Podstawą prawną do tworzenia krajowych centrów informacyjnych ds. REACH jest artykuł 124 rozporządzenia 1907/2006/WE. Zapisano w nim, że państwa członkowskie tworzą krajowe centra informacyjne w celu udzielania producentom, importerom, dalszym użytkownikom i wszelkim innym zainteresowanym stronom porad dotyczących ich odpowiedzialności i obowiązków wynikających z przepisów rozporządzenia, w szczególności w związku z rejestracją substancji. Punkt 39 preambuły rozporządzenia REACH również odnosi się do konieczności utworzenia krajowych centrów informacyjnych, które mają służyć pomocą przedsiębiorcom, zwłaszcza MSP, w stosowaniu wymogów rozporządzenia.  

Pierwsze wskazówki dotyczące tego, jak powinny wyglądać struktura i działanie krajowego centrum informacyjnego, zostały opracowane przez grono ekspertów w ramach projektu SHERPER (SME Helpdesks - Experts Roundtable Planning their Establishment for REACH) już w 2006 r. Jednakże każdy z krajów członkowskich na podstawie tych wytycznych samodzielnie podjął decyzję, jak będzie wyglądała struktura centrum oraz procedury związane z jego funkcjonowaniem. Obecnie w każdym kraju UE oraz w Norwegii, Islandii i Liechtensteinie działają aktywnie krajowe centra informacyjne i pomagają wyjaśniać zawiłości interpretacyjne związane z rozporządzeniem REACH. Listę tych centrów można znaleźć na stronie Europejskiej Agencji Chemikaliów http://www.echa.europa.eu/help/nationalhelp_contact_en.asp.  

A w Polsce? 

Za funkcjonowanie Krajowego Centrum Informacyjnego (helpdesku) ds. REACH jest odpowiedzialne Biuro ds. Substancji i Preparatów Chemicznych w Łodzi, które zostało wyznaczone jako urząd właściwy do spraw wdrażania przepisów rozporządzenia REACH w Polsce. Obecnie bezpośrednio w pracę Centrum zaangażowane są 3 osoby, które korzystają z pomocy również innych pracowników Biura oraz w razie potrzeby z porad zewnętrznych ekspertów. Polskie Centrum Informacyjne oficjalnie rozpoczęło swoją działalność 1 czerwca 2007 r., udostępniając przemysłowi i innym zainteresowanym stronom swoją stronę internetową i adres e-mailowy do zadawania pytań.  

Cele i zadania

Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH zostało utworzone w celu:

• wypełnienia wymogu zawartego w art. 124 rozporządzenia 1907/2006/WE, czyli udzielania producentom, importerom, dalszym użytkownikom i wszelkim innym zainteresowanym stronom porad dotyczących ich odpowiedzialności i obowiązków wynikających z systemu REACH, w szczególności w związku z rejestracją substancji;  
• dostarczania bezpłatnych, jasnych, użytecznych informacji użytecznych dla przemysłu
• dokonywania harmonizacji odpowiedzi na uzyskane zapytania na poziomie unijnym w ramach sieci HELP-NET;
• udzielania fachowych porad dotyczących odpowiedzialności i obowiązków producentów, importerów, dalszych użytkowników i dystrybutorów, które wynikają z przepisów rozporządzenia.    

Do głównych zadań Krajowego Centrum Informacyjnego ds. REACH należą:

• odpowiadanie na pytania dotyczące tej gałęzi przemysłu. Jednakże należy podkreślić, że odpowiedzi udzielane przez Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH stanowią poradę i wskazówkę dla producentów, importerów, dalszych użytkowników czy dystrybutorów. Nie można ich traktować jako interpretację przepisów rozporządzenia. Jedynym organem na terytorium Unii Europejskiej upoważnionym do wiążącej interpretacji przepisów rozporządzenia REACH jest Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu;
• udzielanie porad odnośnie do identyfikacji roli wg wytycznych rozporządzenia;  
• udzielanie pomocy przedsiębiorcom w zrozumieniu ich obowiązków wynikających z systemu REACH;  
• współpraca z krajowymi punktami konsultacyjnymi ds. REACH. Punkty te tworzone są przez firmy konsultingowe, stowarzyszenia branżowe, instytuty;
• współpraca z helpdeskiem Europejskiej Agencji Chemikaliów;  
• udział w pracach sieci HELP-NET;  
• prowadzenie bazy często zadawanych pytań;  
• utworzenie strony WWW;  
• informowanie na bieżąco o zmianach związanych z rozporządzeniem - głównie przez stronę internetową.  

Należy wyraźnie podkreślić, że Krajowe Centrum Informacyjne ogranicza się jedynie do świadczenia pomocy w zakresie obowiązków wynikających z rozporządzenia REACH, dlatego:

• nie jest uprawnione do udzielania pomocy w odniesieniu do konkretnych przypadków, np. co musi zrobić firma x;  
• nie może wypełnić dokumentacji rejestracyjnej;  
• nie sporządza kart charakterystyki;
• nie może udzielać informacji o firmach konsultingowych.    

Ponadto Krajowe Centrum Informacyjne organizuje drzwi otwarte dla przedsiębiorstw, które mają trudności we wdrażaniu rozporządzenia REACH. Ostatnie takie spotkanie odbyło się 21 października 2010 r. Natomiast kolejne zostało przewidziane w połowie listopada, podczas targów Przemysłu Tworzyw Sztucznych i Gumy w Sosnowcu.

Zadawanie pytań

Jednym z podstawowych działań Krajowego Centrum Informacyjnego jest udzielanie odpowiedzi na pytania, przesyłane w większości przypadków przez osoby związane z przemysłem. Pytania trafiające do Krajowego Centrum można podzielić na:

• łatwe,  
• trudne, które wymagają konsultacji z ekspertami, oraz  
• bardzo skomplikowane, które w większości przypadków zostają zamieszczone na platformie HELPEX prowadzonej przez ECHA z propozycją odpowiedzi w celu ustalenia jednolitej na poziomie unijnym poprawnej interpretacji.    

Za każdym razem stosowane są inne procedury postępowania, które są uzależnione od rodzaju zadanego pytania.

Aby zadać pytanie Krajowemu Centrum, trzeba się zarejestrować na stronie internetowej www.reach.gov.pl. Rejestracja polega na podaniu adresu poczty elektronicznej użytkownika (staje się on jego loginem w systemie), wybraniu hasła oraz przekazaniu kilku podstawowych informacji o przedsiębiorstwie: dane firmy, status (producent/importer/dalszy użytkownik/dystrybutor). Dokonanie rejestracji umożliwi:

• monitorowanie na bieżąco stanu realizacji odpowiedzi (dla pytającego);  
• bezpośredni kontakt z zadającym pytanie, w razie wątpliwości;
• ujednolicenie obiegu pytań w obrębie helpdesku;  
• jednoznaczną identyfikację użytkownika;  
• dostosowanie odpowiedzi do profilu użytkownika;  
• nadzór nad odpowiedziami (dla pracowników Krajowego Centrum).    

WWW

Bardzo ważnym narzędziem ułatwiającym działanie Krajowego Centrum Informacyjnego jest strona internetowa. Każde z centrów w poszczególnych krajach członkowskich ma własną stronę WWW, na której znajdują się bardzo pomocne i ważne dla przemysłu informacje. Niektóre strony krajowych centrów informacyjnych rozpoczęły swoją działalność jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia REACH, np. w Wielkiej Brytanii, Niemczech, czy Holandii. W Polsce strona internetowa zaczęła funkcjonować od 1 czerwca 2007 r. Jednak w okresie od czerwca do września była ona dostępna jedynie w wersji podstawowej. Dopiero od września 2007 r. strona www.reach.gov.pl stała się w pełni funkcjonalna i obecnie pełni dwie podstawowe funkcje:

• służy jako źródło informacji (dostęp do nich jest możliwy dla każdego użytkownika internetu);
• umożliwia uzyskanie odpowiedzi na zadane pytanie (zadawanie pytań jest możliwe po rejestracji w systemie).  

Na stronie internetowej Krajowego Centrum Informacyjnego ds. REACH można znaleźć między innymi:

• podstawę prawną funkcjonowania systemu REACH - tekst rozporządzenia REACH w wersji polskiej i angielskiej;  
• poradniki Europejskiej Agencji Chemikaliów i ich aktualizacje;  
• wyjaśnienia podstawowych pojęć charakterystycznych dla systemu REACH;  
• informacje na temat obowiązków nałożonych na producentów, importerów i inne podmioty objęte przepisami rozporządzenia;
• narzędzie ułatwiające identyfikację obowiązków - Nawigator;
• informacje dotyczące rejestracji wstępnej;  
• odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania;  
• kalendarz REACH;  
• odnośniki do innych ważnych stron;  
• inne pomocne dokumenty i informacje.    

Statystyka

Od czerwca 2007 r. do Krajowego Centrum Informacyjnego ds. REACH w Polsce wpłynęło ponad 3000 pytań. W wielu przypadkach Centrum zwracało się do Agencji w Helsinkach - poprzez platformę HELPEX - o pomoc w udzieleniu odpowiedzi zainteresowanej stronie. Uzyskane od Agencji, a niekiedy również od Komisji Europejskiej odpowiedzi były bezpośrednio przekazywane zainteresowanym stronom jako odpowiedzi ujednolicone na poziomie unijnym.

Od momentu uruchomienia strony zarejestrowało się na niej około 1830 użytkowników, przede wszystkim z przedsiębiorstw przemysłowych, ale także z instytucji nadzoru, jednostek naukowo-badawczych oraz firm konsultingowych. Pytania najczęściej dotyczyły:

• kwestii związanych z rejestracją oraz rejestracją wstępną;  
• pomocy w określeniu roli/ról podmiotu w systemie REACH;  
• pomocy w określeniu obowiązków podmiotu w systemie REACH;  
• pomocy w identyfikacji substancji;  
• odpadów w świetle rozporządzenia REACH;  
• funkcjonalności portalu REACH - IT.    

Obecnie Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH otrzymuje dziennie około 10 pytań drogą e-mailową oraz kilkadziesiąt drogą telefoniczną. Oczekujemy, że ze względu na zbliżający się pierwszy termin pełnej rejestracji będziemy otrzymywać jeszcze więcej pytań związanych z systemem REACH. Jesteśmy na to przygotowani i zachęcamy do korzystania z naszej pomocy.                                                                      

dr inż. Monika Wasiak-Gromek

Krajowe Centrum Informacyjne ds. REACH Biuro ds. Substancji i Preparatów Chemicznych

Jeśli widzisz błąd w artykule, prosimy o e-mail'a na adres een (at) parp.gov.pl

Artykuł pochodzi z grudniowego Biuletynu Euro Info 2010.