Forum
Najnowsze wpisy: |
aaa |
|
sprzedaż z Polski do Niemiec - kwestie VAT |
|
CE na lampy i liczniki rowerowe |
|
|
|
profile fasadowe - eksport do Niemiec |
Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną - czy ta regulacja mnie dotyczy?
2010-04-29 przez Biuletyn Euro Info
Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną należy do jednych z podstawowych regulacji z dziedziny gospodarki elektronicznej. Jej uchwalenie implementowało przepisy bardzo ważnej w tej materii dyrektywy, mianowicie dyrektywy (WE) 2000/31 o handlu elektronicznym.
Sprecyzowane w niej zasady można zastosować do bardzo wielu form aktywności gospodarczej realizowanych on-line, tzn. w drodze transmisji danych za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnych. Szybkość dokonywanych transakcji, nieskrępowany dostęp do świadczonych usług, niemalże nieodczuwalna odległość między usługodawcą a usługobiorcą przemawiają za coraz powszechniejszym wykorzystaniem nowych technologii. Ta nowa, wygodna forma świadczenia usług zyskuje coraz większe grono zwolenników - zarówno po stronie świadczących usługi, jak i po stronie usługobiorców. Internet daje stronom transakcji poczucie nieograniczonych możliwości. Niemniej jednak, korzystając z jego dobrodziejstw, nie powinniśmy zapominać, że tak samo jak wszystkie inne formy dokonywania czynności i te podlegają przepisom prawa, które nakładają na strony pewne obowiązki (często zapewniając jednocześnie minimum bezpieczeństwa transakcji) i przyznają im pewne prawa. Ponadto osoby wykorzystujące nowe technologie, m.in. do świadczenia usług, powinny mieć świadomość, że owo „nieskrępowanie terytorialne" (często nie ma dla nas znaczenia, czy nasz kontrahent mieszka w tym samym kraju co my, czy jego siedziba znajduje się w tym samym państwie, czy jego językiem urzędowym jest ten sam język co nasz i czy obowiązuje go ten sam system prawny co nasz) wiąże się z dodatkowymi aspektami prawnymi, takimi jak wybór prawa czy odpowiedniego sposobu rozstrzygania ewentualnych sporów. A zatem uregulowanie poszczególnych zagadnień związanych z nowymi technologiami staje się o tyle trudniejsze, że powinno objąć szerszą gamę regulacji (np. uwzględnić tzw. element obcy stosunku prawnego, czyli sytuację, w której strony transakcji zamieszkują w różnych państwach). Powinniśmy także być świadomi tego, jaką odgrywamy rolę w danym stosunku prawnym i jakie wynikają z tego konsekwencje - uprawnienia i obowiązki. W zależności bowiem od tego, czy kontrahentem jest konsument, przedsiębiorca, czy organ administracji publicznej, inaczej będą się kształtowały zarówno prawa, jak i obowiązki stron. Dokonanie zaszeregowania podmiotu do odpowiedniej kategorii jest o tyle trudnym zadaniem, szczególnie w relacjach międzynarodowych, że wciąż brakuje pełnej harmonizacji przepisów wewnętrznych państw (nie tylko państw członkowskich UE) w zakresie definicji podmiotów (definicji przedsiębiorcy czy konsumenta) oraz sprecyzowania praw i obowiązków wynikających z posiadanego statusu.
Wspomniano już, że ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną reguluje bardzo istotną materię. Powstają jednak dwa zasadnicze pytania: kogo tak naprawdę ona dotyczy oraz jakie dokładnie stosunki prawne objęła swoją regulacją? Czy będąc osobą fizyczną nieprowadzącą żadnej działalności gospodarczej, siedząc spokojnie w zaciszu swojego domu, przeglądając strony internetowe i od czasu do czasu kupując jakieś towary bądź usługi, powinniśmy znać przepisy tej ustawy? Czy może dotyczy ona jedynie dużych przedsiębiorców? Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną odpowiada na pierwsze pytanie dosyć jednoznacznie - regulacja bowiem dotyczy usługodawcy i usługobiorcy. Kogo zatem należy zaliczyć do kategorii tych podmiotów?
Usługodawca
Zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 2 pkt 6 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, usługodawca to osoba fizyczna, prawna albo jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, która prowadząc, chociażby ubocznie, działalność zarobkową lub zawodową, świadczy usługi drogą elektroniczną.
Usługą jest każda usługa świadczona w ramach społeczeństwa informacyjnego, tzn. każda usługa normalnie świadczona za wynagrodzeniem, na odległość, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług. A zatem usługodawcami są m.in.:
- operatorzy sieci (network providers),
- dostawcy dostępu do sieci (Internet access providers),
- dostawcy zawartości sieci (content providers),
- dostawcy usług w sieci (Internet service providers): mere conduit (prosty przesył), caching, hosting.
Usługobiorca
Zgodnie z definicją art. 2 pkt 7 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, usługobiorca oznacza osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, która korzysta z usługi świadczonej drogą elektroniczną. Usługobiorcą jest w zasadzie każdy podmiot, o ile tylko korzysta z usługi świadczonej drogą elektroniczną. Bez znaczenia pozostaje to, czy „korzystanie" dotyczy celów zawodowych, zarobkowych, czy też zupełnie prywatnych. Z regulacji ustawowej zostały jednak wyłączone sytuacje używania poczty elektronicznej lub innego równorzędnego środka komunikacji elektronicznej między osobami fizycznymi w celach osobistych, niezwiązanych z prowadzoną przez te osoby, chociażby ubocznie, działalnością zarobkową lub wykonywanym przez nie zawodem.
Jak wynika z powyższego, usługobiorcą może być nie tylko przedsiębiorca, ale i konsument. Dyrektywa o handlu elektronicznym ma na celu zagwarantowanie ochrony interesów konsumentów. Ochrona ta powinna być zapewniona na każdym etapie kontaktów między usługodawcą a usługobiorcami. Zgodnie z dyrektywą 2000/31, konsument to każda osoba fizyczna działająca w celach, które nie mieszczą się w ramach jej działalności handlowej, gospodarczej lub zawodowej.
Implementacja definicji przedstawionych w dyrektywach związanych z koniecznością opisania pojęcia konsument doprowadziła w efekcie do powstania wielu definicji w prawie krajowym państw członkowskich. Zawężenie definicji konsumenta do osób fizycznych nastąpiło w Danii, Finlandii, Grecji, Holandii, Niemczech, Portugalii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i we Włoszech, taka definicja ma również obowiązywać w projektowanej tzw. superdyrektywie o prawach konsumenta, jaka ma w pełni zharmonizować obrót konsumencki w Europie. Najważniejszym czynnikiem wyznaczającym granicę między konsumentem a profesjonalistą jest cel umowy. To jej charakter pozwala uznać stronę umowy za konsumenta.
W Polsce w zakresie ochrony konsumenta i jego szczególnego statusu zostały wprowadzone takie przepisy, jak: ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego.
Relacje międzynarodowe
Jak wynika z powyższych analiz, bardzo istotne z prawnego punktu widzenia jest to, gdzie usługodawca i usługobiorca się znajdują - czy ich siedziby/miejsca zamieszkania są w tym samym kraju, czy też nie. W zależności bowiem od okoliczności sprawy, umowa pomiędzy stronami objęta będzie przepisami prawnymi właściwymi dla miejsca siedziby/miejsca zamieszkania usługodawcy lub usługobiorcy.
W przypadku miejsca zamieszkania, które dotyczy osób fizycznych, wątpliwości nie ma - chodzi o miejsce stałego pobytu takiej osoby. Nieco więcej wątpliwości może wyniknąć przy próbie ustalenia miejsca siedziby usługodawcy, który świadczy swoje usługi wyłącznie w internecie. Należy zatem określić, jak przepisy prawa definiują siedzibę - czym jest według przepisów prawa siedziba usługodawcy?
Według dyrektywy 2000/31 zwrot „usługodawca mający siedzibę" oznacza usługodawcę, który prowadzi faktycznie działalność gospodarczą przez czas nieokreślony z wykorzystaniem stałej siedziby. Obecność oraz używanie środków technicznych, a także technologii wymaganych do świadczenia usług nie oznaczają istnienia siedziby usługodawcy.
Zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną, znajdujące się w art. 2 pojęcie „siedziba" należy rozumieć jako siedzibę przedsiębiorcy lub siedzibę oddziału przedsiębiorcy zagranicznego wykonującego działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyjaśniliśmy już wstępnie, kto podlega regulacji ustawy, a także jak ważne jest określenie miejsca, w którym siedzibę mają kontrahenci. Poniżej wyjaśnimy, czego dotyczy ustawa, czyli jakie czynności podlegają jej regulacji.
Odpowiedź wydaje się dosyć prosta - ustawa dotyczy świadczenia usług elektronicznych. A zatem co to są usługi elektroniczne?
Usługi elektroniczne
Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną - świadczenie usługi drogą elektroniczną to wykonanie usługi świadczonej bez jednoczesnej obecności stron (na odległość), poprzez przekaz danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłanej i otrzymywanej za pomocą urządzeń do elektronicznego przetwarzania, włącznie z kompresją cyfrową, i przechowywania danych, która jest w całości nadawana, odbierana lub transmitowana za pomocą sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne. Dla dokładnego wyjaśnienia definicji przyjrzymy się poniższym zwrotom:
- wykonanie usługi;
- bez jednoczesnej obecności stron (na odległość);
- poprzez przekaz danych;
- na indywidualne żądanie usługobiorcy;
- przesyłanej i otrzymywanej za pomocą urządzeń do elektronicznego przetwarzania, włącznie z kompresją cyfrową, i przechowywania danych;
- która jest w całości nadawana, odbierana lub transmitowana za pomocą sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne.
- „na odległość" oznacza usługę świadczoną bez równoczesnej obecności stron;
- „drogą elektroniczną" oznacza, że usługa jest przesyłana pierwotnie i otrzymywana w miejscu przeznaczenia za pomocą sprzętu elektronicznego do przetwarzania (włącznie z kompresją cyfrową) oraz przechowywania danych, a także jest całkowicie przesyłana, kierowana i otrzymywana za pomocą kabla, odbiornika radiowego, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych,
- „na indywidualne żądanie odbiorcy usług" oznacza, że usługa świadczona jest poprzez przesyłanie danych na indywidualne żądanie.
1. Usługi świadczone w fizycznej obecności dostawcy i odbiorcy, nawet jeżeli korzystają oni z urządzeń elektronicznych:
- badanie lekarskie lub wykonywanie zabiegów w gabinecie lekarskim z zastosowaniem sprzętu elektronicznego, przy fizycznej obecności pacjenta;
- wgląd do elektronicznego katalogu w sklepie przy fizycznej obecności klienta;
- rezerwacja biletu lotniczego w biurze podróży za pomocą sieci komputerowej przy fizycznej obecności klienta;
- udostępnienie gier elektronicznych w salonie przy fizycznej obecności użytkowników.
- dystrybucja banknotów i biletów przez automaty (banknoty, bilety kolejowe);
- dostęp do płatnych dróg, parkingów itp., nawet jeżeli przy wjeździe lub wyjeździe funkcje kontroli wjazdu lub uiszczenia należności sprawują urządzenia elektroniczne.
4. Usługi, które nie są świadczone z wykorzystaniem elektronicznego systemu przetwarzania i przechowywania danych:
- usługi telefonii głosowej;
- usługi teleksowe;
- usługi świadczone przez telefonię głosową;
- telefoniczne porady lekarskie;
- telefoniczne porady prawne;
- telefoniczny marketing bezpośredni.
- usługi transmisji telewizyjnej (włącznie z usługami systemu nadawania audycji na żądanie), określone w art. 1 lit. a) dyrektywy 89/552//EWG;
- usługi przesyłania sygnału radiowego;
- teletekst (telewizyjny).
Zmiany związane z nowelizacją ustawy o e-usługach dotyczą również przeprowadzania rozliczeń i rozrachunków międzybankowych za pomocą informatycznych nośników danych oraz wydawania i wykorzystywania kart płatniczych oraz przeprowadzania rozliczeń i rozrachunków międzybankowych za pomocą informatycznych nośników danych. Po nowelizacji więc, korzystanie z kart płatniczych objęte zostało przepisami tejże ustawy.
W tym miejscu warto chyba jeszcze wspomnieć, że dokonując transakcji, usługodawca i usługobiorca zawierają umowę. Najwygodniej byłoby, gdyby w przypadku usług świadczonych elektronicznie została ona podpisana i zawarta z użyciem nowych technologii bez konieczności użycia tradycyjnych podpisów własnoręcznych.
Należy dokonać rozróżnienia między umowami wykonywanymi drogą elektroniczną a umowami wykonywanymi na odległość. Definicję umowy zawieranej na odległość przedstawia ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (DzU z 2002 r. nr 144, poz. 1204). Należy jednak zaznaczyć, że przepisów o umowach zawieranych na odległość nie stosuje się m.in. do umów z wykorzystaniem automatów sprzedających oraz z wykorzystaniem innych automatów umieszczonych w miejscach prowadzenia handlu.
W związku ze świadczeniem usług zwroty „na odległość" oraz „drogą elektroniczną" zostały przedstawione w dyrektywie 98/48 z dnia 20 lipca 1998 r. zmieniającej dyrektywę 98/34/WE ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych. Zwrot „na odległość" na potrzeby dyrektywy oznacza usługę świadczoną bez równoczesnej obecności stron.
Należy także pamiętać, że wszystkie powyższe rozważania nie dotyczą:
- rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiowych lub programów telewizyjnych i związanych z nimi przekazów tekstowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (DzU z 2001 r. nr 101, poz. 1114 oraz z 2002 r. nr 25, poz. 253 i nr 56, poz. 517),
- świadczenia przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego usług telekomunikacyjnych, z wyłączeniem art. 12-15,
- świadczenia usług drogą elektroniczną, jeżeli odbywa się ono w ramach struktury organizacyjnej usługodawcy, przy czym usługa świadczona drogą elektroniczną służy wyłącznie do kierowania pracą lub procesami gospodarczymi tego podmiotu.
Agnieszka Krochmal-Wegrzyn
stan prawny na 12 lutego 2010 r.
Aktualizował: Bartosz Jankowski, EEN Warszawa
10.06.2010
Kwiecień 2012
Artykuły powiązane
loga-dół
Made by Webprovider