Działalność usługowa to przede wszystkim domena małych i średnich przedsiębiorstw, a one z kolei, w znaczący sposób, przyczyniają się do tworzenia nowych miejsc pracy. To właśnie ten sektor był najbardziej zainteresowany jak najszybszym pojawieniem się regulacji prawnych dotyczących  rozpoczynania działalności usługowej w innym kraju Wspólnoty oraz transgranicznego świadczenia usług.

Wolny rynek nakładający na państwa członkowskie obowiązek znoszenia barier w transgranicznym świadczeniu usług, stosowania przejrzystych reguł i przekazywania wyczerpujących informacji w tym zakresie to dla konsumentów gwarancja wysokiej jakości usług, szerszego do nich dostępu oraz  konkurencyjnych cen.

Wspólnotowe pojęcie usługi

Pojęcie usługi w rozumieniu Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) obejmuje wszelkie formy działalności gospodarczej, które nie są objęte przepisami traktatu dotyczącymi innych swobód. Usługa pojmowana jest zatem jako jednorazowe działanie usługodawcy, świadczone zwykle za wynagrodzeniem, przy wystąpieniu elementu transgranicznego. Usługi obejmują zwłaszcza działalność o charakterze przemysłowym, handlowym, rzemieślniczym oraz te, które wykonywane są w ramach wolnych zawodów.

Dyrektywa usługowa ma zastosowanie jedynie do usług świadczonych przez osoby fizyczne będące obywatelami państwa członkowskiego lub osoby prawne mające swoją siedzibę w państwie członkowskim. -


Usługi objęte dyrektywą


Zasada, jaką kierują się nowe przepisy, to jak najmniej regulacji prawnych dla usługodawców prowadzących działalność na terenie Unii Europejskiej w takich branżach, jak:

 

• większość usług świadczonych przez zawody regulowane,
• działalność rzemieślnicza,
• usługi dla przedsiębiorstw,
• działalność handlowa,
• usługi rozrywkowe,
• usługi budowlane, instalacji i konserwacji sprzętu,
• usługi hotelarskie i gastronomiczne,
• usługi szkoleniowe i edukacyjne,
• usługi w zakresie wynajmu i dzierżawy,
• usługi związane z nieruchomościami,
• usługi w zakresie certyfikacji i testowania,
• usługi pomocy domowej,
• usługi informatyczne.

Usługi wyłączone spod regulacji dyrektywy

Zamiast pełnej likwidacji barier w przepływie usług, politycy zdecydowali się na kompromis i wyłączenie z liberalizacji niektórych branż:

• usług o charakterze nieekonomicznym świadczonych w interesie ogólnym (policja, wymiar sprawiedliwości i podstawowe zabezpieczenia społeczne),
• usług finansowych, takich jak usługi w zakresie bankowości, działalności kredytowej, ubezpieczeń i reasekuracji, usługi w zakresie emerytur pracowniczych lub indywidualnych, papierów wartościowych, funduszy inwestycyjnych, płatności oraz doradztwa inwestycyjnego - w tym usługi wymienione w załączniku I do dyrektywy 2006/48/WE (w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe),
• usług i sieci łączności elektronicznej oraz urządzeń i usług towarzyszących,
• usług w dziedzinie transportu, w tym usług portowych,
• usług agencji pracy tymczasowej,
• usług zdrowotnych niezależnie od tego, czy są one świadczone w placówkach opieki zdrowotnej, oraz niezależnie od sposobu ich zorganizowania i finansowania na poziomie krajowym, a także tego, czy są to usługi publiczne, czy prywatne,
• usług audiowizualnych, w tym usług kinematograficznych, niezależnie od sposobu ich produkcji, dystrybucji i transmisji, a także rozpowszechniania radiowego,
• działalności hazardowej ze stawkami pieniężnymi w grach losowych, włącznie z loterią, grami hazardowymi w kasynach i zakładami wzajemnymi,
• działań, które są związane z wykonywaniem władzy publicznej zgodnie z art. 45 Traktatu,
• o usług społecznych świadczonych przez usługodawców upoważnionych do tego przez państwo lub organizacje charytatywne uznane za takie przez państwo, związanych z budownictwem socjalnym, opieką nad dziećmi oraz pomocą rodzinom i osobom będącym stale lub tymczasowo w potrzebie,
• usług ochrony osobistej,
• usług świadczonych przez notariuszy i komorników powołanych na mocy aktu urzędowego.

Powiązania dyrektywy z innymi przepisami prawa wspólnotowego

W razie zaistnienia niezgodności pomiędzy zapisami dyrektywy usługowej a innymi unijnymi dokumentami prawnymi odnoszącymi się do pewnych szczególnych zagadnień w sferze zakładania i prowadzenia działalności usługowej, pierwszeństwo mają właśnie te inne przepisy prawa unijnego:

• dyrektywa 96/71/WE (dot. delegowania pracowników w ramach świadczenia usług),
• rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 (dot. stosowania systemów zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych, osób pracujących na własny rachunek oraz dla członków ich rodzin przemieszczających się w granicach Wspólnoty), 
• dyrektywa Rady 89/552/EWG (w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej),
• dyrektywa 2005/36/WE (w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych).

Korzyści wynikające z nowych przepisów

Dyrektywa usługowa przede wszystkim usprawni funkcjonowanie usługodawców i usługobiorców na unijnym rynku wewnętrznym, m.in. poprzez uporządkowanie niejasnych do tej pory kwestii (wskazanie branż wykluczonych spod regulacji dyrektywy), wprowadzenie wielu udogodnień w sferze formalności wiążących się z rozpoczęciem świadczenia usług na rynku jednego z państw członkowskich:

• organy administracji poszczególnych państw UE nie będą wymagały od zagranicznego usługodawcy dokumentów w formie oryginałów, poświadczonych kopii lub poświadczonego tłumaczenia,
• władze państw unijnych zostały zobligowane do powołania tzw. pojedynczych punktów kontaktowych (PPK), gdzie w jednym miejscu zagraniczny usługodawca uzyska wszelkie informacje i załatwi niezbędne formalności (wymagane dokumenty, złożone wcześniej w papierowej wersji w PPK, zostaną już w wersji elektronicznej rozesłane do odpowiednich urzędów/instytucji),
• powstaną internetowe platformy informacyjne dla zagranicznych usługodawców.

Prace nad polską ustawą wprowadzającą postanowienia unijnej dyrektywy nie zostały jeszcze zakończone[1], projekt ustawy o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dostępny na stronie Ministerstwa Gospodarki:

http://www.mg.gov.pl/Prawo/Projekty+aktow+prawnych/Dzialalnosc+gospodarcza/

Od projektu do ostatecznych postanowień

Sytuacja przed rokiem 2004

Mimo wprowadzenia w 1993 r. na obszarze Wspólnoty rynku wewnętrznego, będącego gwarantem czterech swobód (swobodny przepływ towarów, osób, kapitału i usług), rynek usług nadal był objęty wieloma regulacjami. Przyczyn tej sytuacji upatruje się m.in. w trudności oddzielenia samych usług od pozostałych swobód oraz w obawach części państw UE związanych z koniecznością rezygnacji z polityki ochronnej względem krajowego rynku usług.

Rok 2004 - inicjatywa Bolkesteina

Ówczesny komisarz UE ds. rynku wewnętrznego Frits Bolkestein wyszedł z propozycją nowej dyrektywy usługowej zakładającej całkowitą likwidację barier w przepływie usług, wskazując wzrost konkurencyjności i konsumpcji na rynku wewnętrznym jako główne zalety takiego rozwiązania. Zasadniczym punktem tej inicjatywy było wprowadzenie tzw. zasady kraju pochodzenia, zgodnie z którą usługodawcy podlegają jedynie przepisom ich własnego państwa członkowskiego, będącego krajem pochodzenia. Inicjatywa ta napotyka jednak na ostry sprzeciw polityków niektórych państw UE. Największą krytykę wywołała zasada kraju pochodzenia oraz swoboda rejestracji. 

Rok 2006 - przyjęcie zmodyfikowanej wersji dyrektywy

Z wielu zmian wprowadzonych do ostatecznego tekstu dyrektywy do najistotniejszych należy zastąpienie zasady kraju pochodzenia zasadą swobody świadczenia usług oraz wyłączenie niektórych sektorów usług spod regulacji dyrektywy.  

  Artykuł został opublikowany w styczniowym numerze Biuletynu Euro Info

Anna Muzyczuk
Enterprise Europe Network
przy Górnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego SA w Katowicach

 

Źródła:

www.mg.gov.pl

www.ec.europa.eu  

www.gospodarka.gazeta.pl

www.kadry.infor.pl

---

  [1] Na dzień xx grudnia 2009 to jest dzień przekazania numeru styczniowego Biuletynu Euro Info do druku.