Należy zwrócić uwagę na to, że wzrost obrotów nie wynika tylko ze wzrostu liczby klientów korzystających z tej usługi, ale w bardzo dużej mierze z rozszerzania współpracy przez dotychczasowych klientów. Te przedsiębiorstwa, które już korzystały z faktoringu, przekonane o jego zaletach, decydują się objąć nim coraz większą część swojego obrotu.

Skąd taka popularność faktoringu?

Można wymienić kilka przyczyn wzrostu zainteresowania faktoringiem.

• Stałe upowszechnianie wiedzy o tej usłudze. Faktoring stał się obecny w mediach, nie tylko tych specjalistycznych. Usługę popularyzują także działania Polskiego Związku Faktoringu oraz liczne konferencje i seminaria dla przedsiębiorców. Dzięki poszerzonej edukacji zmienia się postrzeganie faktoringu przez osoby zarządzające finansami w firmach.
• Rośnie popularność usługi w grupie MSP. Wpływ na to ma zarówno edukacja w tej grupie firm, jak i rozszerzenie oferty firm faktoringowych o produkty skierowane właśnie do sektora MSP, uwzględniające specyfikę tych przedsiębiorstw.
• Firmy korzystające już wcześniej z faktoringu rozszerzają zakres współpracy.
• Na wzrost zainteresowania przedsiębiorców faktoringiem coraz większy wpływ mogą mieć także zaostrzające się procedury przyznawania kredytów obrotowych przez banki, co może wpływać na rozważanie alternatywnego źródła finansowania, jakim jest faktoring.

Co to jest faktoring?

W obecnych warunkach wymiany handlowej prawie wszystkie firmy sprzedają z odroczonym terminem płatności, a kredyt kupiecki stał się najważniejszym kredytem w obrocie gospodarczym. Przedsiębiorca, który na zapłatę od kontrahenta czeka nawet do kilku miesięcy, jest zmuszony do poszukiwania zewnętrznych źródeł finansowania bieżącej działalności. Rezultatem jest wzrost roli alternatywnych do kredytu form finansowania. Rynek usług finansowych oferuje leasing, fundusze pomocowe, emisje krótkoterminowych papierów dłużnych, pożyczki z sektora pozabankowego, a także faktoring.

Usługa faktoringu może być zdefiniowana jako nabycie na zasadzie cesji przez faktora (instytucja finansowa) od faktoranta (dostawca) krótkoterminowej, pieniężnej wierzytelności handlowej przed terminem jej płatności. Współpraca z faktorem z założenia powinna być długookresowa i dotyczyć produktu masowego, gdyż do finansowania pojedynczych transakcji stosuje się inne produkty finansowe.

Opisując pojęcie faktoringu w oparciu o definicję ottawską z 1988 r., należy przyjąć, że faktoring to usługa, w której muszą być spełnione przynajmniej dwie z poniższych czynności:
1). finansowanie, czyli nabywanie bezspornych i niewymagalnych wierzytelności od dostawcy,
2). rozliczanie nabytych wierzytelności,
3). inkaso wszelkich należności od kontrahentów (dłużników wierzytelności) objętych umową,
4). przejęcie ryzyka niewypłacalności kontrahentów.

Opiszemy także inne elementy, jak: przejęcie ryzyka i poprawę obsługi wierzytelności przez ich monitoring.

Przedsiębiorca, korzystając z usługi faktoringowej, ma zapewnione płynne finansowanie dostaw do swoich odbiorców i nie musi czekać na termin płatności, jaki jest ustalony na fakturze. W praktyce w ciągu 1-2 dni po otrzymaniu kopii faktury lub elektronicznej informacji o fakturze, przedsiębiorca otrzymuje zaliczkę na poczet finansowanych należności.

Z powyższej definicji wynika, że faktoring to nie tylko finansowanie należności, można tutaj również mówić o zarządzaniu należnościami. Klienci instytucji faktoringowych przekazują, czyli outsourcują do zewnętrznych, wyspecjalizowanych instytucji takie funkcje jak rozliczanie czy inkaso należności. Faktor, korzystając ze swojego doświadczenia, posiadanego know-how oraz specjalistycznego oprogramowania informatycznego, jest w stanie prowadzić sprawozdawczość obiegu należności, zdyscyplinować niesolidnych dłużników, monitorować i w razie konieczności wyegzekwować należności. W zależności od konstrukcji umowy (faktoring pełny) dostawca może także przenieść na faktora ryzyko niewypłacalności kontrahenta, co pozwala na uniknięcie ryzyka handlowego związanego z ewentualnym bankructwem lub problemami płatniczymi kontrahentów.

Zalety faktoringu

W porównaniu z tradycyjnymi formami krótkoterminowego finansowania, takimi jak kredyty obrotowe, finansowanie w usłudze faktoringowej pozwala w elastyczny sposób zarządzać płynnością finansową przedsiębiorstwa, a wartość finansowania jest zawsze dostosowana do potrzeb dostawcy. Jednym z wyróżników faktoringu jest właśnie fakt, że jest to finansowanie płynne, powiązane z wielkością obrotu, tj. realizowanego przychodu firmy. Oznacza to, że wzrost obrotu (wynikający często z rozwoju przedsiębiorstwa) prowadzi do automatycznego i proporcjonalnego wzrostu finansowania.

Środki wypłacone w ramach finansowania należności mogą być przeznaczone na dowolnie wybrany cel, a ich spłata będzie dokonana przez odbiorców przedsiębiorstwa (samospłacalność produktu faktoringowego ma bardzo istotne znaczenie przy ocenie transakcji faktoringowych).

Finansowanie to najważniejsza funkcja faktoringu i z jej charakterem wiąże się przewaga tego instrumentu nad innymi formami finansowania. Bieżący dostęp do środków finansowych pozwala na:

• zwiększenie produkcji i zaspokojenie rosnącego popytu na oferowane produkty czy świadczone usługi,
• terminową regulację zobowiązań, np. wobec organów państwowych jak US, ZUS albo wobec instytucji finansowych przy spłatach kredytu czy rat leasingowych,
• uzyskanie rabatów lub skont u dostawców za wcześniejszą płatność oraz wzmocnienie relacji handlowych dzięki terminowym płatnościom,
• przeznaczenie dostępnych środków finansowych na nowe inwestycje,
• wydłużenie odbiorcom terminów płatności, które czasem wynika z wymogów rynku, ale może być też źródłem przewagi konkurencyjnej i sposobem na zwiększenie lojalności swoich kontrahentów,
• poprawę wskaźników finansowych opisujących obszar płynności i zamianę w bilansie należności na gotówkę (w faktoringu pełnym), co wpływa na lepszą ocenę wywiadowni gospodarczych oraz instytucji finansowych.

 Usługa faktoringowa umożliwia również klientowi uwolnienie się od pracochłonnych i uciążliwych czynności związanych z monitoringiem sytuacji finansowej odbiorców. Dzięki wyspecjalizowanemu zespołowi faktor uzyskuje informacje o dłużnikach w maksymalnie krótkim czasie. W niektórych rodzajach transakcji faktoringowych faktor może także przejąć od przedsiębiorcy obowiązek śledzenia spływu należności i bieżącego reagowania na opóźnienia w zapłacie. Upominanie się o niewielkie zaległości w sytuacji negocjowania większych dostaw jest często dość trudnym dla firmy zadaniem, a faktor może to robić w imieniu swojego klienta.

Dla kogo faktoring?

Z faktoringu powszechnie korzystają firmy, które:

• sprzedają towary lub usługi z odroczonym terminem płatności (w kredycie kupieckim) na zasadzie transakcji o charakterze ciągłym (nie jest to jednorazowa sprzedaż na konkretne zamówienie);
• prowadzą działalność charakteryzującą się sezonowością, kiedy spiętrzenie sprzedaży w krótkim okresie i możliwość otrzymania zapłaty dopiero po pewnym czasie prowadzi do szybkiego wyczerpania kapitału obrotowego;
• mają zwiększone potrzeby finansowe i potrzebują szybkiego dostępu do gotówki;
• prowadzą aktywną strategię sprzedaży, zwiększając obroty, wchodząc na nowe rynki i finansując swoich kontrahentów poprzez wydłużanie kredytów kupieckich;
• prowadzą strategię mającą na celu minimalizację ryzyka handlowego poprzez dyscyplinowanie odbiorców skutkujące skróceniem okresu spływu należności, co ogranicza liczbę złych długów oraz strat;
• mają problemy z pozyskaniem dodatkowego finansowania zewnętrznego (np. kredytu bankowego) lub mają niewystarczające kapitały własne;
• chcą poprawić strukturę bilansu i wskaźniki finansowe, a przez to zwiększyć zdolność kredytową oraz zaufanie instytucji finansowych, inwestorów, kontrahentów i wywiadowni handlowych.

Jak widać, korzystanie z faktoringu wskazane jest nie tylko wtedy, kiedy pojawia się zagrożenie płynności finansowej, kiedy gotówka jest zamrożona w fakturach niezapłaconych przez odbiorców, a odroczone terminy zapłaty komplikują zarządzanie finansami firmy. Faktoring może być również narzędziem strategicznym, wbudowanym w realizację przyjętych przez firmę celów. Instrument ten przestaje być już postrzegany tylko jako ostatnia deska ratunku dla firm mających poważne problemy finansowe, staje się zaś narzędziem ułatwiającym zarządzanie należnościami i ich finansowanie.

W następnym numerze biuletynu przedstawimy szerzej zasadę działania faktoringu oraz jego rodzaje, ze szczególnym uwzględnieniem faktoringu pełnego, obejmującego przejęcie ryzyka niewypłacalności kontrahenta.

Jarosław Jaworski
Autor jest prezesem Coface Poland Factoring Sp. z o.o.

Faktoring w Coface [więcej]

Artykuł został opublikowany w styczniowym Biuletynie Euro Info 2009. Jeżeli zainteresował Cię ten artykuł zapraszamy do prenumeraty.