Europejski system bezpieczeństwa wyrobów nie zakłada interwencji państwa na etapie wytwarzania i wprowadzania wyrobów do obrotu.  

Dźwigniki samochodowe (podnośniki pojazdów) powinny spełniać wymagania wszystkich mających zastosowanie dyrektyw. W szczególności należy mieć na uwadze tzw. dyrektywę maszynową 2006/42/WE, w której zostały określone między innymi:

• zasadnicze wymagania w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa odnoszące się do wyrobów,  
• procedury oceny zgodności wyrobów z wymaganiami,  
• zakres odpowiedzialności podmiotów gospodarczych uczestniczących w łańcuchu dystrybucyjnym - producentów i ich upoważnionych przedstawicieli, importerów, dystrybutorów.    

Umieszczając na podnośniku oznakowanie CE oraz dołączając deklarację zgodności WE, producent potwierdza spełnienie wymagań wszystkich mających zastosowanie dyrektyw europejskich.  

W dyrektywie maszynowej podnośniki pojazdów zostały uznane za maszyny mogące stwarzać szczególne zagrożenia. W konsekwencji oznacza to dla producenta konieczność zaangażowania w proces oceny zgodności tzw. jednostki notyfikowanej (kompetentnej jednostki strony trzeciej notyfikowanej przez Komisję Europejską), o ile podnośnik nie jest w pełni zgodny z wymaganiami normy EN 1493 [1]. To, czy dana jednostka uzyskała notyfikację, można sprawdzić na stronach internetowych Komisji Europejskiej. Pełną listę jednostek notyfikowanych w zakresie dyrektywy maszynowej można znaleźć pod adresem http://ec.europa.eu/enterprise/mechan_equipment/machinery/index.htm. Na liście tej znajduje się również Urząd Dozoru Technicznego jako jednostka notyfikowana posługująca się podczas wykonywania procedur oceny zgodności numerem identyfikacyjnym 1433.  

Generalnie za zgodność wyrobu z dyrektywami unijnymi odpowiada producent, niemniej importerzy, dystrybutorzy, a nawet użytkownicy mogą być uznani za producentów, o ile nie będą w stanie udowodnić, że faktyczny producent spełnił wymagania dyrektywy. Sytuacje takie mogą mieć miejsce w szczególności w odniesieniu do wyrobów mało znanych producentów spoza Unii Europejskiej i dlatego też warto w takich przypadkach zweryfikować rzetelność informacji zawartych w deklaracji zgodności WE towarzyszącej podnośnikowi. Zdarzają się, niestety, deklaracje zgodności, które przywołują nazwy jednostek zaangażowanych w ocenę zgodności, natomiast jednostki te nie są notyfikowane. Nabywca może np. zażądać od swojego dostawcy kopii świadectwa badania typu WE i potwierdzenia jego ważności. Jednostki notyfikowane umieszczają na swoich stronach internetowych informacje o certyfikatach badania typu WE, które utraciły ważność, przeciwdziałając w ten sposób próbom wprowadzania do obrotu wyrobów niezgodnych.  

Zanim zaczniemy użytkować

Przed przystąpieniem do eksploatacji dźwignik musi być zgłoszony do UDT. Inspektor UDT przeprowadza badanie odbiorcze dźwignika i wydaje decyzję zezwalającą na eksploatację. Wadliwie zainstalowany lub funkcjonujący dźwignik nie jest dopuszczany przez UDT do eksploatacji. W toku eksploatacji inspektor wykonuje coroczne badania okresowe dźwignika mające na celu ocenę aktualnego stanu technicznego.  

W każdej maszynie następuje zużycie niektórych jej elementów. Gwarantem zachowania ich właściwego stanu jest przestrzeganie instrukcji producenta. Bagatelizowanie zawartych w niej zaleceń, które producent uznał za niezbędne do bezpiecznej eksploatacji, jest lekceważeniem zasad bezpieczeństwa. Trzeba podkreślić, że przeważająca liczba wypadków, jakie zdarzają się przy użytkowaniu urządzeń podlegających dozorowi technicznemu, spowodowana jest błędami w eksploatacji, takimi jak niewłaściwy sposób użytkowania i konserwacji. Dlatego też konieczne jest zapewnienie regularnych przeglądów konserwacyjnych w zakresie i terminach określonych w instrukcji sporządzonej przez producenta. Takie przeglądy może wykonywać jedynie osoba mająca zaświadczenie UDT uprawniające do konserwacji dźwigników.  

Odpowiedzialność...

Ustawa o dozorze technicznym przewiduje sankcje karne w razie użytkowania urządzenia technicznego bez ważnej decyzji UDT zezwalającej na eksploatację. Grożą one także w przypadku niezgłoszenia do UDT nieszczęśliwego wypadku lub niebezpiecznego uszkodzenia. Urząd analizuje przyczyny wszystkich takich zdarzeń, co pozwala na wyciągnięcie wniosków na przyszłość i podjęcie odpowiednich działań zapobiegawczych oraz poprawiających bezpieczeństwo. Za zapewnienie właściwego stanu technicznego powierzanych pracownikom dźwigników odpowiada pracodawca i w razie uchybień w tym zakresie, skutkujących wypadkiem, ponosi on przewidziane prawem konsekwencje.  

Zbyt często zapomina się o tym, że oprócz nieszczęścia związanego z wypadkiem przy pracy i ewentualnej odpowiedzialności karnej właścicielowi warsztatu grożą także ogromne zobowiązania z tytułu odszkodowań. Konsekwencją wypadku lub uszkodzenia dźwignika samochodowego może być także uszkodzenie serwisowanego pojazdu, co pociąga za sobą odpowiedzialność finansową.  

Minimalne wymagania

W warsztatach samochodowych pracuje wiele dźwigników, które zostały udostępnione pracownikom przez pracodawców przed wejściem Polski do UE i których nie dotyczy obowiązek oznakowania CE i wystawienia deklaracji zgodności WE. Na pracodawcach spoczywa jednak obowiązek dostosowania tych dźwigników do tzw. minimalnych wymagań zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 30 października 2002 roku w sprawie minimalnych wymagań technicznych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przy eksploatacji maszyn (obowiązują od 1 stycznia 2003 roku). Jest to przepis wdrażający tzw. dyrektywę narzędziową. Czasu na dostosowanie wyposażenia stanowisk pracy do wymagań rozporządzenia było sporo, a termin wykonania działań dostosowawczych minął 1 stycznia 2006 roku. Pracodawcy, niestety, zbyt często uchylają się od nałożonego na nich obowiązku, tłumacząc się brakiem wiedzy i znacznymi kosztami, jakie pociąga za sobą konieczność dostosowania starych maszyn do dzisiejszych wymagań.   

Właściciele warsztatów muszą sobie uświadomić, że stare dźwigniki, które nie zostały dostosowane do obowiązujących wymagań, są urządzeniami niespełniającymi przepisów prawa. Gdyby przy użytkowaniu takiego urządzenia wydarzył się wypadek, zaniechanie dostosowania dźwignika do wymogów zawartych w rozporządzeniu będzie dodatkową okolicznością obciążającą.  

Warto również się zastanowić nad wymianą parku maszynowego w warsztacie. Dostosowywanie starych dźwigników do obecnych wymagań może się okazać działaniem nieekonomicznym.  

Robert Chudzik

wicedyrektor Zespołu Koordynacji Inspekcji

Urząd Dozoru Technicznego

www.udt.gov.pl

Przypisy:

[1] Odpowiednikiem polskim jest opublikowana w styczniu 2009 r. norma PN-EN 1493+A1: „Podnośniki pojazdów".

Jeśli widzisz błąd w artykule, prosimy o e-mail'a na adres een (at) parp.gov.pl  

Artykuł pochodzi z listopadowego Biuletynu Euro Info 2010.