Jakość kapitału ludzkiego w przedsiębiorstwie ma bezpośrednie przełożenie na skłonność do dokonywania inwestycji w nowe technologie. Zdecydowanie częściej są one prowadzone przez firmy o wyższym odsetku pracowników z wyższym wykształceniem oraz posiadające lepiej wykształconą kadrę menedżerską o 10-20 letnim doświadczeniu.

 

Czynnikiem determinującym zaangażowanie firmy w inwestycje w nowe technologie jest również struktura wiekowa i, często z tym związane, doświadczenie kadry zarządzającej. W nowe technologie inwestują częściej przedsiębiorstwa, których średnia wieku kadry zarządzającej wynosi od 30 do 59 lat. Niewiele niższy odsetek firm inwestujących w nowe technologie jest w grupie przedsiębiorstw, których średnia wieku kadry zarządzającej jest poniżej 30 lat. Zdecydowanie najrzadziej inwestują w nowe technologie przedsiębiorstwa, w których średnia wieku kształtuje się na poziomie powyżej 60 lat. Potwierdzeniem tych tendencji jest występowanie zależności pomiędzy przeciętną liczbą lat doświadczenia kadry zarządzającej w branży a inwestycjami w nowe technologie. Największy odsetek firm inwestujących w nowe technologie występuje w grupie, w której przeciętna liczba lat doświadczenia kształtuje się w granicach od 10 do 20 lat. Nieco niższy jest w przypadku grup o mniejszym przeciętnym doświadczeniu, a najniższy - w grupie firm, której średnia liczba lat doświadczenia kadry zarządzającej przekracza 20 lat.

 

Na skłonność przedsiębiorstwa do inwestowania w nowe technologie wpływa także międzynarodowe doświadczenie osób z kadry zarządzającej. Firmy, które miały takiego przedstawiciela w kadrze zarządzającej, częściej angażowały się w inwestycje w nowe technologie. Zależność ta jest szczególnie silna w przypadku takich form inwestycji w nowe technologie, jak zakup prawa do patentów, licencji, prac badawczo-rozwojowych czy prowadzenia własnych prac B+R.

Wykres 1 

Niewątpliwie jedną z barier rozwoju polskich MSP jest brak świadomości nakładów jakie należy ponieść na szkolenie pracowników. Przedsiębiorstwa, których pracownicy nie uczestniczą w żadnych szkoleniach stanowią 39% ogółu badanych mikroprzedsiębiorstw i aż 47% firm, które nie ponoszą żadnych nakładów na inwestycje. W przypadku większych firm proporcje te są znacznie korzystniejsze -w szkoleniach uczestniczą pracownicy 79% firm zatrudniających od 10 do 49 osób i ponad 90% firm o zatrudnieniu powyżej 50 pracowników (Wykres 1). Szkolenia w przeciętnym polskim przedsiębiorstwie odbywają się raz lub kilka razy w roku. Intensywność szkoleń jest większa w regionach o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej. Popularność szkoleń dla pracowników oraz kadry zarządzającej jest też relatywnie wyższa wśród firm o zasięgu krajowym i europejskim oraz tych związanych z administracją publiczną, ochroną zdrowia i edukacją. Do organizacji szkoleń zdaje się też dodatkowo motywować świadomość firm o posiadaniu przez nie luki technologicznej (Tab. 1).


Tab.1 Zależność między uczestnictwem pracowników w szkoleniach a regionem ze względu na klasę ryzyka inwestycyjnego

 

 

Im mniejsza firma, tym relatywnie większy odsetek pracowników bierze udział w szkoleniach. Wśród firm, których pracownicy brali udział w szkoleniach w 2006 roku, w mikrofirmach przeszkolonych zostało 78% pracowników, w małych firmach - 65% a w średnich - 56% pracowników (Wykres 2). W firmach zajmujących się pośrednictwem finansowym w szkoleniach uczestniczy średnio ponad 83% pracowników. Odsetek pracowników objętych szkoleniami wzrasta wraz z wydatkami ponoszonymi przez firmę na inwestycje. Jest też wyższy w firmach młodszych - powstałych po 1992 roku.

Wykres 2


Im mniejsza firma, tym mniejsze relatywne nakłady na szkolenia pracowników, w mikrofirmach stanowią one 4,6% obrotów firmy, w małych - 7,4%, a w średnich - 9% obrotów (Wykres 3).

Wykres 3

Średnie nakłady na szkolenia rosną proporcjonalnie do wydatków ponoszonych przez firmę na inwestycje, a w szczególności są skorelowane z wysokością wydatków ponoszonych na inwestycje w nowe technologie. 

Tab.2 Zależność między nakładami na szkolenia pracowników a wysokością nakładów na inwestycje w nowe technologie

Nakłady na szkolenia pracowników wskazują na poziom świadomości firm również w obszarze innowacyjności i inwestycji w nowe technologie. Analiza wyników badania wskazuje na zależności pomiędzy uczestnictwem pracowników w szkoleniach a udziałem wydatków na ICT mierzonych % kosztów (Tab. 3). 
Charakterystyczny jest znaczący odsetek przedsiębiorców nieumiejących udzielić odpowiedzi na pytania o nakłady na szkolenia pracowników. 

Tab.3. Zależność między nakładami na szkolenia pracowników a poziomem wydatków na ICT 

 

Średni wiek kadry zarządzającej to 43 lata, wyniki są porównywalne w analizowanych przekrojach firm, a analiza danych wskazuje na brak obserwowanych zależności między wiekiem kadry a otwartością na innowacje czy inwestycje w nowoczesne technologie. Przeciętne doświadczenie w branży menedżerów w polskich MSP to 16 lat (Wykres 4).

Wykres 4

Doświadczenie w pracy w zagranicznej firmie lub międzynarodowej korporacji posiadają menedżerowie w 12% przedsiębiorstw, najczęściej w średnich firmach (35%) (Wykres 5). 
Firmy wprowadzające innowacje oraz inwestujące w nowe technologie częściej niż przeciętnie posiadają kadrę z doświadczeniem w zagranicznych lub międzynarodowych firmach. Najwyższy odsetek firm z kadrą o międzynarodowym doświadczeniu (40%) znajdujemy wśród firm posiadających jednostkę projektującą innowacje.

Wykres 5


Kapitał ludzki odgrywa ważną rolę w kształtowaniu działalności inwestycyjnej małych i średnich przedsiębiorstw. Działania władz publicznych, jak również samych przedsiębiorców powinny być ukierunkowane na poprawę jakości kapitału ludzkiego w firmach. Chodzi tu zarówno o jakość kapitału menedżerskiego, decydującego o skali i kierunkach inwestycji w nowe technologie - w szczególności poprawę kompetencji w zakresie zarządzania, umiejętności planowania strategicznego, jak i kwalifikacji pracowników - to one decydują o efektywności wykorzystania nowych technologii w firmie.

Artykuł stanowi fragment raportu z badania pt.: „Kierunki inwestowania w nowoczesne technologie w przedsiębiorstwach MSP" zrealizowanego przez Pentor Research International i Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, październik 2007.

 

 

Artykuł pochodzi z lutowego Biuletynu Euro Info 2008.

1. Poszczególne województwa charakteryzują się różnym poziomem atrakcyjności inwestycyjnej. Klasa A to województwa o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej. Klasa B to województwa o średniej atrakcyjności inwestycyjnej. Klasa C to województwa o niskiej atrakcyjności inwestycyjnej. Klasa D to województwa o najniższej atrakcyjności inwestycyjnej.