany) nie jest powiązany kapitałowo lub rodzinnie z dostawcą - brak jest podstaw do kwestionowania poprawności tego typu transakcji.
Darowizny przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną
Rodzaje darowizn
Darowizny dokonywane przez przedsiębiorców będących osobami fizycznymi regulują przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.) zwanej dalej ustawą o PDOF. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy o PDOF wskazani podatnicy mogą odliczyć od dochodu przed opodatkowaniem darowizny na cele:
Podatnik może dokonać odliczeń w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż kwoty łącznie stanowiącej 6% dochodu.
Jeżeli przedmiotem darowizny są towary opodatkowane podatkiem od towarów i usług, za kwotę darowizny uważa się wartość towaru wraz z należnym podatkiem od towarów i usług. Podatnicy korzystający z odliczenia wskazanych darowizn są zobowiązani wykazać w zeznaniu rocznym kwotę przekazanej darowizny, kwotę dokonanego odliczenia oraz dane pozwalające na identyfikacje obdarowanego, w szczególności jego nazwę i adres. W przypadku zwrotu dokonanej darowizny obdarowany jest obowiązany przekazać urzędowi skarbowemu informację o zwróconej podatnikowi darowiźnie w ciągu miesiąca od dnia dokonania zwrotu. Odliczenie stosuje się, jeżeli wysokość darowizny jest udokumentowana dowodem wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego, a w przypadku darowizny innej niż pieniężna - dokumentem, z którego wynika jej wartość, przy czym w przypadku dawców krwi w dokumencie tym nie uwzględnia się wartości krwi, za którą dawca otrzymał ekwiwalent pieniężny oraz oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.
Darowizny przekazane przez osobę fizyczną kościelnym osobom prawnym na działalność charytatywno-opiekuńczą oraz zagranicznym organizacjom pożytku publicznego podlegają takim samym zasadom, jak opisane powyżej przy osobach prawnych.
Przekazanie 1% podatku organizacjom pożytku publicznego
Należy pamiętać, że art. 45 ust. 5c ustawy o PDOF pozwala przekazać podatnikowi 1% podatku organizacji pożytku publicznego. Naczelnik urzędu skarbowego, na wniosek podatnika, przekazuje na rzecz jednej organizacji pożytku publicznego działającej na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego, wybranej przez podatnika z wykazu sporządzonego na dzień 30 listopada roku podatkowego przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem sprawiedliwości, kwotę w wysokości nieprzekraczającej 1% podatku należnego wynikającego z zeznania podatkowego, po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy w dół.
1% mogą przekazać jedynie osoby fizyczne płacące podatek dochodowy - przekazanie może nastąpić wyłącznie na rzecz zarejestrowanych organizacji pożytku publicznego wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego. Wpłata powinna nastąpić na rachunek bankowy organizacji pożytku publicznego w terminie 1 stycznia - 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, ale nie później niż do dnia złożenia zeznania. Zmniejszenia nie stosuje się, jeżeli:
Zmniejszeniu może ulec także ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, zgodnie z art. 14a ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, obliczony i wykazany w zeznaniu rocznym (PIT-28), które składa się w terminie od 1 stycznia do 31 stycznia roku następującego po roku podatkowym.
Zgodnie z nowelizacją ustawy o PDOF, wchodzącą w życie od 1 stycznia 2009 r. wprowadzoną DzU 2008 nr 209, poz. 1317 kwestie przekazania 1% podatku będzie regulować art. 45 c. Zgodnie z nim naczelnik urzędu skarbowego właściwy miejscowo dla złożenia zeznania podatkowego na wniosek podatnika przekazuje na rzecz jednej organizacji pożytku publicznego, działającej na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego wybranej przez podatnika z wykazu, kwotę w wysokości nieprzekraczającej 1% podatku należnego wynikającego:
- po jej zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy w dół.
Warunkiem przekazania kwoty jest zapłata w pełnej wysokości podatku należnego stanowiącego podstawę obliczenia kwoty, która ma być przekazana na rzecz organizacji pożytku publicznego, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od upływu terminu dla złożenia zeznania podatkowego.
Za wniosek uważa się wskazanie przez podatnika, w zeznaniu podatkowym albo w korekcie zeznania, organizacji pożytku publicznego poprzez podanie jej nazwy, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz kwoty do przekazania na rzecz tej organizacji, w wysokości nieprzekraczającej 1% podatku należnego.
Naczelnik urzędu skarbowego przekazuje kwotę podatku na rachunek bankowy organizacji pożytku publicznego wskazany w wykazie, o którym mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego, w lipcu lub w sierpniu roku podatkowego, w którym jest składane zeznanie podatkowe. Kwota ta jest pomniejszana o koszty przelewu bankowego.
Naczelnik urzędu skarbowego przekazuje organizacji pożytku publicznego imię, nazwisko i adres podatnika oraz wysokość kwoty, o której mowa w ust. 1, przekazanej na rzecz tej organizacji, po wyrażeniu przez podatnika w zeznaniu podatkowym lub korekcie zeznania zgody na ich przekazanie. Informacje te naczelnik urzędu skarbowego przekazuje organizacji pożytku publicznego w formie pisemnej.
W przypadku gdy organizacja pożytku publicznego nie podała lub błędnie podała numer rachunku bankowego, naczelnik urzędu skarbowego odstępuje od przekazania 1% podatku na rzecz tej organizacji.
Dorota Stangreciak-Karpierz
AUXILIUM SA
Artykuł został opublikowany w lutowym Biuletynie Euro Info 2009. Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.
Made by Webprovider