Forum
Najnowsze wpisy: |
|
|
profile fasadowe - eksport do Niemiec |
|
CE na pług |
|
CE na wyroby posiadające świadectwo dopuszczenia jednostki certyfikującej |
|
CE na produkty do świecowania uszu |
Ochrona konsumentów - podstawy polityki europejskiej
2005-12-13 przez admin
Polityka konsumencka Unii
Europejskiej zmierza do zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego i ekonomicznego
konsumentów oraz wyrównania standardów ich ochrony w ramach Jednolitego Rynku.
1. Podstawy polityki
konsumenckiej
Realizacja europejskiej polityki konsumenckiej rozpoczęła się w 1975 roku od sformułowania podstawowych praw konsumenta Council Resolution on a Preliminary Programme of the European Economic Community for a Consumer Protection and Information Policy OJEC L 92(75), do których należy:
Instrumentem umożliwiającym realizację polityki ochrony konsumenta przez Unię Europejską są programy działania i akty prawne. Prawnym wyrazem polityki konsumenckiej UE są dyrektywy konsumenckie przyjmowane przez prawodawstwo poszczególnych krajów członkowskich. Dyrektywy te wyznaczają standardy, którymi kierują się państwa członkowskie w opracowywaniu i realizacji ich własnych polityk konsumenckich.
W omawianiu problematyki ochrony konsumenta ważne jest aby zdać sobie sprawę iż ogromne zróżnicowanie interesów konsumentów powoduje w praktyce konieczność odnoszenia się do niemal wszystkich gałęzi polityki państwa (gospodarczej, społecznej, ochrony zdrowia, środowiska itd.) Interesy konsumentów, aczkolwiek ważne często "schodzą na drugi plan" wobec interesów ekonomicznych podmiotów gospodarczych działających na rynku i priorytetów szybko rozwijającej się gospodarki rynkowej. Dopiero w 1993 w Traktacie z Maastricht została po raz pierwszy zdefiniowana polityka ochrony konsumenta jako samodzielna dziedzina polityki unijnej, natomiast rozmiary skażenia bydła w 1996 r. w Wielkiej Brytanii ukazały wyraźnie luki w europejskim systemie ochrony konsumenta i konieczność bardziej surowej polityki.
W obowiązującym obecnie Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który zastąpił poprzednie traktaty, polityka ochrony konsumentów odgrywa bardzo istotną rolę. Zgodnie z art. 12 Traktatu, „Wymogi ochrony konsumentów są uwzględniane przy określaniu i urzeczywistnianiu innych polityk i działań Unii." Traktat poświęca także ochronie konsumentów oddzielny tytuł, stanowiąc w art. 169, że „Dążąc do popierania interesów konsumentów i zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, Unia przyczynia się do ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i interesów gospodarczych konsumentów, jak również wspierania ich prawa do informacji, edukacji i organizowania się w celu zachowania ich interesów."
2. Realizacja ochrony konsumenta
Realizacja ochrony praw konsumenta stanowi długi i mozolny proces. Zmiany są jednak systematycznie wprowadzane a problem nabiera coraz większej wagi. Podstawowe znaczenie w systemie ochrony konsumenta w krajach UE mają dyrektywy dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzialności za produkt. "W zjednoczonej Europie konsument ma prawo oczekiwać, że zakupiony produkt jest bezpieczny w użytkowaniu i nie zagraża jego życiu lub zdrowiu. Co więcej, ma prawo żądać ochrony na tym samym poziomie niezależnie od tego, w jakim kraju nabył lub użytkuje towar". W związku z powyższym stworzony został system mający na celu skłonienie producentów do zwrócenia szczególnej uwagi na sprawy bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na Jednolity Rynek UE. Na system ten składają się:
3. Instytucjonalne aspekty ochrony konsumentów
W 1997 roku pod naciskiem Parlamentu Europejskiego, dawna Dyrekcja Generalna XXIV odpowiedzialna za sprawy ochrony środowiska i politykę konsumencką, została zreorganizowana i przekształcona w Dyrekcję Generalną "do spraw ochrony zdrowia i konsumentów" (Directorate General Health and Consumers).
Wyrazem realizacji prawa konsumentów do zrzeszania się i reprezentacji jest w UE działalność organizacji konsumenckich, które szczególnie w ostatnich latach bardzo aktywnie wpływają na politykę Unii w tym zakresie. Do najważniejszych należą: Europejskie Biuro Stowarzyszeń Konsumenckich (BEUC), Europejska Wspólnota Towarzystw Konsumenckich (Euro-coop), Związek Organizacji Rodzinnych Wspólnoty Europejskiej (Coface) oraz Europejski Instytut Regionalnych Organizacji Konsumenckich (IEIC).
W Polsce rządową politykę ochrony konsumentów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. UOKiK współpracuje z miejskimi i powiatowymi rzecznikami konsumentów oraz z finansowanymi z budżetu Państwa organizacjami pozarządowymi - Federacją Konsumentów i Stowarzyszenie Konsumentów Polskich. W państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym w Polsce, działają także ośrodki sieci Europejskiego Centrum Konsumenckiego ECC-Net.
Artykuł został zaktualizowany 7 stycznia 2011 r. przez Justynę Kulawik, EEN Warszawa
Jeśli widzisz błąd w artykule, prosimy o mail'a na adres een@parp.gov.pl
Realizacja europejskiej polityki konsumenckiej rozpoczęła się w 1975 roku od sformułowania podstawowych praw konsumenta Council Resolution on a Preliminary Programme of the European Economic Community for a Consumer Protection and Information Policy OJEC L 92(75), do których należy:
- prawo do bezpieczeństwa i ochrony zdrowia - oznacza, że towary i usługi oferowane konsumentom nie mogą stwarzać zagrożenia dla ich zdrowia i życia. W praktyce oznacza to wymóg określenia cech bezpieczeństwa produktów, a także stworzenia mechanizmów zapobiegających przedostawaniu się do obrotu wyrobów niebezpiecznych. Oznacza to również stosowanie procedur szybkiego ostrzegania i wycofywania wyrobów "niebezpiecznych" z rynku w przypadku zaistnienia zagrożenia.
- prawo do ochrony interesów ekonomicznych - oznacza konieczność ochrony konsumentów przed działaniami przedsiębiorców (zwłaszcza o dominującej pozycji na rynku lub monopolistów), którzy mogą naruszyć ich interesy ekonomiczne przez narzucenie niekorzystnych warunków umów, nieuczciwą konkurencję, stosowanie nadmiernie wygórowanych cen i innych nierzetelnych praktyk handlowych.
- prawo do edukacji i informacji - konsumenci powinni mieć zapewnioną możliwość świadomego podejmowania decyzji i dokonywania wyborów dóbr i usług. Podstawą dokonywania przez konsumentów racjonalnych wyborów musi być rzetelna informacja o cechach oferowanych towarów i usług, warunkach bezpiecznego ich użytkowania, a także procedurach reklamacyjnych w przypadku ujawnienia ich niewłaściwej jakości.
- prawo do efektywnego sytemu dochodzenia roszczeń - procedury dochodzenia roszczeń przez konsumentów wobec przedsiębiorców naruszających ich interesy powinny być szybie, tanie i łatwo dostępne. Konsumenci muszą mieć zapewnioną pomoc w egzekwowaniu swoich praw.
- prawo do zrzeszania się i reprezentacji - konsumenci powinni mieć zapewnione warunki do zrzeszania się i prezentowania swojego stanowiska we wszystkich sprawach, które ich dotyczą.
Instrumentem umożliwiającym realizację polityki ochrony konsumenta przez Unię Europejską są programy działania i akty prawne. Prawnym wyrazem polityki konsumenckiej UE są dyrektywy konsumenckie przyjmowane przez prawodawstwo poszczególnych krajów członkowskich. Dyrektywy te wyznaczają standardy, którymi kierują się państwa członkowskie w opracowywaniu i realizacji ich własnych polityk konsumenckich.
W omawianiu problematyki ochrony konsumenta ważne jest aby zdać sobie sprawę iż ogromne zróżnicowanie interesów konsumentów powoduje w praktyce konieczność odnoszenia się do niemal wszystkich gałęzi polityki państwa (gospodarczej, społecznej, ochrony zdrowia, środowiska itd.) Interesy konsumentów, aczkolwiek ważne często "schodzą na drugi plan" wobec interesów ekonomicznych podmiotów gospodarczych działających na rynku i priorytetów szybko rozwijającej się gospodarki rynkowej. Dopiero w 1993 w Traktacie z Maastricht została po raz pierwszy zdefiniowana polityka ochrony konsumenta jako samodzielna dziedzina polityki unijnej, natomiast rozmiary skażenia bydła w 1996 r. w Wielkiej Brytanii ukazały wyraźnie luki w europejskim systemie ochrony konsumenta i konieczność bardziej surowej polityki.
W obowiązującym obecnie Traktacie o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który zastąpił poprzednie traktaty, polityka ochrony konsumentów odgrywa bardzo istotną rolę. Zgodnie z art. 12 Traktatu, „Wymogi ochrony konsumentów są uwzględniane przy określaniu i urzeczywistnianiu innych polityk i działań Unii." Traktat poświęca także ochronie konsumentów oddzielny tytuł, stanowiąc w art. 169, że „Dążąc do popierania interesów konsumentów i zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, Unia przyczynia się do ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i interesów gospodarczych konsumentów, jak również wspierania ich prawa do informacji, edukacji i organizowania się w celu zachowania ich interesów."
2. Realizacja ochrony konsumenta
Realizacja ochrony praw konsumenta stanowi długi i mozolny proces. Zmiany są jednak systematycznie wprowadzane a problem nabiera coraz większej wagi. Podstawowe znaczenie w systemie ochrony konsumenta w krajach UE mają dyrektywy dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzialności za produkt. "W zjednoczonej Europie konsument ma prawo oczekiwać, że zakupiony produkt jest bezpieczny w użytkowaniu i nie zagraża jego życiu lub zdrowiu. Co więcej, ma prawo żądać ochrony na tym samym poziomie niezależnie od tego, w jakim kraju nabył lub użytkuje towar". W związku z powyższym stworzony został system mający na celu skłonienie producentów do zwrócenia szczególnej uwagi na sprawy bezpieczeństwa produktów wprowadzanych na Jednolity Rynek UE. Na system ten składają się:
-
- producent jest bezwarunkowo odpowiedzialny za szkodę spowodowaną przez wadliwy produkt
- nie ma potrzeby udowadniania winy producenta
- producent odpowiada za szkodę również wówczas, gdy wynika ona z działania lub zaniechania osób trzecich
- wszystkie osoby odpowiedzialne za szkodę odpowiadają za nią solidarnie
-
- Produkt wadliwy: to produkt, który nie zapewnia oczekiwanego bezpieczeństwa z uwzględnieniem sposobu jego prezentacji normalnego użytkowania oraz czasu wprowadzenia do obrotu.
- Dyrektywa w sprawie zaleceń w zakresie ochrony interesów konsumentów (Directive 98/27/EC of the European Parliament and of the Council of 19 May 1998 on injunctions for the protection of consumers' interests)
- Dyrektywa w sprawie wprowadzającej w błąd reklamy (Council Directive 84/450/EEC of 10 September 1984 relating to the approximation of the laws, regulations and administrative provisions of the Member States concerning misleading advertising)
- Dyrektywa w sprawie kredytów konsumenckich (Council Directive 87/102/EEC of 22 December 1986 for the approximation of the laws regulations and administrative provisions oft the Member States concerning consumer credit)
- Dyrektywa w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa (Council Directive 85/577 of 20 December 1985 to protect the Consumer in respect of contracts negotiated away from business premises)
- Dyrektywa o nieuczciwych klauzulach w umowach z konsumentami (Council Directive 93/13/EEC of 5 April 1993 on Unfair Terms in Consumer Contracts)
- Dyrektywy w sprawie umów sprzedaży zawieranych na odległość (Directive 97/7/EC of the European Parliament and of the council of 20 May 1997 on the Protection of Consumers in respect of Distance)
- Dyrektywa w sprawie właściwego oznaczenia ceny na produktach oferowanych konsumentom (Directive 98/6/EC of the European Parliament and the Council of 16 February 1998 on consumer protection in the indication of the prices of products offered to consumers)
- Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych (DYREKTYWA 2005/29/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RAD z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
- Dyrektywa o sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość (DYREKTYWA 2002/65/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE
- Dyrektywy szczególne określające wymagania przy projektowaniu, wytwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu produktu, a także zakres wymaganych oznaczeń i informacji dla użytkownika, rodzaje wymaganych badań technicznych, zasady dokumentowania wyników badań , zakres nadzoru urzędowego i monitoringu bezpieczeństwa np. dyrektywa o produktach, które, wyglądając na inne niż są w istocie, stwarzają zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów (Council Directive of 25 June 1987 on the approximation o of the laws of the Member States concerning products which, appearing to be other than they are, endanger the health or safety of consumers (87/357/EEC) patrz również: dyrektywy nowego podejścia i oznaczenie CE
- dyrektywa o ogólnym bezpieczeństwie produktu (Council Directive 2001/95/EC of 3 December 2001 on general product safety), która znajduje zastosowanie w odniesieniu do produktów, dla których przepisy szczegółowe nie określają wymagań bezpieczeństwa albo w odniesieniu do określonych zagrożeń lub kategorii zagrożeń nie ujętych w tych przepisach.
- dyrektywa od odpowiedzialności za produkt wadliwy (Council Directive 85/374/EEC of 25 July 1985 on the approximation of the laws, regulations and administrative provisions of the Member States concerning liability for defective products) w której przyjęto następujące zasady:
- inne dyrektywy konsumenckie:
3. Instytucjonalne aspekty ochrony konsumentów
W 1997 roku pod naciskiem Parlamentu Europejskiego, dawna Dyrekcja Generalna XXIV odpowiedzialna za sprawy ochrony środowiska i politykę konsumencką, została zreorganizowana i przekształcona w Dyrekcję Generalną "do spraw ochrony zdrowia i konsumentów" (Directorate General Health and Consumers).
Wyrazem realizacji prawa konsumentów do zrzeszania się i reprezentacji jest w UE działalność organizacji konsumenckich, które szczególnie w ostatnich latach bardzo aktywnie wpływają na politykę Unii w tym zakresie. Do najważniejszych należą: Europejskie Biuro Stowarzyszeń Konsumenckich (BEUC), Europejska Wspólnota Towarzystw Konsumenckich (Euro-coop), Związek Organizacji Rodzinnych Wspólnoty Europejskiej (Coface) oraz Europejski Instytut Regionalnych Organizacji Konsumenckich (IEIC).
W Polsce rządową politykę ochrony konsumentów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. UOKiK współpracuje z miejskimi i powiatowymi rzecznikami konsumentów oraz z finansowanymi z budżetu Państwa organizacjami pozarządowymi - Federacją Konsumentów i Stowarzyszenie Konsumentów Polskich. W państwach członkowskich Unii Europejskiej, w tym w Polsce, działają także ośrodki sieci Europejskiego Centrum Konsumenckiego ECC-Net.
Artykuł został zaktualizowany 7 stycznia 2011 r. przez Justynę Kulawik, EEN Warszawa
Jeśli widzisz błąd w artykule, prosimy o mail'a na adres een@parp.gov.pl
Styczeń 2012
Polecamy
loga-dół
 |
 |
 |
Made by Webprovider