Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 z późn. zm.), osoba fizyczna samodzielnie prowadząca działalność gospodarczą jest podatnikiem VAT. Dlatego też, przed rozpoczęciem działalności gospodarczej (tzn. przed dokonaniem pierwszej sprzedaży, usługi lub innej czynności opodatkowanej zgodnie z art. 5 ustawy) należy dokonać zgłoszenia rejestracyjnego VAT we właściwym miejscowo urzędzie skarbowym. Zgłoszenie rejestracyjne VAT wiąże się z opłatą skarbową w kwocie 152 zł. Od momentu rozpoczęcia działalności gospodarczej podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać faktury VAT przy dokonywaniu każdej czynności podlegającej opodatkowaniu.

Podatnik może się jednak zdecydować na zwolnienie z podatku VAT, jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu sprzedaży prowadzonej w danym roku, kwoty odpowiadającej równowartości w złotych 10.000 Euro (w 2006 r. jest to 39.200 zł). W takim przypadku dana osoba nie jest zobowiązana do zgłoszenia rejestracyjnego, ale może go dokonać i wówczas zostaje zarejestrowana jako tzw. „podatnik VAT zwolniony”.

Zgodnie z art. 113 ust. 1 i 2 ustawy, do wskazanej powyżej wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku, odpłatnej sprzedaży towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Podatnicy zwolnieni z podatku VAT nie mają obowiązku wystawiania faktur VAT, mają natomiast obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży za dany dzień pod rygorem opodatkowania obrotu VAT w stawce 22% bez prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach.

Podatnik zwolniony z podatku VAT może zrezygnować ze zwolnienia, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia o tym zamiarze naczelnika urzędu skarbowego przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu w danym roku podatkowym.

Jeżeli natomiast faktyczna wartość sprzedaży, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, przekroczy w trakcie roku podatkowego kwotę 39.200 zł, zwolnienie traci moc z momentem przekroczenia tej kwoty. Opodatkowaniu podlega wówczas nadwyżka faktycznej sprzedaży ponad wartość wskazaną powyżej.

Zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy, niektórzy podatnicy nie mogą skorzystać z opisanego zwolnienia. Dotyczy to:

• sprzedawców wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali,
• sprzedawców towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkami wskazanymi w przepisie),
• sprzedawców nowych środków transportu,
• sprzedawców terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę,
• osób świadczących usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie, oraz
• podatników niemających siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium RP.

Należy również pamiętać, że podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, w tym również podatnicy zwolnieni z podatku VAT, są obowiązani do zainstalowania kas rejestrujących.

Podsumowując, sytuacja podatnika zwolnionego z VAT przypomina sytuację konsumenta (jest neutralna pod względem podatkowym). Oznacza to, że podatnik taki nie dokonując czynności opodatkowanych nie ma również prawa do odliczenia podatku naliczonego przy dokonywanych zakupach.

Katarzyna Kornosz, EIC Warszawa