Czym jest CSR?

Społeczna odpowiedzialność biznesu (ang. Corporate Social Responsibility) jest to uwzględnianie przez firmy na etapie budowania strategii - interesów społecznych, ochrony środowiska, a także relacje z innymi grupami interesariuszy. Innymi słowy, głównym założeniem CSR jest polepszenie pozycji firmy na rynku oraz osiągnięcie przez nią długoterminowej przewagi konkurencyjnej poprzez wywieranie pozytywnego wpływu na otoczenie, w którym działa. W związku z powyższym firmy powinny koncentrować się nie tylko na cenach oraz jakości swoich usług, ale także na skutkach społecznych oraz ekologicznych swojej działalności.

Z dostępnych badań na temat działalności społecznej polskich przedsiębiorstw wynika, że zasady CSR są znacznie bardziej znane w dużych, często międzynarodowych korporacjach. Natomiast nawet jeśli małe i średnie przedsiębiorstwa stosują zasady CSR, to są to raczej działania nieświadome, których na ogół firmy nie monitorują, a nawet jeśli to robią, to w większości i tak nie można powiązać wyników ekonomicznych przedsiębiorstwa z poszczególnymi działaniami w tym obszarze.

Ponadto ze względu na to, że coraz częściej oczekiwania społeczne wobec biznesu wiążą się nie tylko z tworzeniem nowych miejsc pracy, ale także z dbałością o ich jakość, istotne jest, aby przedstawiciele kadry menedżerskiej zdawali sobie sprawę, że lepsze traktowanie pracowników, przestrzeganie podstawowych standardów i własnych dobrowolnych zobowiązań zwiększa motywację i wydajność pracujących, a także przyczynia się do długofalowego wzrostu konkurencyjności na rynku pracy. W Polsce istnieje grupa firm, które ostrożnie stosują elementy CSR w praktyce i ograniczają się tylko do kodeksów i szkoleń etycznych, a przecież CSR to szeroki obszar działań.

Do tych najważniejszych dla MSP należą:

• działania adresowane do pracowników, które obejmują między innymi poprawę warunków pracy, zwiększenie satysfakcji zawodowej, umożliwienie równowagi na polu praca - życie prywatne, równe traktowanie, szkolenia irozwój zawodowy, włączenie pracowników w proces podejmowania decyzji w firmie, sprawiedliwe wynagrodzenie czy pomoc finansowa dla pracowników;
• działania skierowane do społeczeństwa, które uwzględniają problem integracji społecznej z rynkiem pracy na poziomie społeczności, poprawę lokalnej infrastruktury, wsparcie finansowe lub materialne lokalnych instytucji użyteczności publicznej;
• działania skierowane na rynek adresowane najczęściej do klientów, tj. poprawa jakości i bezpieczeństwa produktów, świadczenie usług wolontariatu, sprawiedliwa polityka cenowa, i rzadziej do dostawców czy partnerów biznesowych, tj. terminowe regulowanie zobowiązań, współpraca z lokalnymi partnerami;
• działania na rzecz środowiska naturalnego i zrównoważonego rozwoju obejmujące projektowanie przyjaznych dla środowiska produktów i procesów produkcyjnych, efektywne wykorzystanie zasobów, ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów i zanieczyszczeń, stosowanie „ekologicznej oceny" dostawców w kontekście ich standardów środowiskowych.

Należy jednak zwrócić uwagę, że nie ma potrzeby, aby podejmować wszystkie powyższe działania jednocześnie. Lepsze rezultaty osiągnie firma, skupiając się na tych działaniach, które są istotne dla rodzaju działalności firmy. Ponadto dla zwiększenia końcowych rezultatów firma może podjąć współpracę z innymi organizacjami lub firmami w celu promowania zasad odpowiedzialnej przedsiębiorczości. Dodać również należy, że dla wielu z powyższych działań potrzebne są niewielkie nakłady finansowe, a często są to działania niegenerujące kosztów. Nomiast w przypadku działań, które wymagają nakładów finansowych, należy wybrać te, które pozwolą na zwrot inwestycji w postaci dobrej prasy, zwiększonego zaangażowania pracowników, lepszej reputacji przedsiębiorstwa i dostępu do nowych rynków. Działanie z zakresu odpowiedzialnego biznesu takie jak np. przekazanie niepotrzebnego sprzętu biurowego oraz komputerów miejscowym organizacjom charytatywnym, aktywny udział w działaniach lokalnych organizacji, zachęcanie matek posiadających dzieci do korzystania z elastycznych godzin pracy, czy prowadzenie specjalistycznych szkoleń dla pracowników  z pewnością przyczyni się do poprawy reputacji i wizerunku firmy w lokalnej społeczności, wśród klientów, jak również dostawców i partnerów biznesowych,  wzrostu motywacji, zaangażowania pracowników.

Dlaczego stosować zasady CSR?

Odpowiedzialny biznes to ogromny potencjał dla innowacji, a podejmowane działania z zakresu CSR poprzez np. wykorzystywanie w produkcji materiałów przyjaznych dla środowiska, lokalny recykling odpadów produkcyjnych lub wykorzystywanie przetworzonych materiałów w produkcji wyróżniają firmę wśród konkurencji, wspierają opracowywanie produktów i procesów innowacyjnych, otwierają nowe rynki, przyciągają i pomagają utrzymać najlepszych pracowników, redukują ryzyko wystąpienia problemów prawnych, zmniejszają koszty ubezpieczeń, przyczyniają się do zmniejszenia zużycia energii i redukowania ilości odpadów, poprawiają wizerunek wśród udziałowców i społeczeństwa, a wreszcie zapewniają wyższą jakość życia. Wszystko to prowadzi do większego zadowolenia i motywacji pracowników firmy, a to z kolei zwiększa lojalność pracowników i poprawia atmosferę w firmie. Przełożyć się to może również na większe zaangażowanie i kreatywność pracowników prowadzące do opracowywania innowacyjnych rozwiązań pozwalających firmie osiągnąć przewagę konkurencyjną w postaci nowych produktów/usług lub redukcji kosztów wynikającej z większej produktywności. W rezultacie może to prowadzić do zwiększenia wartości sprzedaży. Ponadto zmiany produktów bądź procesu produkcyjnego, jak również poprawa relacji pracodawca - pracownik mogą zostać wykorzystane w celach marketingowych, co jest szczególnie proste na przykład w sytuacji, gdy firma uzyska nagrodę za podejmowane działania CSR. Powyższa strategia poprawia wizerunek firmy pośród klientów, partnerów biznesowych czy społeczeństwa. Im większy rozgłos, tym większa wiarygodność firmy, co pozwala na rozwijanie nowych powiązań kooperacyjnych, a nawet ułatwia dostęp do zewnętrznych źródeł wsparcia finansowego. Rozgłos może również ułatwić wejście na nowe rynki, dotarcie do nowych grup klientów lub lepsze wykorzystanie możliwości działania na dotychczasowym rynku. W konsekwencji istotnym efektem działań zgodnych z CSR może być także lepsza pozycja na rynku pracy.

Koncepcja odpowiedzialnego biznesu jest zarówno nową metodą w zarządzaniu, jak i tendencją światową, której w Polsce nie należy lekceważyć. Jednakże wdrażając zasady CSR, należy uwzględnić poziom rozwoju rynku, kultury gospodarczej i politycznej, a także zaawansowania procesów budowy społeczeństwa obywatelskiego. Dlatego istotne jest podejmowanie działań polegających na prowadzeniu kampanii społecznej na temat społecznej odpowiedzialności biznesu skierowanej głównie do średnich i małych przedsiębiorstw i ich interesariuszy, tj. społeczności lokalnych i organizacji społecznych działających na poziomie lokalnym.

Ewa Gross

Enterprise Europe Network Toruń

Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego

Źródła:

1. „Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) a konkurencyjność - dobre praktyki europejskich MSP" - streszczenie wystąpienia z 24 września 2007 r., Maciej Bieńkiewicz (Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym przy SWSPIZ);

2. „Wprowadzenie do tematyki społecznej odpowiedzialności biznesu dla małych iśrednich przedsiębiorstw" - http://ec.europa.eu/enterprise/csr/campaign/documentation/download/introduction_pl.pdf

3. „Społeczna odpowiedzialność biznesu w Polsce" - raport UNDP - www.undp.org.pl;

4. Forum odpowiedzialnego biznesu. Artykuły: http://www.fob.org.pl/publikacje-artykuly-1884160.htm