Zgodnie z przepisami tej ustawy, osoba fizyczna, która zamierza założyć własną firmę, może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez właściwego terytorialnie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

W celu dokonania zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien zwrócić się do tego urzędu, na którego obszarze ma być prowadzona działalność. Zgłoszenie działalności powinno zawierać: oznaczenie przedsiębiorcy (imię i nazwisko osoby, nazwę firmy), określenie miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy, a jeżeli będzie on stale wykonywał działalność poza miejscem zamieszkania – również wskazanie siedziby i adresu zakładu głównego, oddziału lub innego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, a ponadto, określenie rodzaju wykonywanej działalności oraz wskazanie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Organ rejestrujący doręcza przedsiębiorcy zaświadczenie o wpisie do ewidencji nie później niż w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia. Zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej podlega opłacie w kwocie 100 zł, a jeżeli zgłoszenie dotyczy zmiany wpisu, opłata wynosi 50 zł. Pobrane opłaty stanowią dochód budżetu gminy prowadzącej ewidencję, w związku z powyższym Rada danej gminy może wprowadzić zwolnienie od opłat.

Jeżeli kilka osób zamierza razem prowadzić działalność gospodarczą, najprostszą dostępną formą prawną jest spółka cywilna. Powstaje ona poprzez zawarcie umowy spółki w formie pisemnej i nie wymaga zgromadzenia żadnego kapitału początkowego. Należy jednak pamiętać, że spółka cywilna stanowi jedynie wzajemne zobowiązanie wspólników do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w oznaczony sposób, nie posiada natomiast osobowości prawnej i nie występuje samodzielnie w obrocie gospodarczym. Oznacza to, że spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą. W związku z tym, każdy ze wspólników musi dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorca. Szczegółowe regulacje dotyczące praw i obowiązków oraz zasad odpowiedzialności wspólników znajdują się w art. 860-875 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm).

Niezależnie od dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest zobowiązany do przekazania informacji o podjęciu działalności gospodarczej właściwemu urzędowi skarbowemu, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych i wojewódzkiemu urzędowi statystycznemu.

W terminie 14 dni od dnia zarejestrowania działalności gospodarczej w ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien również dokonać rejestracji we właściwym terytorialnie urzędzie statystycznym w celu otrzymania numeru rejestracyjnego podmiotu gospodarki narodowej (REGON). Jest to istotne, ponieważ numer ten będzie potrzebny podczas dokonywania zgłoszenia w urzędzie skarbowym. Przedsiębiorca zobowiązany jest również do podawania numeru identyfikacyjnego REGON w pieczęciach firmowych i drukach urzędowych.

Zgłoszenia do urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę firmy w celu otrzymania numeru identyfikacji podatkowej NIP należy dokonać w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności gospodarczej. Jeszcze przed rozpoczęciem działalności gospodarczej należy zdecydować o formie płacenia podatku dochodowego (zasady ogólne, ryczałt ewidencjonowany lub karta podatkowa) i złożyć w tym celu stosowne oświadczenie oraz deklarację w sprawie podatku VAT. Zgłoszenie rejestracyjne VAT wiąże się z opłatą skarbową w kwocie 152 zł. Podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą może się zdecydować na zwolnienie z podatku VAT, jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu sprzedaży prowadzonej w danym roku, kwoty odpowiadającej równowartości w złotych 10.000 Euro. Podatnicy zwolnieni z podatku VAT nie mają obowiązku wystawiania faktur VAT, mają natomiast obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży. Można powiedzieć, że sytuacja podatnika zwolnionego z VAT przypomina sytuację konsumenta (jest neutralna pod względem podatkowym). Oznacza to, że podatnik taki nie dokonując czynności opodatkowanych nie ma również prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach towarów i usług.

Również w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności gospodarczej należy dokonać stosownego zgłoszenia w ZUS. Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż w ciągu pierwszych 24 miesięcy działalności firmy założone po 25 sierpnia 2005 r. płacą niższe składki na ubezpieczenie społeczne (podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne dla tych firm stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia, a nie jak w przypadku pozostałych przedsiębiorców – 60% przeciętnego wynagrodzenia z zeszłego kwartału).

Katarzyna Kornosz, EIC Warszawa

11.04.2006